ورزش كردن يكي از مؤلفههاي زندگي سالم است. به عبارتي در سبك درست زندگي حتماً بايد جايي براي ورزش در نظر گرفت. مگر ميشود شما صحبت از تغذيه سالم، رفتارهاي اجتماعي عقلاني و روابط خانوادگي درست بكنيد ولي براي ورزش كه لازمه و عنصر زيربنايي زندگي سالم است در اين مسير وقتي اختصاص ندهيد.
مسلماً ناديده گرفتن ورزش آثار منفي زيادي ميتواند به اقتصاد و سلامت خانواده وارد كند. يك حساب سرانگشتي نشان ميدهد يك سرماخوردگي ساده تقريباً 50 هزار تومان هزينه به اقتصاد خانواده وارد ميكند در صورتي كه انجام چند حركت ساده ورزشي هيچ هزينهاي در بر نخواهد داشت.
اما خود ورزش كردن نيازمند يك عنصر خاص و ويژه است. عنصري كه باعث ميشود ما از ورزش كردن لذت ببريم و آن تغيير روحيه در ما ايجاد شود. امكان ندارد شما در يك هواي آلوده كه ذرات معلق در آن بهراحتي ديده ميشوند و تراكم آن به حدي بالاست كه نميتوان تنفس ساده را انجام داد ورزشي براي سلامتي انجام دهيد.
اين اصل زندگي سالم است كه ما براي انجام امور ساده زندگي يك هواي سالم داشته باشيم، اما حالا در چنين هوايي كه سالم نيست ورزش بكنيم يا نه؟
ورزش و خانواده سالم
شكي نيست كه ورزش ضامن خانواده سالم است. اما اين حرف در چه شرايط آب و هوايي اتفاق ميافتد؟ در سالهاي اخير تقريباً تمام كلانشهرهاي كشور به نحوي با مشكل آلودگي هوا مواجه هستند. آلودگي هوا نه تنها موجب به خطر افتادن سلامتي و افزايش مرگ و مير بيماران شده بلكه بر كاركرد ورزشي ورزشكاران و افراد سالم جامعه هم نيز تأثير سوء دارد. مطالعات متعدد نشان دادهاند كه اثرات سوء آلايندههاي هوا بر انسان با افزايش فعاليت فيزيكي افزايش يافته و مواجهه با آلايندههاي هوا در حين ورزش بر كاركرد ريوي و كارايي ورزشكاران تأثير منفي دارد. بايد توجه داشت كه با افزايش آلودگي هوا و به تبع آن كاهش اكسيژن، فعاليت قلب افزايش پيدا ميكند و به دنبال آن ذرات بسيار ريز معلق در هوا كه براي بخشهاي حياتي بدن مانند كليهها، ريه و قلب مضر هستند وارد بدن شده و سبب تنگي نفس و ناراحتيهاي قلبي و عروقي خطرناك ميشوند. در چنين شرايطي انجام حركات ورزشي مسلماً عواقب ناگواري را به همراه خواهد داشت.
مخصوصاً براي افرادي كه سابقه بيماريهاي قلبي و تنفسي دارند اين عمل ميتواند خطرات جبرانناپذيري داشته باشد. با اينكه انجام فعاليتهاي هوازي براي داشتن سبك زندگي سالم ضرورياست، آلودگي هوا و ورزش ميتواند تركيب ناسالمي را ايجاد كند. اين مسئله به خصوص در صورتي كه آسم، ديابت، مشكلات قلبي، ريوي يا تنفسي داشته باشيد نيز تشديد ميشود. اما اين دليل نميشود كه از ورزش فرار كنيم و به بهانه آلودگي هوا ورزش را فراموش كنيم بلكه بايد راهحل مناسبي را جايگزين اين شرايط نمود. افرادي كه بهصورت حرفهاي ورزش را در برنامههاي روزانه خود قرار دادهاند ميدانند كه در چنين شرايطي نيز بايد چه راهكاري را براي خود تعريف كنند.
