«ما امیدواریم، نه تنها برجام پایدار بماند بلکه مدل مناسبی برای حل مشکلات در منطقه و جهان باشد»اين آخرين موضع گيري رئيس جمهور کشورمان درباره برجام است.
اين موضع گيري در حالي صورت مي گيرد که به بر اساس شواهد و قرائن ،برجام نتوانسته انتظارات حداقلي جامعه ايران را براورده کند و امروز بعد از گذشت 31ماه از روز امضاي برجام توقعات اقتصادي و سياسي مردم از اين توافق بين المللي به مرز تحقق نيز نرسيده است.
به اعتراف بسياري از دولتمردان از آقاي ولي الله سيف گرفته تا عباس عراقچي و محمدجواد ظريف ،دستاورد برجام تقريبا هيچ بوده و نه تنها به افزايش سرمايه گذاري خارجي و توسعه روابط تجاري – اقتصادي با کشورهاي غربي منجر نشد بلکه خود بهانه اي شد براي افزايش تحريم هاي ضد ايراني عليه ايران کمااينکه در همين مدت انواع و اقسام قوانين ضدايراني در کنگره ،مجلس نمايندگان و دولت آمريکا عملياتي شده است که از جمله آن مي توان به قانون کاتسا و آيسا اشاره کرد.
اينکه دولت ، نقض برجام توسط آمريکا و توسعه تحريم ها را مشاهده مي کند و در مقابل اقدامي مناسب جهت مقابله با افزايش تحريم ها و تهديدات اقدامي را صورت نمي دهد و در مقابل از اجراي برجام ابراز رضايت مي کند و حتي آن را مدلي مناسب براي پايان مناقشات ميان ايران با غرب اعلام مي کند جاي تامل و پرسش هاي فراوان دارد.
الگويي مخدوش !
براستي چطور ممکن است که آمريکا – اروپا با اقدامات ضدايراني و برخلاف متن برجام ،منافع حداقلي ايران در توافق هسته اي را مورد تعرض قرار مي دهد اما دولت از اجراي آن ابراز رضايت کند و الگوگيري از آن را راهکار مناسب براي کاهش درگيري هاي غرب آسيا عنوان مي کند؟
چگونه مي توان پذيرفت که حفره هاي حقوقي- سياسي متن برجام عامل تضعيف منافع ايران در دوران پسا برجام باشد اما دولت مصر باشد که چنين روند اشتباهي را در مواجهه با غرب در ساير موضوعات في مابين تکرار کند ، حفره هايي که رهبري نيز از آن اينگونه ياد مي کنند :« در همين قضيه برجام، ما در موارد زيادي - بهخاطر اعتماد به حرف آن طرف مقابل، مذاكرهكننده مقابل- از يك نقطهاي صرفنظر كرديم، به يك چيزي اهتمام نورزيديم، يك خلأيي باقي ماند، دشمن همين الان از همان خلأ دارد استفاده ميكند، اينها واقعاً مسائل مهمي است».
مگر نه اين است که دولت جمهوري اسلامي موظف است منافع جامعه ايراني را بويژه در عرصه بين المللي مورد تامين قرار دهد پس چرا دولت اصرار به ذبح منافع ملي با بکارگيري مذاکرات مشابه در بحث موشکي ، تروريست و حقوق بشر است آنهم در شرايطي که تقريبا تمام جامعه ايراني اطمينان دارد که آمريکا به مفاد هيچ تعهد مکتوب و شفاهي پايبند نمانده و به بهانه هاي مختلف از زير بار اجراي تعهدات شانه خانه مي کند؟
چگونه و بر اساس چه منطق و عقلانيتي بايد اطمينان داشت که آمريکا با بيش از 100 سال نقض تعهدات مکرر قراردادها و توافقات بين المللي ، به توافقات شبيه برجام پايبند بماند و از شرارت و توطئه عليه ايران دست بردارد انهم در حالي که تجربه خسارت محض برجام پيش روي جامعه ايراني است و تمام وعده هاي تبليغاتي ذيل برجام به ضد خود تبديل شده است؟
تفاخر به خسارت محض !
رهبر معظم انقلاب اسلامي نيز در سخنان نوروزی خود در حرم رضوی با تبیین رفتار آمریکا در اجرای برجام بيان مي کنند : «هرگونه توافق با آمریکا به معنای ناگزیر بودن ایران به انجام تعهدات و بدعهدی و خدعه و تقلب آمریکا در انجام تعهدات این کشور است که این مسئله را اکنون به عینه میبینیم و این یعنی خسارت محض».
