فضاي مجازي تنها نامش مجازي و بازتابي از دنياي حقيقي است با اين تفاوت كه در اين فضا ميتوان به آساني مبادي ورود و خروج دادهها را مديريت كرد و ملغمهاي از حقيقت و مجاز را تحت عنوان واقعيت به خورد مخاطبان داد. در اين بين كشوري مانند ايران تنها مصرفكننده اين فضاست و استفاده از دنياي اينترنت، فضاي مجازي و شبكههاي اجتماعي در كشورمان با شتابي جدي پيش از ورود فرهنگ و قواعد حاكم بر اين فضا موجب شده خلأيي جدي در اين حوزه شكل بگيرد و اين خلأ نقطه آغازين بسياري از چالشهاست.
بر مبناي شاخصهاي اصلي بخش ارتباطات و فناوري اطلاعات كشور، ۲۲ ميليون ايراني از اينترنت موبايل و ۹ ميليون نفر از اينترنت ADSL استفاده ميكنند. ضريب نفوذ موبايل در كشور نزديك به 5/97 درصد است و حدود 40 ميليون تلفن همراه هوشمند در دست مردم ما وجود دارد. در برابر چنين ضريب نفوذي مخاطبان فضاي مجازي و شبكههاي اجتماعي در كشورمان مخاطباني منفعلند و خودشان توليد محتوا نميكنند بلكه تنها محتواهاي توليد شده با منبع نامعلوم را بارها كپي كرده و براي يكديگر ارسال ميكنند. بر همين اساس است كه يك شايعه يا يك خبر نادرست ميتواند در كسري از ثانيه بين ميليونها نفر مخابره شود. به عبارت دقيقتر فضاي مجازي يكي از ابزارهاي نفوذ و مهندسي فكري – فرهنگي جامعه است كه با عنايت به اينكه ما حاكم بر فضاي مجازي نبوده و تنها مصرفكننده اين فضا هستيم، اين كاركرد ميتواند به عنوان ابزاري براي سوءاستفادههاي سياسي، فرهنگي و اجتماعي به كارگيري شود.
مصداق چنين سوءاستفادههايي را در انتخاباتهاي گذشته شاهد بودهايم و در ماجراي فتنه سال 88 نيز يكي از ابزارهاي اپوزيسيون براي تحريك و تهييج افكار عمومي شبكههاي اجتماعي بود. امروز اما شبكههاي اجتماعي تلفن همراه ضريب نفوذ اينترنت و به تبع آن تأثيرگذاري فضاي مجازي بر مهندسي انتخابات را جديتر از قبل مطرح ميكند. بر اساس دستورالعمل فعاليتهاي تبليغي انتخابات در فضاي مجازي كه نخستين بار براي انتخابات مجلس شوراي اسلامي ابلاغ شد، تبليغات انتخاباتي نامزدها در فضاي مجازي محدود به مواعد مقرر در قوانين و مقررات مربوط بوده و هرگونه فعاليت تبليغاتي تحت عنوان كانديداتوري خارج از زمان مجاز و قانوني در اين فضا ممنوع است. با وجود اين زمزمههاي تبليغات انتخاباتي برخي چهرهها از مدتها قبل در فضاي مجازي آغاز شده است. در برابر اين ستاد انتخابات وزارت كشور در اقدامي ديرهنگام تصميم گرفته به منظور اجراي مصوبات شوراي عالي فضاي مجازي، كميته نظارت بر فضاي مجازي با حضور نمايندگان تامالاختيار دستگاههاي ذيربط در ستاد انتخابات كشور تشكيل شود؛كميتهاي كه با عنايت به ضريب نفوذ اينترنت در كشور و نفوذي كه صاحبان شبكههاي اجتماعي خارجي در ميان كاربران ايراني دارند، وجود و نظارت فعالش براي برگزاري انتخاباتي سالم ضرورتي انكارناپذير است.
