همزمان با اينکه مشاور ديوان پادشاهي عربستان، دولت قطر را مسئول عدم حضور شهروندان اين کشور در مناسک حج و عمره دانست، کميته ملي حقوق بشر قطر در نامهاي به گزارشگر ويژه سازمان ملل در امور آزاديهاي ديني و عقيدتي، از عربستان سعودي به دليل سياسي کردن فريضه حج شکايت کرد. در همين حال وزراي خارجه چهار کشور عربي در نشست خود اعمال تحريمهاي جديد عليه قطر را بررسي کردهاند.
کميته ملي حقوق بشر قطر در نامه خود به گزارشگر ويژه سازمان ملل در امور آزاديهاي ديني و عقيدتي به شدت از سياسي کردن شعائر ديني و استفاده از آن براي تحقق دستاوردهاي سياسي انتقاد کرد و آن را نقض آشکار تمامي معاهدات و کنوانسيونهاي بينالمللي دانست که بر آزادي شعائر ديني تأکيد دارد. به نقل از شبکه الجزيره، در نامه کميته ملي حقوق بشر قطر آمده است که مقامات سعودي از زمان آغاز محاصره قطر در پنجم ژوئن گذشته، اقداماتي را براي ممانعت از سفر شهروندان قطري جهت به جا آوردن مراسم حج تمتع و عمره اتخاذ کردهاند. در نامه اين کميته همچنين به اقدام مقامات سعودي براي وادار کردن اتباع قطري در ماه مبارک رمضان به بازگشت به کشورشان و ممانعت از انجام مراسم حج عمره و نيز مجبور کردن اتباع قطري براي ترک هتل محل اقامت خود اشاره کرده است. کميته ملي حقوق بشر قطر همچنين تصميم دارد شکوائيهاي به سازمان يونسکو ارائه و اقداماتي در رابطه با بينالمللي کردن موضوع ممانعت شهروندان قطري از اداي مناسک حج انجام دهد.
از سوي ديگر سعود القحطاني، مشاور ديوان پادشاهي عربستان با بيان اينکه کشورش مانع کسي براي اداي عبادت حج نميشود، اعلام کرد که دولت قطر در برابر ملت خود مسئول غيبت آنها در مناسک حج و عمره است و با اکاذيب و ترساندن آنها مانع حضور زائران اين کشور در مناسک حج شده است. وزارت حج عربستان با صدور بيانيهاي اعلام کرد که حجاج قطري بايد با خطوط هوايي به مکه سفر کنند که با دولت عربستان قرارداد همکاري دارند. طبق اين بيانيه شهروندان قطري بايد با پروازهايي غير از پروازهاي فرودگاه بينالمللي قطر وارد عربستان شوند. اين بيانيه تأکيد کرد: حجاج قطري فقط ميتوانند از دو فرودگاه جده يا مدينه وارد عربستان شوند و رواديد سفر حج آنها نيز فقط در اين دو فرودگاه صادر خواهد شد، يعني اتباع قطر حق ندارند از هيچ فرودگاه ديگر عربستان براي ورود به خاک اين کشور استفاده کنند. يک نمونه روشن از استفاده سياسي عربستان سعودي از حج تهديد کشورهاي آفريقايي توسط رياض است.
روزنامه فرانسوي «لوموند» اخيراً خبر داده بود عربستان سعودي کشورهاي آفريقايي را که موضع سياسي همسو در تحريم قطر اتخاذ نکردهاند، تهديد به عدم صدور ويزا براي شرکت در مراسم حج کرده است. عربستان يک کمپين سياسي براي تحت فشار قرار دادن کشورهاي آفريقايي آغاز کرده تا اين کشورها روابط ديپلماتيک خود را با قطر قطع کنند، پيش از اين در مجموع هفت کشور تسليم خواسته سعوديها شدهاند، اما هنوز تعدادي از رهبران کشورهاي آفريقايي از محاصره اقتصادي و سياسي قطر حمايت نکرده و از اينرو مورد تهديدات گوناگون مقامات سعودي از جمله عدم صدور ويزاي حج قرار گرفتهاند. بر اساس گزارش اين روزنامه فرانسوي، عربستان از تهديدهاي پنهاني چون پيچيدهکردن فرآيند اخذ ويزا براي اين کشورها استفاده کرده تا از اين طريق کشورهاي آفريقايي با جمعيت بزرگي از مسلمانان را تحت فشار شديد قرار دهد و قطر را در انزواي سياسي و اقتصادي قرار دهد. تاکنون شش کشور آفريقايي شامل نيجر، موريتاني، سنگال، چاد، مصر و کومور، سفيران خود را از دوحه فراخواندهاند و برخي ديگر از کشورها چون جيبوتي که منازعات مرزياش با اريتره با ميانجيگري قطريها همراه بوده است، ترجيح دادهاند موضع آرامتري نسبت به اين موضوع اتخاذ کنند تا از عواقب آتي آن جلوگيري کنند.
اجراي ۱۳ شرط و تحريم بيشتر
وزير خارجه بحرين در پايان نشست وزراي خارجه چهار کشور عربي در منامه بر ضرورت اجراي خواستههاي سيزدهگانه اين کشورها از قطر تأکيد کرد. خالد آلخليفه، وزير خارجه بحرين روز يکشنبه در کنفرانس خبري که پس از پايان نشست وزراي خارجه چهار کشور در منامه برگزار شد، گفت که قطر بايد تمامي بندهاي سيزدهگانه خواستههاي چهار کشور را اجرا کند. عادل الجبير، وزير خارجه عربستان سعودي نيز تأکيد کرد که عربستان با سياسي کردن مسئله حج مخالف است. وي گفت که قطر بايد دست از سياستهاي تجاوزکارانه برداشته و سياستهاي حسن همجواري را در پيش بگيرد و با افراطيگري و تروريسم مبارزه فعالانه و مؤثر داشته باشد. در همين حال روزنامه سعودي الحياه - چاپ لندن و رياض- به نقل از برخي منابع عربي حاشيه خليجفارس نوشت که وزراي خارجه مصر، عربستان، امارات و بحرين ديروز در نشست خود در منامه اتخاذ تحريمهاي جديد عليه قطر را بررسي کرده و احتمال ميرود که تحريمهاي جديد بهتدريج اقتصاد قطر را دربرگيرد.