بايد از کساني که ديروز حامي توافق هسته اي بوده و امروز آن را الگوي مناسب براي حل مناقشات في مابين ايران با آمريکا مي دانند پرسيد که به فرض محالي که توافقي جديد با آمريکا در ساير حوزه ها صورت گيرد ، چه تضميني وجود دارد که آمريکا به تعهدات جديد خود پايبند باشد،مگر گفته نمي شد که براي انتخاب واژگان و عبارات هاي برجام ، تيم کارشناسي دستگاه ديپلماسي سالها مطالعه کرده است و نهايتا خروجي آن تفسير يک جانبه آمريکا از متن شد،چطور مي توان اطمينان داشت که همين روند در توافقات مورد توجه روي ندهد.
اين حسن اعتماد به غرب و برخورد احساسي با برجام قطعا حاوي دستاورد نخواهد بود مسئله اي که پيش از اين نيز رهبري نسبت به آن حساسيت نشان داده اند،ايشان در جاي ديگري مي فرمايند:« كساني كه اميد ميبندند به اينكه بنشينيم با امريكا در فلان مسئله مذاكره كنيم و به يك نقطه توافقي برسيم - يعني ما يك تعهدي بكنيم، طرف مقابل هم يك تعهدي بكند- از اين غفلت ميكنند كه ما ناگزير بايد به همه تعهدهاي خود عمل كنيم [اما] طرف مقابل با طرق مختلف، با شيوههاي مختلف، با خدعه، با تقلب سر باز ميزند و به تعهدهايي كه كرده است عمل نميكند. اين چيزي است كه ما امروز در مقابل چشم خودمان داريم ميبينيم، يعني خسارت محض».
همراه سازي مردم با گزارش هاي غلط
آنچه نبايد در اين ميان مورد غفلت قرا بگيرد اين مسئله است که الگو معرفي کردن برجام با اهداف مهمي مورد تاکيد برخي از وابستگان يک جريان داخلي صورت مي گيرد که از جمله آن مي توان به اقناع سازي ذهن جامعه اشاره کرد به اين معنا که جريان غربگرا و غرب باور داخلي براي تحقق اهداف خود در جهت مفاهمه با غرب در قالب توافقات مشابه برجام نياز به همراهي جامعه دارد و چنانچه جامعه با آنها همراهي نکند هيچ کدام از طرح ها و خواسته هاي آنها نمي تواند با موفقيت همراه شود.
رمز موفقيت عادي سازي روابط تهران – واشنگتن ، توليد يک ابزار فشار به نام مردم است و چنانچه مردم با ايده هاي پوشالي و رويايي اين جريان همراهي کند بدون ترديد افکارعمومي زمينه چانه زني جريان مورد اشاره را در مقابل حاکميت فراهم مي کنند، به همين دليل است که بعضا از سوي برخي از «رهبران مذاکره» در داخل کشور آمار و ارقامي به عنوان دستاوردهاي اقتصادي برجام شنيده مي شود که اساسا ارتباطي با واقعيت هاي پسابرجام ندارد.
در يکي از آمارسازي هاي بحث برانگيز در روز 22 بهمن از تريبون رسمي راهپيمايي 22 بهمن عنوان مي شود :« ما در یک سال گذشته بیش از همه سالهای دیگر سرمایه خارجی را جذب کردهایم. اینکه توانستیم 32 میلیارد سرمایه خارجی را به عنوان سرمایهگذاری مستقیم یا فاینانس جذب کنیم، به معنای اعتبار و رشد ایران است. اینکه توانستیم میلیاردها دلار سرمایه خارجی مستقیم را در کشور جذب کنیم و در یک طرحی که امضا کردیم و در حال اجرا است، 5 میلیارد یورو را جذب کردهایم، به معنای توانمندی اقتصاد کشور ما است. اینکه ما در نفت و گاز در میدانهای مشترک هر روز پیشرفت بیشتری داریم، به معنای توانمندی ملت بزرگ ایران است.»
اين رفتار بدان معناست که الگو معرفي کردن برجام با هدف اقناع سازي جامعه براي مذاکرات مجدد با غرب صورت مي گيرد و چنانچه افکار عمومي به صورت مستند با فاقد اثربودن برجام در عرصه داخلي و بين المللي روبرو شوند قطعا راهبرد جريان غرب باور و غرب محور بدون نتيجه لازم خواهد بود.
