مهدی پورصفا
مشكلات مزمن ميتوانند به دردهاي حاد منجر شوند. اين جمله را شايد بسياري از مردم در مطب دكترها و از زبان متخصصان سلامتي انسانها شنيده باشند، اما واقعيت اين است كه محتواي اين متن در مورد بسياري از پديدههاي سياسي و اجتماعي نيز صدق ميكند. مشكلات مزمن اقتصادي به رغم اينكه ممكن است در نگاه اول مشكل خاصي در حوزههاي امنيتي و سياسي ايجاد نكنند، اما در نهايت و در صورت بيتوجهي ممكن است به يك عارضه جدي منجر شوند. واقعيت اين است كه پيكره سيستم اقتصادي و ديوانسالاري ايران سالهاست كه شاهد مشكلات مزمن است، اما اولويتهاي سياسي سبب شده دولتهاي مستقر از جمله دولتهاي دهم و يازدهم اقدام خاصي براي حل آن نداشته باشند. حالا دولت دوازدهم در آستانه فرصتي استثنايي است كه ميتواند اين مشكلات مزمن را تا قبل از آن كه به يك مشكل جدي تبديل شوند، حل كند.
از ساختمان پاستور تا مجلس شوراي اسلامي در بهارستان و از آنجا تا محل استقرار قوه قضاييه به عنوان اركان حكمراني در نظام جمهوري اسلامي ايران فاصله كوتاهي است. با اين حال اين فاصله در حوزه راه حلهاي اساسي براي حل مشكلات بدين اندازه كوتاه نيست. واقعيت اين است كه هيچگاه بين احزاب و گروههاي سياسي بر سر حل مشكلات موجود در حوزههايي همچون اقتصاد يك همگرايي اساسي وجود نداشته است.
شايد همين عدم همگرايي سبب شد تا مقام معظم رهبري با مطرح كردن بحث اقتصاد مقاومتي، يك معبر جديد را براي حل مشكلات فوق در مقابل مجريان دستگاههاي دولتي باز كنند. نگاهي به نامگذاري سالهاي گوناگون توسط رهبر معظم انقلاب اسلامي از سال 89 تاكنون به خوبي نشان ميدهد كه تقريباً در تمامي اين سالها اقتصاد مقاومتي به عنوان اصليترين محور نامگذاريهاي سال مطرح بوده است. اين راهبرد رهبر معظم انقلاب اسلامي نشان از اين نكته دارد كه ايشان نيز اقتصاد را مهمترين دلمشغولي فعلي كشور دانسته و بر حل مشكلات فعلي از طريق اقتصاد مقاومتي تأكيد دارند.
مقام معظم رهبري در سخناني در دانشگاه افسري امام علي(ع) در سال جاري نيز بر ضرورت امن كردن اقتصاد به عنوان يگانه راه حل بازگشت رونق به كشور تأكيد كردند. البته اقتصاد امن شامل مواردي است كه به راحتي ميتوان مصداقهاي فراواني را در شرايط فعلي كشور براي آن يافت.
اقتصاد امن و اقتصاد مقاومتي
اقتصاد امن وابسته به تكمحصول نيست. به همين خاطر تلاطم بازار جهاني يا تمركز دشمن روي تكمحصول نميتواند يا كمتر ميتواند بازار داخلي را تحت تأثير قرار دهد. از طرف ديگر كشوري كه توليدات استراتژيك دارد و آنها را به كشورهاي ديگر صادر ميكند، متحدان اقتصادي پيدا ميكند كه آنها هم بهدليل حفظ منافعشان مانند چتري، مانع تلاطم در بازار داخلي ميشوند. اين عوامل سبب ميشود تا بازار زندگي مردم، چتر حمايتي و ستونهاي محكمي براي جلوگيري از ضربات داشته باشد. اين مسئله زماني اهميت بيشتري مييابد كه نگاهي به جنگ تمامعيار اقتصادي عليه كشورمان كه از سالهاي گذشته آغاز شده، بيندازيم.
متأسفانه قرار داشتن كشور در جنگ تمامعيار اقتصادي از سويي و تكيه به تنها عامل حيات اقتصادي و درآمدي نفت، سبب تمركز دشمن در از بين بردن همهجانبه اين صنعت شده و با اجماع بر سر تحريمها و بازيهاي سياسي و قيمتي در سازمانهاي بينالمللي، اقتصاد كشور ضعيف خواهد شد اما در صورتي كه اقتصاد تنها به يك عامل تكيه نداشته باشد، كسب اجماع براي انجام تحريمهاي چندجانبه از يكسو و گره خوردن مضرات ناشي از تحريم و... به كشورهاي بيشتر، از سوي ديگر سبب كاهش آسيبپذيري اقتصادي خواهد شد.
در شرايط فعلي نيز اقتصاد يكي از مؤلفههاي قدرت محسوب ميشود و داشتن اقتصادي قوي به قدرت سياسي يك كشور كمك شاياني ميكند و كشور از اين طريق، قابليت پيش بردن اهداف كلان و استراتژيك منطقهاي و فرامنطقهاي خود را خواهد داشت چراكه با بنا نمودن اقتصاد بر بنيادهايي امن، ميتوان قدرت شكنندگي و آسيبپذيري اقتصاد را كاهش داده و به پيشبرد اهداف كلان جمهوري اسلامي كمك كرد. از اين رو شايد مهمترين هدفي كه بايد در نگاه كلي تمام قوا بر اساس سخنان مقام معظم رهبري قرار بگيرد، امن كردن اقتصاد است.
