ديپلماتهــا مــــيگويند سياست دونالد ترامپ رئيسجمهور جديد امريكا در مورد سوريه هنوز به مرحله قطعيت نرسيده، وضعيتي كه ظاهراً منجر به اين شده كه عربستان سعودي با ارائه پيشنهاد اعزام نيرو به امريكا، تلاش تازهاي براي جهت دهي به تحولات سوريه را شروع كند. با اين حال، شرايط ميداني و سياسي سوريه بعيد است به سعوديها اجازه استقرار نيرو بدهد.
عادل الجبير وزير خارجه عربستان سعودي روز گذشته در گفت و گو با نشريه آلماني«زود دويچه سايتونگ» براي اولين بار بعد از ورود دونالد ترامپ به كاخ سفيد از آمادگي رياض براي اعزام نيرو به سوريه سخن گفت و تأكيد كرد: «عربستان و ديگر كشورهاي خليج فارس براي اعزام نيروي ويژه به سوريه در كنار امريكا اعلام آمادگي كردند. » هرچند پيشنهاد سعوديها براي اعزام نيرو به سوريه، اولين پيشنهاد آنها طي يك ماه گذشته است، ولي اين نخستين باري نيست كه عربستان سعودي براي اعزام نيروي زميني به سوريه اعلام آمادگي ميكند. اواسط بهمن ماه زماني كه نيروهاي دولتي سوريه و متحدانشان توانستند مناطق غربي حلب را به صورت كامل به كنترل خود در آورند، عادل جبير اعلام كرد عربستان حاضر است به سوريه نيروي نظامي اعزام كند اما بلافاصله شرط گذاشت اگر واشنگتن پيش قدم شود. آن زمان نه باراك اوباما حاضر شد پيشقدم شود و نه گرفتاري جنگ يمن اساساً اجازه ميداد كسي اين پيشنهاد سعودي را جدي بگيرد. اين بار نيز عادل الجبير وزير خارجه عربستان اعزام نيرو به سوريه را منوط به رهبري امريكا كرد. وي گفت: «ما براي اجراي اين طرح با امريكا هماهنگيهاي لازم را برقرار خواهيم كرد.» هنوز معلوم نيست تصميم نهايي كاخ سفيد به رهبري ترامپ درباره سوريه چه خواهد بود، با اين حال، به نظر ميرسد رياض در شرايط جديدي كه سياستهاي ترامپ جنبه قطعي به خود نگرفته، تلاش دارد به سياستهاي امريكا در سوريه سمت و سو بدهد. شيه شيائويان نماينده ويژه چين در امور سوريه بدون اشاره به عربستان ميگويد: «تا جايي كه ميدانم دولت جديد امريكا سياست قطعي در مورد سوريه ندارد. ترامپ چندين بار گفته است سياست امريكا در خاورميانه مبارزه با تروريسم و افراطيگري است. از نظر ما هم تروريسم دشمن مشترك همه انسانها و تهديد بزرگ براي منطقه و جهان محسوب ميشود.»
رياض به دنبال فعال كردن ناتوي عربيظاهراً وضعيت بلاتكليف ترامپ سعوديها را وسوسه كرده با طرح مجدد اعزام نيرو به سوريه، او را با خود همراه كند. در حالي كه رئيسجمهور امريكا روز دوشنبه گفته بود كه امريكا ميخواهد با هزينه كشورهاي عربي در سوريه مناطق امن ايجاد كند، سخنان عادل الجبير ميتواند پاسخ مثبت و البته غيرمستقيم به اين درخواست ترامپ تعبير شود. منابع غربي طي هفتههاي اخير گزارش كردهاند كه رياض با درك جديدي كه از شخصيت ترامپ دارد، فعاليتهاي ديپلماتيك خود در واشنگتن را تشديد كرده تا بار ارائه مشوقهاي اقتصادي به ترامپ، او را به تشكيل آنچه كه ناتوي عربي خوانده ميشود، تشويق كند. والاستريت ژورنال هفته گذشته در گزارشي به نقل از چندين مقام خاورميانهاي نوشت: «دولت ترامپ در مذاكره با متحدان عربي(امريكا) است تا آنها يك ائتلاف نظامي تشكيل دهند؛ ائتلافي كه براي مقابله با ايران دشمن مشتركشان، با اسرائيل تبادل اطلاعاتي خواهد داشت». در اين گزارش آمده، عربستان سعودي و امارات عربي متحده در ازاي موافقت با تشكيل اين ائتلاف ضد ايراني، خواستار كنار زدن قانون جاستا هستند؛ قانوني كه امكان شكايت خانوادههاي قربانيان حملات 11 سپتامبر 2001 را ممكن كرده است. روز سهشنبه، با فاصله چند روز بعد از انتشار اين گزارش، وال استريت ژورنال گزارش كرد مقامات سعودي قصد دارند عرضه اوليه سهام شركت نفت دولتي اين كشور را در بورس نيويورك كليد بزنند.
