محيط زيست دريايي از فرصت تا تهديد

ایران به عنوان يک کشور دریامحور از پتانسیل هاي زیادی در این حوزه برخوردار است. باتوجه به اينکه ايران از شمال به بزرگترين درياچه دنيا و از جنوب از طريق درياي عمان به تمام آبهاي آزاد دنيا راه دارد اما متاسفانه به علت بي توجهي هاي صورت گرفته به اين امتيازات ضررهاي زيادي را به همراه داشته و چنين به نظر مي رسد که وقت آن رسیده تا اين مهم در محوریت قرار گيرد و آگاهی و مطالعات دریایی کشور افزايش يابد. در همين رابطه بايد گفت ايران دارای 55 جزیره با گونه های متفاوت دریایی است که سبب شده است سالانه بیش از 20 میلیون نفر به این سواحل سفر کنند و نقش بسیاری در حمل و نقل دریایی و اقتصاد وابسته به دریا دارند که همین امر توجه و اهمیت بیشتری را طلب می کند.

گزارش

نويسنده: محمدرضا هاديلو

بر اساس يك تجربه جهاني، كشورهايي كه در دهه هاي اخير توانسته اند سطح قابل توجهي از توسعه را براي خود رقم بزنند، کشورهايي بوده اند که از نعمت دريا برخوردار بوده و از توانمندي هاي آن غافل نشدند و بعضاً بخش عمده اي از فعاليت هاي صنعتي و تجاري خود را سمت مرزهاي دريايي كشاندند؛ وضعيتي كه جمهوري اسلامي ايران نيز در سال هاي اخير سعي کرده به آن توجه كرده و با توسعه مرزهاي دريايي و نيز بهره برداري حداكثري از منابع دريا اين اصل را دنبال كنند.

حفاظت از درياها به کمک همسايگان

با اينکه حدود ۶۵ درصد برنامه‌های توسعه کشور در مناطق ساحلی متمرکز است و این موضوع اهمیت سواحل و دریاها را پررنگ‌تر و مسئولیت سازمان حفاظت محیط زیست را سنگین می‌کند اما با کمال تاسف بايد گفت که در سند توسعه ششم، محيط زيست دريايي مورد غفلت قرار گرفت.

با اين حال مي توان نقطه نظرات مقام معظم رهبري را در باره محيط زيست مد نظر داشت. سیاست‌های کلان محیط زیست کشور که از سوی مقام معظم رهبری به تصویب رسیده، مهم‌ترین سند بالادستی برای تدوین برنامه‌ها است. با اين حال برنامه توسعه ششم نیز محور تدوین برنامه‌ها در حوزه معاونت محیط زیست دریایی قرار گرفته است. اين در حاليست که در سند توسعه ششم به موضوع دریا به طور مجزا اشاره نشده است.

در همين رابطه معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به اينکه هیچ کشور ساحلی نمی‌تواند به تنهايي محیط زیست خود را حفظ و حراست کند بنابراین لازم است با سایر کشورهای ساحلی تعامل داشته باشد، گفته: " در حال حاضر سازمان حفاظت محیط زیست تلاش دارد كه همكاري هاي زيست محيطي خود را با كشورهاي همسايه آبي ايران افزايش دهد كه در برخي موارد مسائل سياسي بر آن اثر منفي مي گذارد."

پروين فرشچي با اشاره به عضویت ایران در کنوانسیون‌های تهران و کویت ادامه داد: "امیدواریم سازمان حفاظت محیط زیست ایران بتواند نقش خود را بهتر از گذشته در این کنوانسیون‌ها ایفا کند. هر یک از این کنوانسیون‌ها برنامه دو سالانه کاری دارند که سازمان حفاظت محیط زیست باید این برنامه‌ها را اجرایی کند."

با اين تفاسير بايد در نظر داشت که در پيش گرفتن سياست هاي توسعه اي در مناطق دريايي با توجه به حساسيت هاي موجود در اين مناطق ، در صورت بي توجهي به مسائل محيط زيستي مي توان خسارت هاي سنگيني را بر اكوسيستم وارد كند و حيات گونه هاي مختلف جانوري و گياهي را خطر بياندازد.

بر همين اساس وجود نظارت زيست محيطي بر اين مناطق و پيشگيري از مجموعه فعاليت هاي توسعه اي كه بر اساس اصول توسعه پايدار حركت نمي كند، امروزه به يك ضرورت اجتناب ناپذير تبديل شده است.