افزايش آلودگي هوا و ترافيك در بيشتر كلانشهرها و شهرهاي بزرگ بر دامنه مسائل و مشكلات شهري افزوده و زندگي شهري و سلامت شهروندان را در معرض تهديد قرار داده است. در اين ميان توسعه شبكه حمل و نقل عمومي يكي از حلقههاي زنجيره كاهش مشكلات شهري به حساب ميآيد كه ميتواند از تبعات آلودگي هوا و ترافيك شهري بكاهد. در حقيقت با تكميل شبكههاي حمل و نقل عمومي ميتوان از هدر رفت زمان و سوخت جلوگيري به عمل آورد و با يك تير چند نشان را هدف گرفت.
بر اين اساس براي رسيدن به اين چشمانداز لازم است تا ابتدا شبكه حمل و نقل عمومي با پرداخت يارانه مورد حمايت قرار گيرد كه در اين ميان دولت به عنوان متولي توسعه زيرساختها لازم است تا در اين مسير گام جدي بردارد. متأسفانه تاكنون و در چهار سال گذشته، دولت از پرداخت سهم خود در اين خصوص سر باززده و به همين دليل شبكه حمل و نقل عمومي در كلانشهرها و شهرهاي بزرگ تكميل نشده است.
بحث افزايش نرخ كرايهها در پايان هر سال موضوعي است كه از سوي شهرداريها به شوراهاي شهر پيشنهاد ميشوند و اين موضوع همواره دغدغهها و حواشي بسياري به دنبال خود دارد كه سرگرداني مسافران و رانندگان وسايل نقليه عمومي از جمله اين موارد است. در حقيقت نپرداختن سهم دولت و مشخص نبودن ميزان حمايت از حمل و نقل عمومي دردسري است كه شوراها و شهرداريها را به تكاپو مياندازند تا بخشي از هزينههاي احداث و نگهداري شبكه حمل ونقل عمومي را از شهروندان دريافت كنند. حالا برخي از شهرداريها از جمله شهرداري تهران به ناچار گام در مسير واقعي شدن كرايهها برداشتهاند تا بتوانند به توسعه حمل و نقل عمومي كمك كنند. در اين زمينه معاون حمل و نقل و ترافيك شهرداري تهران از لزوم واقعي شدن نرخ كرايه وسايل حمل و نقل عمومي خبر داد. مازيار حسيني، درباره افزايش نرخ كرايه وسايل حمل و نقل عمومي براي سال جديد گفت: نرخ پيشنهادي شهرداري تهران به ميزان متوسط افزايش نرخ تورم است.
معاون حمل و نقل و ترافيك شهرداري تهران با بيان اينكه لازم است سياست كلي در خصوص تعيين نرخ كرايه وسايل حمل و نقل عمومي تغيير کند و به سمت واقعي شدن قيمتها برويم، گفت: اگر قيمتها واقعي شود، ميتوان به توسعه و نگهداشت وسايل حمل و نقل نيز اميدوار بود و تنها به يك قشر خاص كه نيازمند هستند، يارانه ارائه شود، چراكه معتقديم بخش زيادي از جامعه توانايي پرداخت هزينه واقعي را دارند. حسيني با بيان اينكه ما ميخواستيم كه سياست كلي در خصوص تعيين نرخ كرايهها تغيير كند و به سمت واقعي شدن برود، اما به دليل شرايط اقتصادي جامعه، متوسط افزايش نرخ در حد نرخ تورم است، گفت: اگر ميخواهيم حمل و نقلي توسعه يافته و قوي داشته باشيم بايد كرايه آن نيز واقعي باشد.
اين سخنان در حالي بيان ميشود كه پيش از اين ابوالفضل قناعتي در گفتوگو با «ايسنا» با اعلام اينكه شهرداري تهران پيشنهادات خود را در خصوص افزايش نرخ كرايه وسايل حمل و نقل عمومي در سال 96 به كميسيون حمل و نقل ارائه كرده است، گفت: پيشنهاد شهرداري براي كرايه اتوبوس بخش خصوصي، افزايش نرخ حدوداً 20 تا 30 درصد بوده است و از آنجايي كه نرخ كرايه اتوبوسهاي دوكابين طي سالهاي گذشته افزايش نداشته است، اين بار در لايحه پيشنهادي شهرداري در سال 96 رشد 50 درصدي داشته است. وي با بيان اينكه هنوز پيشنهاد شهرداري براي افزايش نرخ كرايه تاكسي نيامده است، گفت: در بخش مترو نيز افزايشي در حوزه بليتهاي دو سفره نداشتهايم، اما شهرداري پيشنهاد افزايش 50 درصدي نرخ بليت تكسفره را ارائه كرده است. وي اعلام كرد: قطعاً پس از بررسيهاي بيشتر نظر خود را در اين زمينه اعلام خواهيم كرد، اما به نظرمان اين ارقام پيشنهادي، با توجه به شرايط معيشتي مناسب نيست.
آنچه در پروسه واقعي كردن نرخ كرايهها ي حمل و نقل عمومي بايد مدنظر مسئولان شهري و شورا قرار گيرد، آن است كه تا زماني كه شبكه حمل و نقل عمومي در ايستگاه بودجه متوقف مانده است، افزايش نرخ كرايهها به افزايش استفاده از وسايل نقليه شخصي ختم ميشود كه تبعات آن در ابتداي اين مطلب عنوان شد. بر اين اساس لازم است ابتدا زيرساختها در اين حوزه با پرداخت سهم دولت تكميل و سپس نسبت به واقعي كردن كرايهها اقدام شود. بايد دولت در اين بخش از قطره چكاني بودجهاي در تكميل اين شبكه پرهيز كند و سهم كمكاري صورت گرفته در سالهاي گذشته را جبران كند، نه اينكه فقط به دريافتها همچون جرایم راهنمايي و رانندگي و ماليات بر ارزش افزوده در شهر اقدام كند و سهم شهروندان را نيز در اين زمينه بلوكه كند كه نتيجه چنين رويكردي آن است كه شهروندان همچون گذشته در ازدحام و صفهاي طولاني براي سفرهاي درون شهري در رنج و عذاب قرار خواهند گرفت.
