
نويسنده: مريم احمدي
پس از گذشت چند ساعت از وقوع زلزله و انتشار اخبار متعدد از وضعيت نابسامان خانواده هاي زلزله زده به ويژه در روستاهای حاشیه سرپلذهاب، قصر شیرین و ثلاث باباجانی، نيروهاي امدادي سپاه و بسيج در کنار نيروهاي مردمي به ياري زلزله زدگان شتافتند. از بيرون آوردن اجساد و انتقال مصدومان به مراکز درماني گرفته تا رساندن آذوقه و پوشاک به بازماندگان اين حادثه به صورت خودجوش و بدون برنامه ريزي قبلي در حالي توسط اين نيروها انجام مي شد که مديريت بحران تا چندين روز بعد از حادثه همچنان بي نقش و مغفول مانده بود!
اگرچه انتظار مي رفت بعد از وقوع زلزله هاي ويرانگر رودبار و منجیل و زمین لرزه بم به عنوان بزرگترین و مخرب ترین زمین لرزه های ایران در چند دهه اخیر و البته قرار داشتن ايران بر روي کمربند زلزله و گسل هاي حادثه خيز و احتمال تکرار تجارب تلخ گذشته ساز و کارهاي دقيق و اصولي براي مقابله با شرايط بحراني فراهم شود اما متاسفانه اوضاع فعلي مناطق زلزله زده به خوبي نشان مي دهد که مديريت بحران در کشور نه تنها با کاستي هاي زيرساختي روبروست بلکه در بحث ياري رساني به آسيب ديدگان حداقل امتياز قابل قبول را هم کسب نکرده است!
دستور العمل هاي ناقص براي مواقع بحراني !
از توجه به ايمن سازي و فاکتورهاي ضروري براي پيشگيري از حوادث مترقبه گرفته تا برنامه ريزي مدون براي سامان بخشيدن سريع به مناطق زلزله زده ضرورتي است که در مديريت بحران مغفول مانده است. نمونه اين کاستي ها را مي توان در تعلل در اسکان زلزله زدگان کرمانشاه پس از گذشت يک ماه و نيم از حادثه به وضوح مشاهده کرد! در روزهاي سرد به دليل عدم پيش بيني الزامات در شرايط بحراني از سوي مسئولان، برخي از خانوارهاي زلزله زده همچنان از داشتن کانکس هم محروم شده اند و شبهاي زمستان را در چادرها سر مي کنند . افرادي که چون قبل از زلزله ملک و خانه نداشته اند، حالا بايد از دریافت کانکس هاي اهدايي مردم و سپاه هم محروم بمانند. اين در حالي است که مسئولان امر معتقدند محروميت اين افراد از دريافت کانکس ريشه در قوانين حقوقي دارد و ناگزير بايد آن را پذيرفت!
مدیرکل دفتر نوسازی و بهسازی بنیاد مسکن در اين خصوص مي گويد: اگر به مستاجرانی که خانهشان در زلزله کرمانشاه آسیب دیده کانکس بدهیم با توجه به اینکه مالک نیستند قطعا در فضاهای عمومی شهر مستقر میشوند و سیمای شهر پس از مدتی تبدیل به نوعی حلبیآباد خواهد شد!
بنابه گفته مجید جودی طبق مصوبه شورای مدیریت بحران، مستاجرانی که خانهشان صد در صد تخریب شده، پنج میلیون تومان کمک بلاعوض دریافت میکنند چرا که اگر به مستاجران کانکس داده شود ممکن است ۱۰ سال دیگر هم در کانکسها و در فضاهای عمومی بمانند! بنابراین عدم ارایه کانکس به مستاجران یک کار کاملا علمی و منطقی است.اما مالکان کانکس را در محل خانه خود نصب میکنند که بعد از اتمام بازسازی منازل، جمع میشود.
گويا تاکنون بیش از ۴۵۰۰ کانکس در روستاهای زلزله زده کرمانشاه و بیش از ۵۰۰ کانکس هم در شهرها نصب شده و با تهيه ۲۰۰۰ کانکس ديگر اسکان موقت زلزله زدگان تا پایان دی ماه به طور کامل محقق میشود. اسکاني که مستاجرها سهمي از ان ندارند!
حال سوال اينجاست با توجه به تکرار مکرر وقوع زلزله در نواخي مختلف کشور و بروز ويراني هاي پس از ان ايا مديريت بحران نمي توانست در دستورالعمل ها ومصوبه هايش چاره اي براي آوارگي مستاجران بيابد؟
ايا زمان ان نرسيده که مسئولان کشور به ويژه در حوزه مديريت بحران و نمايندگان مجلس در تصويب قوانين به بندهاي مربوط به شرايط بحراني نگاه دقيق تري داشته باشند. قوانيني که ضعف و کاستي هاي آن تنها به مقوله اسکان مستاجران محدود نمي شود و در تدوين آیین نامه ها و دستور العمل های امدادرسانی ، تعیین مسئول در مواقع بروز بحران، نحوه رساندن کمک ها ، تامين امنيت منطقه و تدارک شيوه نامه دقيق و جزئي نگر کمک به اسيب ديدگان، با خلاء فراوان روبروست.
نيروهاي مردمي پوشش دهنده ضعف مديريت بحران
با وجود تمام کاستي هايي که در امدادرساني به زلزله زدگان کرمانشاه متوجه مديريت بحران است اما خوشبختانه حضور به موقع نيروهاي مردمي سپاه و بسيج در ميان آسيب ديدگان توانست تا حد قابل توجهي فقدان مديريت بحران را پوشش دهد و مرهي بر زخم عميق بازماندگان حادثه زلزله اين استان بگذارد. ابراز رضايت و قدرداني خانواده هاي زلزله زده از تلاش اين ارگان ها گواهي بر اين مدعاست.
طبق گزاراشات رسيده از نواحي شهري و روستايي زلزله زده به ويژه در منطقه سرپل ذهاب و ثلاث باباجاني از 48 ساعت پس از وقوع حادثه نيروهاي سپاه از استان هاي مختلف عازم اين منطقه شده و تا به امروز همچنان مشغول خدمات رساني هستند. از تلاش براي امداد رساني به بازماندگان و اسکان اضطراري و موقت زلزله زدگان گرفته تا تهيه بيش از 4500کانکس و سرويس بهداشتي، تهيه روزانه هزاران بسته خوراک گرم و رساندن کمک هاي مردمي به دست زلزله زدگان توسط نيورهاي سپاه، بسيج و جهادگران از جمله اقداماتي است که در کنار حضور برخي فرماندهان ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در مناطق زلزله در اولين روزهاي وقوع حادثه سبب دلگرمي و رضايتمندي بسيار زلزله زدگان کرمانشاه شده است.