نويسنده: مريم احمدي
در حالي که چندي
پيش باز تلف شدن هزاران قطعه ماهي در بستر هامون، دست صيادان را در فصل صيد خالي گذاشت
برخي مسئولان از جمله سازمان حفاظت محيط زيست در واکنشي عجيب مرگ ماهيان را با توجه
به کوتاهي عمر اين موجودات زنده طبيعي خوانده و از صيادان خواسته حاشيه سازي نکنند!
طبق اظهارات صيادان
امسال نيز همچون سال گذشته با کاهش و شوري
اب تالاب هامون و مرگ هزاران قطعه ماهي در
تالاب هامون و خشک شدن انها راهي به جز جمع آوری و فروش ماهي هاي مرده براي استفاده
به عنوان مکمل غذایی در مرغداري ها و کسب درامد بسيار ناچيز چاره اي براي صيادان نمانده
است.
فروش ماهي هاي خشک
شده به قيمت حداکثر کيلويي 500 تومن طي دو سال اخير وضعيت اقتصاد و معيشت خانواده هاي
صيادان را به بن بست رسانده است. وضعيتي که
گاهي با واکنش هاي
غيرقابل انتظار مسئولان مربوطه وخيم تر مي شود! سال گذشته بود که مدیرکل محیط زیست
سیستان و بلوچستان در واکنش به تلف شدن بيش از ده هزار ماهي اعلام کرد: تلف شدن ماهی
ها زمانی اتفاق می افتد که از آنها استفاده اقتصادی نشود؛ ماهی ها مگر چقدر میخواهند
عمر کنند؟ عمر ماهی ها صدسال که نمی شود، بین شش تا هفت ماه اگر استفاده نشود، خود
به خود می میرند!
سعید محمودی گفت:
تلف شدن اين تعداد ماهي ضرر اقتصادي محسوب نمي شود چرا که صيادان ماهي هاي خشک شده
را به عنوان پودر ماهي در بازار مصرف به فروش رسانده اند! اين در حالي است که با توجه
به قيمت ماهي خشک و يا پودر شده در بازار در مقايسه با فروش ماهي صيد شده قابل قياس
نيست ودرامدهاي ناچيز چرخ زندگي صيادان را نمي چرخاند.
راهکارهايي که چاره
ساز نيست!
در حالي که بنا به
نظر کارشناسان با مديريت مصرف اب مي توان شرايط برداشت صدها تن ماهي زنده از تالاب
را فراهم کرد! مسئولان استان با افتخارمدعي
شده اند با جمع اوري ماهي هاي خشک مرده توانسته
اند صيادان را در تامين معيشتان ياري کنند! به عنوان نمونه پايش مستمر ميزان اب بسترتالاب
و انجام اقداماتي براي انتقال بچه ماهيان به استخرهاي پرورش ماهي از جمله اقداماتي
است که مي تواند ميزان تلف شدن مرگ ماهيان را به شدت کاهش دهد! اگرچه چند روز پيش مدیرکل شیلات سیستان و بلوچستان اعلام کرد 100 هزار
بچه ماهي و با استفاده از تانکرهای مجهز به کپسول اکسیژن از بستر هامون جمع اوري و
به استخرهای پرورش ماهی منطقه سیستان منتقل شده است اما بسياري از صيادان و کارشناسان
فعال در اين حوزه معتقدند اين راهکارهاي موقت نمي تواند دردي از صنعت روز به زوال صيادي
استان برطرف کند.
ضمن اينکه طرح هاي
احداث کارخانه ها و واحدهاي توليدو فراوري پودر ماهي در شهرهاي مختلف سيستان و بلوچستان
هم همچنان بلاتکليف مانده است! ناگفته نماند که سال گذشته اواخر فصل تابستان و در پی خشک شدن تالاب بینالمللی
هامون و تلف شدن بیش از 2 میلیون ماهی و بچه ماهی در بستر این تالاب مسئولان نوید ايجاد
شرایط زیست محیطی بهتر برای گونههای گیاهی و جانوری هامون را دادند اما امسال با تکرار
تراژدي مرگ ماهيان و خالي ماندن دست صيادان اميد بازگشت رونق به زندگي صيادان رنگ باخت!
برنامه هاي استراتژيک
خاک مي خورد
از انجا که بخش از
تالاب هامون در خاک افغانستان واقع شده در کنار عواملي چون خشکسالي هاي داخلي بي توجهي
افغانستان به حفظ بخش هايي از اين منبع آبي و ساخت سدهايي چون سد "کجکی"
توسط اين کشور بر روی رودخانه هيرمند سبب شده ميزان آب ورودی از طریق این رودخانه به تالاب هامون به
حداقل برسد، انتظار مي رفت مسئولان براي جلوگيري از فجايع زيست محيطي ناشي از خشک شدن
تالاب هامون در اين خصوص اقدامات موثرتري را انجام دهند!
سال 1351 بود که
بر اساس معاهده امضا شده میان دولتهای ایران و افغانستان سهمیه 820 میلیون مترمکعبی
آب از محل ذخیرهگاه سد کجکی برای ایران در نظر گرفته شده که دولت افغانستان باید در
طول سال این میزان آب را رهاسازی کند؛ اما افغانستان به تعهد خود پايبند نماند و عدم
تعهد اين کشور در کنار بروز پديده خشکسالي در کشور وضعيت ناگوار تالاب هامون را رقم
زد. مسئله اي که حالا به عنوان راهکار جدي
براي خروج اين تالاب از وضعيت موجود عنوان شده است.
فرماندار ویژه زابل
در این رابطه مي گويد: با توجه به اینکه بخش بزرگی از این تالاب در خاک افغانستان است،
مهار کانونهای بحران منشأ ریزگردها نیازمند همکاری کشور افغانستان است.
هوشنگ ناظری افزود:
یکی از مهمترین معضلهایی که در سالهای گذشته در رابطه تالاب هامون وجود داشت، این
بود که مطالعاتی در زمینه نحوه مدیریت منابع آبی این تالاب چه در زمان ترسالی و چه
در زمان خشکسالی آن وجود نداشت، بنابراین مدیریت نامطلوب خود به علتی جهت افزایش سرعت
خشکی این تالاب تبدیل میشود.
ناگفته نماند که
چندي پيش سند "مدیریت تالاب هامون" تدوين شد تا با اجراي ان مشکلات زیست محیطی ناشی از خشکی تالاب به حداقل
برسد. حالا بايد منتظر ماند و ديد اين سند کي به مرحله اجرا مي رسد.
