هادی غلامحسینی
در حالي سازمان خصوصيسازي بر توزيع سود سهام عدالت اصرار دارد كه با گذشت 11سال از اجراي این طرح، ارزش 4/18درصد شركتهاي سهام عدالت هنوز مشخص نيست.
به گزارش «جوان» تعداد شركتهاي سرمايهپذير سهام عدالت داراي قيمت قطعي و غيرقطعي ۶۰ مورد است كه از اين ميان سهام ۴۹ شركت (معادل 6/81درصد شركتهاي حاضر در سبد سهام عدالت) داراي قيمت قطعي است، بدين ترتيب 11 شركت ديگر معادل 4/18درصد شركتها هنوز صاحب قيمتگذاري غيرقطعي هستند. در اين ميان مباحث مربوط به حسابداري و ارزشگذاري سهام عدالت در حالي هنوز قطعي و مشخص نيست. با این اوصاف براساس كدام مبناي حسابداري دولت از 50 ميليون صاحب سهام عدالت با راهاندازي سايتي خواستار تسويه اختياري باقيمانده اقساط سهام عدالت شده است؟!
مبناي حسابداري كشف قيمت
مبناي واگذاري سهام عدالت به اين شكل بود كه بخشي از سهام شركتهاي دولتي در نيمه دهه 80 در شرايطي به سهام عدالت تخصيص يافت كه به مدت 10سال بايد از محل سودآوري سهام و شركت اقساط پايه (زمان اجراي طرح) تسويه ميشد، حال مباحث مربوط به حسابداري اين طرح بسيار مهم است، زيرا وقتي در سال 96 (11سال پس از زمان اجراي طرح) كل سهام عدالت ارزشگذاري نشده است، چهطور دولت ميداند كه هر فرد چقدر بابت تملك سهام عدالتش بدهي دارد؟
سازمان خصوصيسازي دليل بازدهي پايين سهام عدالت را مشخص كند
به نظر ميرسد مسئولان سازمان خصوصيسازي و وزارت اقتصاد، سازمان بورس اوراق بهادار بايد در رابطه با طرح سهام عدالت يك شفافسازي مفصل با انتشار جزئيات صورتهاي مالي و مبناي حسابداري انجام دهند.
بازدهي زير عرف بازار بانكي
علاوه بر اين مسئولان بدون انتشار جزئيات قيمتگذاري سهام عدالت، ارزش اين طرح را در حدود 50 هزار ميليارد تومان تخمين زدهاند كه سهم هر يك از مشمولان طرح در حدود يك ميليون تومان برآورد ميشود. هماكنون انتقادي که به جامعه و افراد مديريتكننده سهام عدالت طي 11سال گذشته وارد است اين است كه چطور ميشود وقتي ميانگين نرخ سود بانكي طي 11سال گذشته در حدود 20درصد بوده است، سهام عدالت با هر روش قيمتگذاري طي 11سال گذشته حتي به اندازه ميانگين نرخ سود بانكي، سود نداده باشد. در حالي كه اگر سهام عدالت سالانه تنها 10درصد سود ميداد هماكنون نبايد نيمي از ارزش 50هزار ميليارد توماني سهام عدالت بدهي دولت ميبود.
سهام عدالت 50هزار ميليارد توماني براي آزادسازي هنوز بدهي بالغ بر 24هزار ميليارد تومان به دولت دارد در اين بين اين پرسش مطرح ميشود كه چطور مديريت كنندگان سهام عدالت نتوانستهاند با گذشت 11 سال به طور ميانگين نصف سود بانكي (20 درصد) از اين حجم عظيم منابع سود سهام توليد كنند.
