به رغم وقوع سالانه 40 زلزله در نهاوند و لزوم امادگي تمام سازمانها، هنوز هم ضعيف ترين زمين لرزه ها خسارت جاني و مالي در پي دارد

خسارات زلزله 4ريشتري گواه کم کاري ها در نهاوند

صبح روز جمعه 6 مرداد ماه زلزله اي با قدرت 4.7 ريشتر شهرستان نهاوند و شهرهاي اطراف ان در استان همدان را لرزاند. زلزله اي که اگرچه با معيارهاي سنجش اين پديده، کم مقياس محسوب مي شود اما ظرف چند دقيقه توانست ديوارهاي چندين خانه را تخريب و 16 نفر را مصدوم کند! درحالي که با توجه به زلزله خيز بودن استان و بروز سالانه حداقل40زلزله تنها در شهرستان نهاوند و انجام مانورهاي پرهزينه مقابله با زمين لرزه، اقدامات پيشگيرانه اي چون مقاوم سازي بافت هاي فرسوده ضروري به نظر مي رسيد اما شرايط پيش امده نشان مي دهد به رغم ادعاي مسئولان استان و شهرستان اين منطقه هنوز در مقابل زمين لرزه هايي با حداقل قدرت، مصون نيست!

نويسنده: مريم احمدي

در دو دهه اخير، ايران به عنوان يکي از کشورهاي زلزله خيز جهان شناخته شده است که هر سال زمين لرزه هاي متعددي با ريشتر هاي کم و زياد قسمت استان هاي مختلف اين کشور را مي لرزاند و خسارات جاني و مالي بسياري بجا مي گذارد. از زلزله بم که با قدرت ۶.۵ ریشتر در سال ۱۳۸۲حدود ۳۰هزار نفر رابه کام مرگ کشاند گرفته تا زلزله ۶.۴ ريشتري مرداد ماه سال ۹۱ آذربایجان شرقی که قسمت هاي زيادي از شهرستان های اهر، ورزقان و هریس را تخريب کرد و ۳۰۶ نفر کشته به جاي گذاشت! در اين ميان برخي استانها از جمله همدان به دليل قرار گرفتن بر روي گسل فعال زلزله، از مناطق مستعد زمين لرزه محسوب مي شوند که بنا به هشدار کارشناسان و با توجه به مساحت گسترده و تراکم بافت فرسوده و غيرمقاوم اين استان به ويژه در شهرستان نهاوند وقوع زمين لرزه اي با قدرت کمي بيش از 5ريشتر مي تواند چندين برابر زلزله شهر بم خسارات جاني و مالي در پي داشته باشد.

طبق اعلام سازمان هلال احمر استان همدان ،شهرستان نهاوند از زلزله خیزترین مناطق این استان است. گسل نهاوند از گسلهای فعال زاگرس بطول80 کیلومتر است که از30 کیلومتری مناطق مسکونی و تجاری این شهر عبور کرده و همین عامل شرایط بحرانی را ایجاد می کند! وقوع40 زمین‌لرزه طي سال گذشته در شهرستان نهاوند به‌وضوح نشان می‌دهد که خطر تا چه اندازه در کمین این شهر است. در حالي که انتظار مي رفت با توجه به وجود چنين شرايط هشدارآميزي در استان به ويژه شهرستان نهاوند انجام اقدامات برنامه ريزي شده براي کاهش خسارات زمين لرزه هاي احتمالي به طور جدي تر در دستور کار قرار بگيرد اما گزارشات موجود از عدم مقاوم سازي مطلوب خانه هاي روستايي و شهري و بي توجهي به استانداردهاي ساخت و ساز در اين استان حکايت مي کند.

بافت شهري آسيب پذيرتراست

در حالي که اوايل سال جاري مسئولان بنياد مسکن استان اعلام کردند همدان رتبه برتر کشور در زمینه مقاوم سازی مسکن روستایی را به خود اختصاص داده است اما بسياري از کارشناسان همچنان معتقدند از يازده هزار و896 واحد مسكن روستايی تا به حال سه هزار و 500 واحد مقاوم سازی شده كه اين رقم 30 درصد خانه های روستايي را شامل می شود و بقيه واحدها كم دوام يا بی دوام است كه نياز مبرم به نوسازی دارد! تخريب ديوارهاي چندين خانه روستايي در پي زلزله 4.7 ريشتري جمعه نيز خود گواهي بر ناکافي بودن اقدامات براي مقاوم سازي خانه هاي روستايي است. اين در حلي است که بسياري از مسئولان شهري و کارشناسان اين استان معتقدند یکی از بزرگترین مشکلات شهری نهاوند بالا بودن بافت فرسوده است که در صورت وقوع زلزله این مناطق به کانونهای بحران تبدیل می شود ازاين رو مي توان گفت بافت شهری نهاوند آسیب پذیرتر از بافت روستايي اش است.

در حالي که اوايل دهه 90براي نهاوند 140هکتار بافت فرسوده مصوب شده اما براساس بررسی های کارشناسی این آمار اخيرا به 200 هکتار افزايش يافته است . رقمي که با وقوع زلزله اي در حدود 5 ريشتر مي تواند به بيش از دو سوم مساحت شهري نهاوند خسارت جدي وارد کند.

در حالي که بنا به گفته مسئولان فرمانداري ، اگر حادثه ای طبیعی در شهرستان نهاوند واقع شود مجموعه شهر نسبت به روستاها آسیب پذیرتر و بیشتر مورد تهدید واقع می شوند، در طي سالهاي اخير کمترين توجه و هزينه بر روي مقاوم سازي بافت فرسوده اين شهرستان متمرکز شده است و مسئولان استان هر بار در جلسات و نشست هاي مختلف با مانوردادن بر روي افزايش مقاوم سازي خانه هاي روستايي و بالابردن ايمني انها در برابر پديده هاي طبيعي از امادگي کامل براي مقابله با زلزله هاي مداوم اين شهرستان خبر مي دهند!

مقابله با زلزله با امکانات 2درصدي!

در حالي که انتظار مي رفت با برگزاري بزرگترين و پرهزينه ترين مانور زلزله با حضور نيروهاي امدادي و تجهيزات و امکانات هشت شهر استان در نهاوند در اوايل سال جاري امکانات ونقاط قوت وضعف وميزان آمادگي ستاد بحران شهرستان نهاوند براي مقابله با زلزله هاي مکرر بررسي شود اما گويا اين مانور طولاني و پرهزينه جز انعکاس و سر وصداي خبري اثر ديگري نداشته است. چرا که تخريب خانوارهاي روستايي و افزايش تعداد مصدومان در کمترين زمان ممکن به 16نفر در پي وقوع اين زلزله کم قدرت نقاط ضعف موجود در ستاد بحران اين شهرستان را به نمايش گذاشت. اين در حالي است که مدیرعامل جمعیت هلال احمر همدان بارها ميزان امکانات مقابله با زلزله در نهاوند را 2درصد اعلام کرده است. امکاناتي که با توجه به قرار گرفتن شهرستان نهاوند بر روي 5 گسل فعال و بروز سالانه 40 زمين لرزه بسيار ناچيز است. بهروز کارخانه ای با تاکيد بر اينکه برای مقابله با زلزله در نهاوند فقط دو درصد امکانات در اختیار داریم افزود: در صورت بروز حادثه باید از معین شهرستان نهاوند استفاده شود و از آنجایی که هر لحظه ممکن است در نهاوند زلزله ای رخ دهد عواملی چون آمادگی مردم، مقاوم سازی منازل، معماری شهری و راه از جمله مواردی است که باید به طور جدي مورد توجه قرار بگيرد .