بهناز قاسمي
افزايش قيمت دلار در هفتههاي اخير بهانهاي شد تا واردكنندگان انحصاري ميوه موز با سود بردن از وضعيت بازار و تقاضاي بالا در فصل زمستان قيمت را از كيلويي ۴هزار و 500 تومان به ۸ هزار تومان افزايش دهند. اين درحالي است كه همزمان با گراني قيمتها ، كيفيت موز وارداتي نيز تنزل كرده و ارزانترين موز در بازارهاي جهاني كه محصول كشور هند است و قيمت آن در خرده فروشي اين كشور ، كيلويي ۷۳ سنت (۳۳۵۸ تومان ) است وارد و توسط دلالان توزيع شود.
قالب موز مصرفي كشور وارداتي است اما از نكات قابل توجه در اين ارتباط محدود بودن تعداد وارد كنندگان اين محصول است و اين وارد كنندگان در صورت كاهش عرضه محصول خود در بازار به راحتي ميتوانند قيمتها را افزايش دهند. موز يكي از پرمصرفترين ميوههاي مصرفي در كشور است و حتي رقيبي بزرگ براي محصولات پرمصرف توليد داخلي، مانند سيب و پرتقال است. به گفته فعالان بازار، واردات موز توسط دو نفر صورت ميگيرد ، ماهانه چهار كشتي موز به كشور وارد ميكنند. اين دو 30 درصد حجم بار و مابقي را دلالان براي آنان به فروش ميرسانند. ديگر ميوهها نيز در پوشش موز به صورت قاچاق زير موزها چيده و به كشور وارد ميشود كه از اين ميوهها ميتوان به انگور، ليموترش و پرتقال اشاره كرد.
واردات ميوه سالهاست كه ممنوع است اما موز از جمله ميوههايي است كه به دليل تقاضاي بازار، آزاد شده اما واردات آن در انحصار دو يا پنج نفر است. از سال گذشته كه وزارت جهاد كشاورزي تعرفه واردات موز را از ۴ به ۲۶ درصد افزايش داد و هركيلو واردات موز را منوط به ۱. ۵ كيلو صادرات سيب با تعرفه ۵ درصد منوط كرد ؛در ماههاي پر تقاضا مانند ايام عيد نوروز و يا تغيير نرخ ارز ؛ قيمت اين ميوه پر تقاضا با افزايش قيمتها مواجه ميشود.
با ابلاغ اين بخشنامه، قيمت موز در روزهاي پاياني سال به ۵ هزار تومان افزايش يافت و پس از تعطيلات نوروز دوباره به قيمت ۳هزار و 500 تومان كاهش يافت. رئيس اتحاديه باغداران با بيان اينكه در پي افزايش تعرفه واردات موز، عدهاي به دنبال متلاطم كردن فضا و بازگرداندن شرايط به روال سابق بودند گفت: حجم فعلي واردات موز به صلاح نيست. مجتبي شادلو افزود: ما طي ساليان گذشته همواره اعلام ميكرديم چرا اين همه موز وارد كشور ميشود؟ ضمن اينكه در سال ۹۴ از دولت درخواست كرديم اين واردات كنترل شود اما نشد و به رغم افزايش تعرفه ، ميزان واردات موز همچنان صعودي است .
براساس آمار ، تنها در 8 ماه سال جاري 354ميليون دلار موز با وزن 460 هزار تن به كشور وارد شده كه در مقايسه با سال قبل رشد 21 درصدي داشته است. بر اساس آمارهاي تجارت خارجي، واردات ۴۶۰ هزار تن موز به كشور در هشت ماهه امسال با رشد ۲۱درصدي نسبت به مدت مشابه سال قبل رو به رو شده است. بر اين اساس در حالي تا آبان ماه سال جاري حدود 354 ميليون دلار موز به وزن 460هزار تن وارد كشور شده كه در مدت مشابه سال قبل ميزان واردات حدود 292 ميليون دلار بوده است.