نهاد ناظر سلامت رفتار مديريت كنندگان سهام عدالت را بررسي كند
بيشك نهادهاي نظارتي بايد به موضوع مهم چگونگي مديريت سهام عدالت در 11سال گذشته ورود كرده و سلامت اداره اين سهام را از سوي نمايندگان سهام عدالت در هيئتمديره شركتهاي بسيار مهم سهام عدالتي مورد بررسي و كنكاش قرار دهد، زيرا ميانگين بازدهي سهام ارزنده عدالت در 11سال گذشته زير 5درصد بوده كه بسيار بسيار قابل تعجب و تأمل است. به طور نمونه بررسي نام شركتهاي حاضر در پرتفوي سهام عدالت نشان از اين دارد كه 60 شركت شامل 34شركت بورسي و 26شركت غيربورسي در اين سبد قرار دارند و آنقدر شركتهاي سهام عدالتي بزرگ، مهم و ارزنده بودهاند كه رفتار مديريتكنندگان سهام عدالت 50هزار ميليارد توماني در حدود 50 ميليون نفر مشمول طرح بايد مورد بررسي قرار گيرد و در گزارشهاي آتي تلاش ميشود بهطور جزيي سابقه شركتهاي سهام عدالتي مورد بررسي دقيقتري قرار گيرد.
شركتهاي بورسي سهام عدالت
براي اينكه به اهميت، ارزش و بزرگي شركتهاي سهام عدالتي پي ببريم، بد نيست نگاهي به شركتهاي سهام عدالتي بيندازيم. تاكنون از ميان شركتهاي «بورسي» 30درصد سهام آلومينيوم ايران (ايرالكو)، يكدرصد سهام ايرانخودرو، يكدرصد سهام سايپا، 30درصد سهام بانك ملت 40درصد سهام بانك تجارت، 40درصد سهام بانك صادرات، 20درصد سهام مخابرات ايران، 46درصد سهام پارس سويچ، 40درصد سهام پالايش نفت بندرعباس، 90درصد سهام پالايش نفت تهران، 40درصد سهام پالايش نفت شيراز، 40درصد سهام پالايش نفت اصفهان، 40درصد سهام پالايش نفت تبريز، 30درصد سهام پتروشيمي مارون، 25درصد سهام پست بانك، 21درصد سهام چادرملو، 29درصد سهام حملونقل پتروشيمي، 23درصد سهام سرمايهگذاري توسعه صنعتي ايران، 5درصد سهام سرمايهگذاري رنا، 50درصد سهام سيمان داراب، 34درصد سهام سيمان دشتستان، 39درصد سهام فولاد آلياژي ايران، 30درصد سهام فولاد خوزستان، 30درصد سهام فولاد مباركه اصفهان، 35درصد سهام كارخانجات مخابراتي ايران، 24درصد سهام كشتيراني جمهوري اسلامي ايران، 11درصد سهام گلگهر، 26درصد سهام مديريت پروژههاي نيروگاهي ايران- مپنا، 37درصد سهام ملي صنايع مس ايران، 31درصد سهام نيرو ترانس، 55درصد سهام بيمه دانا، 40درصد سهام پالايش نفت لاوان، 15درصد سهام پتروشيمي جم و 40درصد سهام صنايع پتروشيمي خليجفارس(هلدينگ) به سهام عدالت تخصيص يافته است.
شركتهاي غيربورسي سهام عدالت
از ميان شركتهاي «غيربورسي» نيز 40درصد سهام پالايش نفت كرمانشاه، 40درصد سهام پايانههاي صادراتي موادنفتي، 30درصد سهام پتروشيمي اروميه، 30درصد سهام پتروشيمي بندرامام، 30درصد سهام پتروشيمي بوعلي سينا، 30درصد سهام پتروشيمي بيستون، 10درصد سهام پتروشيمي تبريز، 30درصد سهام پتروشيمي خوزستان، 10درصد سهام پتروشيمي شهيد تندگويان، 30درصد سهام پتروشيمي فجر، 40درصد سهام هواپيمايي جمهوري اسلامي ايران، 40درصد سهام توزيع گاز ايران، 40درصد سهام مديريت توليد برق يزد، 95درصد سهام توليد نيروي برق يزد، 40درصد سهام دخانيات ايران، 49درصد سهام ساختمان سد و تأسيسات آبياري سابير، 23درصد سهام شهر صنعتي البرز، 29درصد سهام شهر صنعتي رشت، 21درصد سهام شهر صنعتي كاوه، 95درصد سهام غله و خدمات بازرگاني مناطق 1، 2، 3، 4 و 5، 42درصد سهام مشانير، 7درصد سهام مگا موتور، 30درصد سهام ملي حفاري ايران و 40درصد سهام ملي پخش فرآوردههاي نفتي در پرتفوي سهام عدالت قرار گرفته است.
