محمد اسماعیلی
تقابل ايالات متحده امريكا با جمهوري اسلامي ايران دوران جديدي را تجربه ميكند؛ مقامات ارشد امريكايي تلاش دارند اهداف صرفاً هستهاي خود همانند«تعطيلي صنعت هستهاي» و«مشروط دانستن حق غنيسازي ايران»را با تفسيرهاي خاص از برجام و قطعنامه2231 گسترش و به حوزههاي اقتدارزاي ايران به ويژه«صنعت موشكي»تسري دهند.
پازل امريكاييها از «نقض متن و روح برجام»در دو دولت اوباما و ترامپ آغاز و با مولفههايي مانند «سندسازي جهت صدور قطعنامههاي ضد موشكي ايران» و«تحميل نقض يك طرفه برجام توسط ايران»در آينده ادامه خواهد داشت؛ برهمين اساس چنانچه «موضع گيري-جهتگيري و رفتار»مقامات قوه مجريه و مقننه همانند دو سال اخير ادامه پيدا كند، به عنوان عوامل تشكيلدهنده محاسبات دشمن، تضييع منافع ملي شيب تندتري به خود خواهد گرفت.
چنين مسئلهاي را ميتوان از جهت گيريها و اظهارات چند روز اخير مقامات ارشد امريكايي به سهولت برداشت كرد، آنهم در هنگامهاي كه «فقدان مواجهه فعال»از سوي ايران، امريكاييها را جهت جاسازي ساير قطعات پازل ترغيب ميكند.
فقدان استفاده از«بدل» در مواجهه با امريكاييها در طول دوران پسابرجام از سوي مقامات ارشد دولت و مجلس منجر به آن شده كه نقض متن و روح برجام همچنين تفسير موسع و گاه غيرواقعي امريكاييها از متن قطعنامه2231 با پاسخ متوازن و متناسب همراه نشود و بالعكس تلاش شده تحركات ضدايراني امريكاييها كم اهميت جلوه داده شود!
آخرين اقدام امريكاييها جهت نقض برجام، تصويب قانونs722 است، آنها به اين سطح هم قانع نيستند و براساس نشانههاي متقن در هفتههاي نزديك گام را از اين نيز فراتر خواهند. گذاشت و با تفسيرهاي گستردهتر از متن برجام و قطعنامه 2231، تحريمهاي بيشتري را عليه ايران وضع و «طرح نقض برجام توسط ايران»را روي ميز خواهند گذاشت.
به بيان بهتر امريكاييها نخست «نقض برجام»را براي طرف ايراني قابل پذيرش و در مراحل بعد تلاش ميكنند پا را فراتر از اين گذاشته ودر اقدامي پيش دستانه«نقض برجام توسط ايران»را روي ميز گذاشته با خرده استدلالهايي نظير«نقض روح قطعنامه 2231با آزمايشهاي موشكي»، «عدم دسترسي آژانس به مراكز نظامي ايران طبق درخواست آتي»يا«حضور مستشاران نظامي ايران به كشورهاي منطقه».
به همين دليل است كه روز گذشته سخنگوي وزارت خارجه امريكا، آزمايش موشك ماهواره برسيمرغ را نقض قطعنامه2231مي داند: «آنچه رخ داد را نقض قطعنامه ۲۲۳۱ شوراي امنيت سازمان ملل ميدانيم»، يا باب كوركر و دويچه وله يا آسوشيتدپرس از طرح جديد ترامپ براي بازرسي از «پايگاههاي نظامي مشكوك ايران»سخن به ميان آوردهاند.
در شرايطي كه تحريم«جامع»، «چندوجهي»و«فراگير» اخير امريكاييها عليه ايران تصويب شده و انتظار آن است كه مسئولان داخلي «تلقي مشترك و سپس رفتار يكسان»در مواجهه بااين تحريم اتخاذ كنند شاهد بيان گفتههاي هزينه زا كه «پالس اشتباه به امريكايي داده و محاسبات آنها راتغيير ميدهد» ميباشيم كه امريكاييها را براي تكميل پازل مورد اشاره مصمم تر ميكند.
بيان برخي عبارتها نظير«تحريمهاي جديد، تجميع تحريمهاي گذشته است»و«برجام با پشتوانه بينالمللي محكم قابل نقض نيست»و« مصوبه امريكاييها چيز جديدي نبوده و يك بخشهايي به تحريمها اضافه شده ... رسانهها و راديو و تلويزيون اضطراب بلاوجه ايجاد نكنند» توسط برخي از سياستمداران داخلي در حالي تقليل تحريم و ساده انگاري اقدامات ضدايراني است كه «پاول رايان» رئيس مجلس نمايندگان امريكا در بيانيهاي قانون جديد را «يكي از جامعترين بستههاي تحريمي در طول تاريخ» عليه ايران توصيف و ميگويد: «اين طرح عرصه را بر خطرناكترين دشمنان ما تنگتر ميكند».
«توجيه گري»براي زنده نگه داشتن برجام به هر قيمتي پس از تصويب قانون s722درحالي است كه وزيرامور خارجه طي هفته گذشته آن را نقض متن برجام دانسته و اين تفاوت موضع از سوي مقامات ايراني، امريكاييها را به اين باور ميرساند كه «هر سطح از نقض برجام»ازسوي ايرانيها بدون پاسخ خواهد ماند وشكلگيري چنين تصوري امريكاييها را به اين باور خواهد رساند كه گزينه «ايران ناقض برجام است»را روي ميز قرار دهند.
به همين دليل است كه روز گذشته طرح«بازرسي از پايگاههاي نظامي مشكوك ايران»براساس بند74تا79ضميمه نخست برجام، توسط امريكاييها مطرح شده است واز سوي ديگر نيويورك تايمز گزارش ميدهد: « ترامپ در تلاش براي يافتن راهي است تا اعلام كند ايران در حال نقض توافق هستهاي است» كه نشان ميدهد امريكاييها تنها به نقض برجام قناعت نكرده و خواهان توسعه وسپس تأمين خواستههاي فراهستهاي خود نيز هستند.
مسير مورد هدف امريكاييها را نميتوان با«ساده انگاري يا تقليل اقدامات ضدايراني آنها»پاسخ داد و مادامي كه صف دفاع از توافق هستهاي را در نزديكترين نقطه ممكن به منافع ملي قرار داديم و حاضر به حمله و حداقل دفاع از بيرون مرزهاي خود نبوديم، دشمن جري شده و جنگ را به داخل شهرهاي ايران ميآورد.
بنابراين به جاي فرافكني يا تعديل اثر قانون تحريمي جديد، بايد ضمن پيگيري نقض برجام ازچهارگانه حل و فصل اختلافات در متن برجام، مسيرهاي فرابرجامي كه دريادداشت قبلي تحت عنوان« الزامات مشترك براي پاسخ به متن برجام» مورد توجه قرار گرفته و از هم اكنون راهكارهاي موثر براي طرح درخواستهاي مالايطاق امريكاييها نظير«بازرسي از مراكز نظامي»پيش بيني شود.
چنانچه رفتار دو سال اخير برخي از سياستمداران در هفتههاي آتي استمرار داشته باشد، امريكاييها ايده «نقض برجام از سوي ايران»را باتوجه به حفرههاي برجام به صحنه اجرا خواهند آورد كه ميتواند پيامدهاي نامناسبي را براي كشور به همراه داشته باشد.