اگر منصف باشيم و نخواهيم خودمان را با انواع و اقسام بهانهتراشيها سر كار بگذاريم، بايد توجه داشته باشيم كه هواي اكثر شهرهاي ما در نيمه دوم سال حالت عادي ندارند و در شرايط ناسالم قرار دارند. بنابراين در چنين شرايطي نميتوان ورزش را رها كنيم زيرا معتقد هستيم كه عقل سالم در بدن سالم است. بهترين راهحل در چنين شرايطي انجام ورزش در منزل است البته به شرطي كه حركات ما در اين خانههاي چوب كبريتي مزاحمتهايي را براي همسايهها ايجاد نكند.
ورزشي براي هواي ناسالم
قصد ندارم در مورد هواي سالم و فوايد آن مطلب بنويسم. به آلودگي هوا هم كاري نداريم. اصلاً به ما چه، كسي نميخواهد ما را از هواي آلوده نجات بدهد و فكري براي اين شرايط خفهكننده بكند. ولي اينجاي موضوع به ما كاملاً ربط دارد كه براي ورزش هواي سالم ميخواهيم.
ولي هر كدام از ما در ايجاد اين شرايط به نوبه خود مقصر هستيم. يعني هوا را آلوده كرديم بعد ميگوييم نميتوانيم ورزش كنيم، البته اين موضوع هم در اين بخش مد نظر ما نيست. آنچه مهم و قابل بحث ميباشد اين است كه ورزشهايي را در شرايط نامناسب انجام دهيم و شرايط محيطي را به گونهاي فراهم كنيم كه انجام حركات ورزشي براي ما دردسرساز نشوند و فايدهاي هم براي ما داشته باشد.
زماني كه در مورد كيفيت هوا هشدار داده ميشود از فعاليت بدني در فضاي باز اجتناب كنيد يا شدت و مدت فعاليت را كاهش دهيد. همچنين در زمانهايي از روز كه آلودگي هوا بالاتر است (اغلب ظهرها و بعد ازظهرها) از فعاليت بدني در فضاي باز خودداري كنيم. ورزش كردن در فضاي باز در ساعات اوج شلوغي نيز ميتواند ما را در معرض آلودگي بيشتري قرار دهد و خطراتي براي فراهم آورد. انجام فعاليتهاي هوازي مثل پيادهروي يكي از كليدهاي اصلي براي داشتن زندگي سالم است. با اين حال، ممكن است اگر به طور مرتب در مناطقي با هواي آلوده ورزش كنيد، اثراتي منفي نيز بر سلامت شما داشته باشد. به خصوص اگر از آسم يا ساير بيماريهاي مزمن ريوي رنج ميبريد، يا به بيماريهاي قلبي و ديابت مبتلا هستيد. براي كاهش اثرات آلودگي هوا هنگام ورزش بهتر است موارد زير را رعايت كنيد:
زمان ورزش كردن را با توجه به آلودگي هوا انتخاب كنيد. مواقعي كه آلودگي هوا در بيشترين حد است، از انجام فعاليتهاي ورزشي در فضاي باز خودداري كنيد. خيابانها و مكانهاي شلوغ و پرترافيك را براي ورزش انتخاب نكنيد. ميزان آلودگي هوا در فاصله 15 متري خيابانها و جادههاي شلوغ به بالاترين حد خود ميرسد. پس بهتر است در اطراف اين مكانها ورزش نكنيد. در نهايت اگر نميتوانيد شرايط مناسبي را فراهم سازيد در فضاي بسته ورزش كنيد. ميتوانيد روال عادي فعاليتهاي خود را تغيير داده و فعاليتهايي در داخل محيط بسته انجام دهيد. به كلاسهاي ورزشي برويد و از سالنهاي ورزشي يا از باشگاه محلي استفاده كنيد.
به ياد داشته باشيد اگر بيماري و شرايط خاصي داريد، قبل از ورزش و فعاليت بدني در فضاي باز، حتماً با پزشك خود مشورت كنيد.
