زهرا چیذری
فاصله مكاني از بالاي شهر تا پايين شهر تنها چند كيلومتر است و ميتوان چنين مسيري را در زماني يكي دو ساعته حتي با احتساب ترافيك شلوغ تهران طي كرد، اما فاصله ميان سطح و شرايط زندگي ساكنان بالاي شهر و پايين شهر پايتخت از زمين تا آسمان تفاوت دارد، تفاوتي كه پيش از هر چيز انعكاسي از ضعف در مديريت اقتصادي و اجتماعي كشور است كه ماحصل آن تفاوت فاحش شرايط در زندگي ساكنان مناطقي ميشود كه به لحاظ جغرافيايي و زماني فاصله چنداني با هم ندارند. شكاف طبقاتي ميان داراها و ندارها، بالاي شهرنشينها و پايين شهرنشينها، اما روز به روز جديتر از قبل خودنمايي ميكند تا زمينهساز بروز آسيبهاي اجتماعي بيشتر و جديتر در جامعه شود.
بر همين اساس است كه حتي آب خوردن بالاشهريها و پايينشهريها متفاوت ميشود و سوپرماركتهاي بالاي شهر ميشوند نمايشگاهي براي عرضه انواع و اقسام خوراكيهاي وارداتي؛ از كنسرو خرچنگ و سوسيس باگوشت خوك گرفته تا آب معدني فرانسوي 50 هزار توماني. اما اين تمام ماجرا نيست، بلكه اگر توانش را داشته باشيد تا به رستورانهاي مناطق بالاي شهر سري بزنيد ميتوانيد در ميان منوي رستورانها خوراكهايي نظير همبرگر 250 هزار توماني را هم پيدا كنيد. همبرگري كه بنا به ادعاي فروشندگان آن در تركيباتش خاويار به كار رفته و اين محصول ايراني كه اغلب ايرانيها حتي براي يك بار هم مزهاش را تجربه نكردهاند موجب شده تا قيمت اين غذا نجومي شود. عرضه چنين غذايي با چنين قيمتي بر اساس اصل عرضه و تقاضا از اين مسئله حكايت دارد كه اين همبرگر نجومي مشتريهاي خاص خودش را دارد، اما ظاهراً مشتريهاي اين خوراك نجومي چندان هم انگشتشمار نيستند، چراكه برخي گزارشها از رزرو اين ساندويچ گرانقيمت از سوي بعضي از مشتريان خبر ميدهند.
در برابر اين ماجرا اما در سطح جامعه با افرادي مواجهيم كه از حداقلهاي معيشتي هم برخوردار نيستند و در برخي از مناطق كلانشهر تهران خانوادهها و افرادي هستند كه به معناي واقعي كلمه توانايي خريد نان ندارند و برخي از خيريهها با جلب مشاركتهاي مردمي بخشي از برنامههاي خود را به خيرات نان براي اين افراد اختصاص ميدهند. اين شكاف عميق اجتماعي و طبقاتي اما از ناتواني دولت در برقراري عدالت اجتماعي و توزيع ثروتها در جامعه خبر ميدهد. در چنين شرايطي و با عنايت به شكاف عميق طبقاتي رشد و زايش انواع آسيبهاي اجتماعي پديدهاي قابل پيشبيني است. همچنانكه هم اكنون شاهد احاطه اقشار گوناگون در حلقه آسيبهاي اجتماعي نظير اعتياد، فحشا و سرقت هستيم. آسيبهايي كه تنها مختص قشر فقير و پايين شهري نيست و به صور گوناگون در ميان ثروتمندان و بالاي شهرنشينان نيز عينيت يافته است. بديهي است اصليترين مسير براي مقابله با چنين آسيبهايي، برقراري عدالت اجتماعي و بازتوزيع عادلانه ثروت در جامعه است؛ راهكاري كه بيتوجهي به آن پايانش فروپاشي همه ارزشها خواهد بود.