خبر خوب براي دولت دوازدهم چيست؟
در اين ميان خبر خوب براي دولت دوازدهم این است که وقايع چند روز گذشته تمام گروهها و احزاب سياسي را به اين نتيجه رسانده كه حل مشكلات فعلي نياز به يك همراهي همهجانبه دارد. اين موج همدلي در تمام نهادها نيز مشاهده ميشود. به عنوان مثال سپاه پاسداران انقلاب اسلامي كه تاكنون تلاشهاي فراواني براي بهبود اقتصاد كشور انجام داده نيز براي چندمین بار از كمك به دولت براي گذر از مشكلات فعلي اعلام آمادگي كرده است. سردار جعفري فرمانده كل سپاه روز چهارشنبه گذشته تصريح كرد: اگر انصاف داشته باشيم ميبينيم رشد طبقه متوسط در كشور ما قابل توجه است و آمار جهاني نشان ميدهد بخشي از طبقه محروم وارد طبقه متوسط شدهاند اما سبك توسعه و تبليغات و شيوه مصرف در كشور ما به سمتي است كه نگاه بيشتر مردم به قشر مرفه است و براي همين نيازها هيچگاه تمامشدني نيست. سپاه آماده است به كمك دولت بشتابد و براي عملي كردن اقتصاد مقاومتي نيروهاي خود را متمركز كند تا با كمك هم از اين بحران عبور كنيم.
سردار جعفري در بخش ديگري از سخنان خود با بيان اينكه در زمينه دفاعي و امنيتي از وضعيت بسيار خوبي برخورداريم، افزود: هميشه اعلام كرديم آمادهايم ظرفيت گسترده و عظيم مهندسي و تجربههاي خود را در خدمت حل بحرانهاي معيشتي بگذاريم. واقعيت اينجاست كه اگر در فرصت فعلي براي حل مشكلات موجود چارهاي انديشيده نشود، دشمنان بدون شك در پي سوءاستفاده از وضعيت كنوني خواهند بود و خط اغتشاش را در كشور دنبال خواهند كرد. همانگونه كه در اتفاقات اخير رئيسجمهور امريكا سوار بر مطالبات مردمی شد، نیات براندازانه خود را آشکارتر ساخت و نوشت: «رژيمهاي سركوبگر براي هميشه دوام نميآورند و روزي ميرسد كه ايرانيها با يك انتخاب روبهرو ميشوند. جهان نظارهگر است». مايك پنس گفت: «تا وقتي ترامپ رئيسجمهور و من معاون رئيسجمهور هستم، اشتباه دولت قبلي در بيتوجهي به مقاومت ملت ايران در برابر رژيم اين كشور، تكرار نخواهد شد.» نيكي هيلي نوشت: «مردم ايران كه براي مدتي طولاني سركوب شدهاند، حالا دارند صداي خودشان را پيدا ميكنند. ما دعا ميكنيم كه در نهايت، آزادي و حقوق بشر پيروز شود.»
شرايطي كه ديگر فراهم نميشود
سؤال اصلي اين است كه با تمام اين تفاصيل آيا دولت از فرصت به وجود آمده استفاده خواهد كرد يا باز هم به سراغ سياسيكاري و توهم ايجاد گشايشهاي اقتصادي يا حتي برجام 2 خواهد رفت؟ تحليلها نشان ميدهد كه فرصت موجود شايد بهترين زمان ممكن براي دولت دوازدهم در جهت يك رفرم ساختاري واقعي با تكيه بر يك اقتصاد امن باشد و در غير اين صورت ممكن است چنين شرايطي ديگر فراهم نشود.
با سلام . الحق بعداز انقلاب اسلامی . فاصله شهرو روستا ا بین رفت . و روستاها نیز مانند شهرها دارای امکانات مانند اب و برق و گاز و تلفن شدند. در تمامی شهر این امکان به خانواده ها ایجاد شد که بتوانند از اموزش کامل برخودار باشند و و نیز همه دارای دفترچه درمانی شدند . متاسفانه یکی از مهترین مسئله ایکه باعث ایجاد فاصله طبقاتی در جامعه ما شده . و از دلایل بسیا بزرگ رکود اقتصادی است . تنوع صندوق های بازنشستگی است . در المان .ژاپن یک صندوق بازنشستگی بنام رفاه اجتماعی وجود دارد که هم رئیس جمهور و هم کارگر معمولی عضو ان هستند .پس یک کارگری که در المان وارد کارخانه می شود فاصله طبقاتی را احساس نمی کند .و فکرش فقط به کارکردن معطوف می شود . متاسفانه در کشورما ی16 صندوق بازنشستگی وجود دارد . این تنوع از قبل از انقلاب به ارث رسیده است .و در طبقه بندی پائین ترین صندوق بازنشستگی تامین اجتماعی ان هم مربوط به کارگران است . نباید انتظار داشته باشیم جهش اقتصادی رخ بدهد . چون جوانی که وارد بازار کار می شود اول با طبقه بندی جامعه روبرو می شود .فکرو ذهنش بجای کار دنبال این است که در جایی کار کند که بهترین صندوق بازنشستگی را دارد .در سال 84 تجمع صندوق ها به مجلس ارائه گردید . اما با مخالفت روبرو شد . چون طبقه پروتمند نمی خواست که با کارگران در یک صندوق باشد . چون در تاریخ 2500 ساله ایران همیشه فاصله طبقاتی وجود داشت . وحتی ورود اسلام نیز نتوانست این تفکر را در جامعه ایران بطور کامل از بین ببرد .حال باید صبر کرد ایا دولت دوازدهم اردی برای تجمیع صندوق های بازنشستگی دارد . و یا سعی خواهد کرد مانند دولتهای قبلی این کار را بدولت بعدی واگذار کند . 