تنها در حد حرف عادل الجبير، وزير امور خارجه عربستان در مصاحبهاي ديگر با شبكه خبري سيانبيسي در مونيخ به صورت علني از ترامپ تمجيد كرد و گفت: «باور دارم كه به صورت بالقوه، دونالد ترامپ دوست همه است. هيچ دليلي ندارد كه بخواهيم انگيزههاي او را زير سؤال ببريم. گمان ميكنم كه او ميخواهد بهترين كار را براي كشورش انجام دهد كه در راستاي منافع امريكا باشد و اين كاري است كه رهبر هر كشوري بايد انجام دهد.» تعريف سعوديها از رئيسجمهور امريكا در حالي است كه ترامپ به دليل تصميمهاي «نژادپرستانه» مورد نفرت داخلي و خارجي قرار دارد.
هنوز معلوم نيست كه رياض تا چه حدي موفق خواهد شد ترامپ را با خود همراه كند اما ناظران معتقدند عربستان براي اعزام نيرو به سوريه با چالش جدي روبهرو است و همين مسئله باعث ميشود اين ادعا به احتمال صرفاً در حد «حرف» باقي ماند. از يك طرف ترامپ بارها اعلام كرده كه حمايت خود از شورشيان سوريه را پايان خواهد داد. ناظران معتقدند ترامپ حداقل در اين مورد جدي است. همچنين روز گذشته (سهشنبه) رويترز در گزارشي به نقل از منابع مخالفان نوشت كه كاخ سفيد نزديك به دو ماه است كه حمايتهاي تسليحاتي خود را قطع كرده است. اما مهمترين عاملي كه باعث ميشود كسي حرفهاي جبير را جدي نگيرد به تحولات ميداني و سياسي جنگ سوريه بر ميگردد. پيروزي نيروهاي مقاومت در حلب نقطه عطفي در فرآيند ديپلماتيك اين جنگ ايجاد كرده است. ايران، روسيه و تركيه با برگزاري نشست آستانه تا حدود قابل توجهي توانستهاند در برقراري آتشبس موفق عمل كنند. از طرف ديگر، مسكو و تهران متحدان دمشق بارها تأكيد كردند كه حضور نيروي خارجي هر كشوري در سوريه بدون رضايت دولت كشور غيرقانوني بوده و با آن مخالفت كردهاند.
ضربه روسيه به انقلابهاي رنگيوزير دفاع روسيه تأكيد كرد كه به واسطه عمليات روسيه در سوريه زنجيره انقلابهاي رنگي در خاورميانه و آفريقا قطع شد. به گزارش فارس، «سرگئي شويگو» وزير دفاع روسيه افزود: تصميم روسيه براي استفاده از نيروي هوايي خود عليه تروريستها در سوريه باعث تحقق اهداف ژئوپولتيكي در منطقه شده است. وزير دفاع روسيه در ادامه گفت كه از جمله اين اهداف ژئوپولتيك ميتوان به قطع زنجيره انقلابهاي رنگي در خاورميانه و آفريقا اشاره كرد. اين مقام روس تصريح كرد، جغرافياي انقلابهاي رنگي به شدت در حال گسترش است. وي افزود: «انقلابهاي رنگي قدرتهاي منطقهاي را با كمترين هزينه و كمترين ميزان درگيري نيروهاي مسلح به قهقرا ميكشاند». وزير دفاع روسيه در بخش ديگري از اظهاراتش گفت: «ما معتقديم كه چارچوب گفتوگوهاي آستانه ميتواند ابزار مفيدي براي حل بحران سوريه به شمار آيد.»
