حماس در مسير انتخاب مسير جديد

درحالي كه بروز نشانه‌هاي تازه‌اي مبني بر نزديكي روابط حماس و نظاميان حاكم بر مصر، از يك سلسله‌تغييرات تاكتيكي در مواضع طرفين خبر مي‌دهد، برخی ...

درحالي كه بروز نشانه‌هاي تازه‌اي مبني بر نزديكي روابط حماس و نظاميان حاكم بر مصر، از يك سلسله‌تغييرات تاكتيكي در مواضع طرفين خبر مي‌دهد، برخي از پرتيراژترين مطبوعات منطقه در تفسير اين تغييرات، آن را بخشي از يك تغييرات كلي‌تر مي‌دانند، چنانكه شماري از اين مطبوعات، سياست‌ها و موضع گيري‌هاي كنوني حماس را به يك سلسله‌دگرديسي‌هاي درون‌سازماني اين گروه، نسبت مي‌دهند و برخي ديگر، تغيير رويكردهاي حماس را ناشي از مقتضيات ناشي از شرايط داخلي فلسطين يا  پيدايش معادلات تازه سياسي نظامي در منطقه مي‌دانند، البته ظاهراً در اين خصوص كه حماس در مرحله كنوني سمت و سويي متفاوتي را در روابط با مصر، ايران، سوريه و برخي ديگر كشور‌ها اتخاذ كرده، شك و ترديد‌هاي كمتري وجود دارد، هر چند در هر يك از اين موارد نيز مقامات حماس، موضع ثابت و واحدي را نگرفته و اعلام نكرده‌اند و به تناسب شرايط، تغييراتي را در موضع‌گيري‌هاي خود ملحوظ داشته‌اند. 

آنچه مسلم است اينكه در اين گونه تغيير جهت‌ها و اتخاذ موضع‌گيري‌هاي متفاوت، عوامل ناخواسته و پيش‌بيني‌نشده‌اي هم دخيل بوده است و در بسياري از موارد، مقامات حماس را ناگزير ساخته براي عبور از موانع و دستيابي به اهداف مرحله‌اي، برخلاف تمايل خود، به كشوري نزديك يا  از كشور ديگري دور شوند اما واقعيت آن است كه بخش بزرگي از اين نوع تغييرات نيز ناشي از تجديدنظر دست‌اندركاران اين گروه و نتيجه طرز تفكري است كه در صحنه مبارزات سياسي و نظامي با رژيم صهيونيستي دنبال مي‌كنند. 

در اين خصوص مي‌توان به اظهاراتي از خالد مشعل رئيس دفتر سياسي حماس اشاره كرد كه چند ماه پيش صراحتاً و به صورت آشكار از اشتباهات راهبردي حماس سخن گفت و تأكيد كرد: به ناگزير برخي از خط مشي‌هاي قبلي بايد كنار گذاشته شود. 

 

روشن است كه در فاصله موضع‌گيري قبلي خالد مشعل تا كنون، تغييرات مهم ديگري در منطقه اتفاق افتاده و تحولات تازه‌تري هم در حال وقوع است. 

شكست معارضان مسلح در حلب، به بن بست رسيدن دولت اردوغان در پيشبرد سياست‌هاي مداخله‌جويانه در سوريه و رويكرد جديد نظاميان حاكم بر مصر در قبال نظام بشار اسد، از جمله تغييرات و تحولاتي است كه گروه حماس را به واسطه همسويي‌هاي گذشته، در مسير تندباد‌هاي تغيير قرار مي‌دهد و اين درحالي است كه حماس در داخل فلسطين از يك سو مواجه با تحركات خشونت بار داعش در غزه و از سوي ديگر با سياست‌هاي سازشكارانه تشكيلات خودگردان روبه‌رو است. 

در شرايط جديد، جمع‌بندي از مجموع تحولات داخلي، منطقه‌اي و جهاني و اتخاذ يك راهبرد صحيح و متناسب با اين تحولات پرشتاب، امري بسيار دشوار و فوق توانايي كنوني حماس را مي‌طلبد، به ويژه آنكه انتقال قدرت از دموكرات‌هاي امريكا به جمهوريخواهان تكان‌هاي خاص خود را در منطقه ايجاد مي‌كند و برگزاري قريب‌الوقوع نشست مهم پاريس درباره مسئله فلسطين، فرصت گرانبهايي است كه مقامات حماس خواستار استفاده و بهره‌برداري از آن نيز هستند.