افزايش قيمت دلار و ركوردزني موز
اين روزها با افزايش قيمت دلار به ۴هزارو600تومان، قيمت موز در بازار مصرف (تهران) به شكل بي سابقهاي افزايش يافته و ركورد زده است به طوري كه هر كيلوگرم از اين محصول به نرخ 6 هزار و 700 تومان تا 8هزار تومان به فروش ميرسد.
بنابراين گزارش قيمت هركيلوگرم موز در مقايسه با مدت مشابه سال قبل افزايش دوبرابري داشته است به طوري كه بهمن ماه سال قبل هركيلوگرم از اين محصول 3 هزارو 500 تا 4 هزار تومان به فروش ميرسيد. قيمت اين محصول در سال جاري و تا هفتههاي قبل نيز حدود 5 هزار تومان قيمت داشت. فعالان بازار گراني قيمت دلار و عدم ريسك واردكنندگان در خريد عمده موز را دليل گراني قيمت دربازار ميدانند و معتقدند كه اين چند نفر واردكننده انحصاري موز با بهره بردن از گراني قيمت دلار در ماههاي پاياني سال، سود كلاني به جيب ميزنند و از آنجايي كه هرگز از سوي دستگاه ناظر بر بازار بازخواست و يا جريمه نميشوند به راحتي قيمتهاي خود را بر بازار تحميل ميكنند.
يكي از فروشندگان بازار ميوه و ترهبار در گفتوگو با خبر نگار ما با انتقاد از اينكه فرهنگ جامعه به صورتي تغيير يافته كه با افزايش قيمت يك كالا، تقاضاي خريد نيز افزايش مييابد، اظهار داشت: موز كه كالاي اساسي نيست اگر مردم نخرند ، موزهاي موجود در انبارها روانه بازار شده و قيمتها كاهش مييابد، جالب است كه هر سال اين در ماههاي آخر سال اين واردكنندگان قيمتها را گران ميكنند و امسال نيز رشد قيمت ارز مزيد بر علت شده است.
واردات موزهاي بيكيفيت هندي
براساس اين گزارش، علاوه براينكه قيمت موز اين روزها به ۸ هزار تومان افزايش يافته و دلالان با عرضه قطره چكاني اين ميوه پر تقاضا با قيمتها بازي ميكنند، نوعي موز بيكيفيت به رنگ سبز كه طعم و مزه مطلوبي ندارد وارد بازار شده است. اين موزها محصول كشور هند است و اين كشور در ميان ۹۰ كشور توليد كننده، ارزانترين و بي كيفيت ترين را به بازار عرضه ميكند. براساس اين گزارش اين موزهاي وارداتي در خرده فروشيهاي هندوستان كيلويي ۷۳ سنت به فروش ميرسد با دلار ۴هزار و 600 تومان ميشود ۳هزار و 385 تومان. چنانچه سود ۲۰ تا ۳۰ درصدي را براي وارد كنندگان در خرديدهاي عمده درنظر بگيريم قيمت تمام شده خريد حدود هزار و 983 و ۲هزار و 358 تومان خواهد بود. گفتني است اين قيمتها حدودي بوده و ممكن است در خريدهاي عمده هركيلو موز ارزانتر از قيمتهاي فوق تمام شود.
حسين مهاجران، رئيس اتحاديه فروشندگان ميوه و تره بار در گفت وگو با «جوان» در خصوص گراني قيمت موز گفت: با افزايش قيمت دلار واردكنندگان براي خريدهاي عمده شان ؛كمتر ريسك ميكنند و ترجيح ميدهند از كشورهاي نزديكتر موز مورد نياز بازار را تأمين كنند. وي از پاسخ به اين سؤال كه چرا كيفيت موزهاي وارداتي پايين بوده و قيمت آن گران است خودداري كرد و افزود: اين سؤال را ازدستگاههاي ناظر بپرسيد كه هيچ نظارتي بر بازار موز ندارند و دلالان به راحتي در اين بازار جولان ميدهند.
