دكتر زهرا گلستاني روانشناس
معمولاً اولين مصرف مواد مخدر در سنين پايين در گروههاي دوستي صورت ميگيرد، وقتي نوجوان يا جوان وارد گروهي شود كه افراد اين گروه مصرف مواد مخدر داشته باشند فرد براي اينكه احساس مقبوليت در گروه داشته باشد به مصرف مواد روي ميآورد. اعتياد در والدين و از هم پاشيدگي خانوادهها همچون جدايي والدين از همديگر يا غيبت طولاني يكي از آنها، به هر دليلي ميتواند از گرايشهاي به اعتياد شمرده شود، همچنين قابليت دسترسي به مواد مخدر و اينكه عدهاي با يك تفكر غلط به بهانه درمان مشكلات جسمي يا روحي به سمت اعتياد ميروند. متأسفانه يكي از آسيبهايي كه دانشجويان در حال تحصيل در شهرها و كشورهاي ديگر و به دور از خانواده را تهديد ميكند، اعتياد به مواد مخدر است. در بسياري از موارد وقتي با چنين افرادي روبهرو ميشويم مهمترين علتي را كه به سمت مواد كشيده شدهاند، «تنهايي و نداشتن دوست و خانواده» ذكر كردهاند.
انگيزه ورود به دنياي بزرگسالان و زود بزرگ شدن از ديگر عوامل گرايش به اعتياد است، همچنين نوجواناني كه افرادي گوشهگير و منزوي هستند و روابط خوبي با دوستان و همسالان و اقوام خود ندارند و همچنين والدين نظارتي بر رفتار آنها ندارند و هيچ عامل بازدارندهاي مقابل خود نميبينند بيشتر در معرض آسيب و پذيرش رفتارهاي پرخطر هستند، اين افراد فكر ميكنند كسي آنها را قبول ندارد و با مصرف مواد مخدر چيزي براي از دست دادن ندارند.
در برخي موارد فرد جوان صرفاً به عنوان اينكه مصرف مواد مخدر را تجربه كند به اعتياد كشيده ميشود يا براي تفريح و سرگرمي كه در خيلي از موارد با مصرف يكبار مخدر به مصرف مجدد روي ميآورد و ناگهان ميبيند معتاد به مواد مخدر شده است.
والدين بر دوستان يا گروهي كه فرزندشان با آنها ارتباط دارند، نظارت داشته باشند آنها را بشناسند و سعي كنند خانواده را به كانون مهر و محبت تبديل كنند تا فرزندان نيازهاي خود را درون خانواده بيابند در صورت اعتياد يكي از بستگان يا اقوام نزديك مقبوليت آن فرد را نزد خانواده زير سؤال ببرند و درباره پيامدهاي اعتياد با فرزندان گپ بزنند. بهتر است خانوادهها مسئوليتها و نقشهاي متعدد اجتماعي به فرزندان نوجوان خود واگذار كنند تا براي ورود به دنياي بزرگسالي آشنا و آماده شوند. دوري از مواد را جزئي از ارزشهاي دروني و شخصيتي خانواده بدانند و تا جايي كه امكان دارد امكانات و تسهيلات مناسب را براي ورزش و تفريحات سالم فرزندان فراهم كنند.
به فرزندان خود بياموزيم اوقات خوش با مصرف مواد به وجود نميآيد و مهمترين نكته در پيشگيري اين است كه «نه» مقدس را به فرزندانمان ياد دهيم تا بتوانند در مقابل خواستههاي نا به جاي ديگران حتي با اصرار و پافشاريشان، مقاومت كنند و «نه» بگويند. والدين سعي كنند هميشه شفاف با فرزندانشان صحبت كنند و بگويند چه رفتاري در شأن و منزلت آنهاست و خانواده و جامعه چه انتظاراتي از فرد دارد، اگر در شرايطي يكي از اعضاي خانواده گرفتار اعتياد شد همه خانواده براي ترك دادن و نجات او از اعتياد بسيج شوند و فرد را نزد متخصص ببرند و براي كمك به درمان او از هيچ كمكي دريغ نكنند زيرا افراد معتادي كه بدانند خانواده آنها را رها نكرده براي روند بهبود خود تلاش و اراده بيشتري از خود نشان ميدهند.
