هر قاضي حق دارد به جرائمي كه در حوزه محل قضایی او اتفاق ميافتد، رسيدگي كند، ولي در مواردي كه محل سكونت متهم يا شاكي يا شاهدان يا محلي كه مورد تفتيش و بازديد قرار ميگيرد، خارج از حوزه قضايي او باشد، قاضي رسيدگيكننده با اعطاي نيابت قضايي، خواسته خود را از مقامات آن حوزه ميخواهد و از آنان درخواست ميكند كه اقداماتي مانند تحقيق از متهم و دستگيري متهم را انجام دهند. به عنوان مثال، سه نفر با همديگر سرقتي را در شهرستان شيراز انجام دادهاند، سپس اموال مسروقه را به شهرستان رشت برده و در آنجا به فروش رساندهاند.
پس از دستگيري يكي از سارقان، قاضي در هنگام تحقيق متوجه ميشود كه دو سارق ديگر و همچنين خريداران مال مسروقه در رشت هستند. در اين صورت در حالي كه رسيدگي به جرم سرقت در صلاحيت اين قاضي ميباشد، او ميتواند به جرم خريداران مال مسروقه نيز رسيدگي كند و براي احضار يا جلب اين خريداران به دادگستري رشت نيابت قضايي صادر و اقدامات لازم را از رئيس دادگستري رشت درخواست كند. بنابراين هر اقدامي كه خارج از حوزه قضايي قاضي پرونده باشد، با صدور قرار نيابت قضايي به حوزه مربوطه انجام ميشود.