حسن روحـاني، رئيسجمهور ايران روز پنجشنبه براي چهارمين بار در مجمع عمومي سازمان ملل حضور يافت و سخنراني كرد. اين حضور اين بار با تبليغات و فضاسازي كمتري از سوي رسانههاي دولت، به ويژه در مورد گمانهزني پيرامون تعامل مقامات ايراني و امريكايي در حاشيه نشست همراه شد. مدتزمان كمتر حضور در امريكا و سخنراني در روز سوم نشست از ديگر دلايل كمرونقي سفر امسال بود. روحاني در سخنراني خود از دولت امريكا به دليل عدماجراي تعهدات قانونياش در برجام گلايه كرد اما در عين حال، در بخش ديگري از اين سخنراني برجام را پيروزي بزرگ ناميد كه باعث لغو تحريمهاي ظالمانه عليه ايران شده است.
سخنان رئيسجمهوري كه با اشاره به واقعه 11سپتامبر در امريكا آغاز شد، آمده است:
انتخاب جنابعالي را به رياست هفتاد و يكمين نشست مجمع عمومي ملل متحد تبريك ميگويم و اميدوارم تصميمات و ابتكارات اين مجمع، نقش مؤثري در حل معضلات جهاني داشته باشد.
بيش از 15 سال از فاجعه تروريستي دردناكي ميگذرد كه در همين شهر اتفاق افتاد؛ فاجعهاي كه ابعاد انساني آن، همگان را تحت تأثير قرار داد. در آن روز كسي تصور نميكرد كه اين واقعه، خود زمينهساز فجايعي بزرگتر و مسبب جنگي ويرانگر در خاورميانه و گسترش ناامني در جهان گردد. اين جنگ، بذر تروريسم بدون مرز را در جاي جاي كره زمين كاشت.
امروز شايد مبرمترين سؤالي كه مجامع بينالمللي بايد به آن بپردازند اين است كه چرا در چنين شرايطي قرار گرفتهايم؟ كدام رويكردها، سياستها و اقدامات نادرست، زمينهساز گسترش ناامني در سراسر جهان شده است و نگاه ما به تصوير 15 سال آينده جهان چيست؟
امنيت در شرايطي بهصورت يك مسئله جهاني درآمده، كه در اين سالها، عمده تلاش قدرتهاي بزرگ جهاني، استفاده از شيوههاي مختلف سركوب و مداخلات نظامي، به بهانه رفع نگراني از ناامني شهروندانشان بوده است. پديده تروريسم بدون مرز و خشن و افراطي را شايد بتوان نتيجه استراتژيهاي امنيتي قدرتهاي بزرگ طي 15 سال گذشته دانست. درس بزرگي كه از تحليل اين روند بايد آموخت اين است كه تأمين امنيت در يك نقطه جهان به قيمت ناامن كردن نقاط ديگر، نه تنها ممكن نيست بلكه به ناامني بيشتر نيز دامن ميزند.
كار بدان جا كشيد كه تروريستها در سرزمينهاي شام، عراق و ليبي، ادعاي تشكيل حكومت كردند و اندوهبارتر آنكه نيات پليد خود را پشت ادبيات ديني پنهان نموده و با ترويج آموزههاي افراطي و تكفيري دين رحمت و محبت را به ابزاري براي خشونت و وحشت تبديل نمودند.
قرني كه با ترور و خشونت در نيويورك آغاز شد نبايد با رقابتهاي خصمانه و آتشافروزي فزاينده در خاورميانه ادامه يابد. واقعيت آن است كه امروز بروز خشونت در منطقه خاورميانه و شمال آفريقا شتاب حيرتآوري به خود گرفته و اين منطقه گرفتار وحشيانهترين خشونتها و مخربترين سياستها شده است.
ميليونها سوري، آواره بيابانها و درياها شده و صدها هزار انسان به خاك و خون غلتيدهاند، مردم عراق از هر قوم و طايفه، نگران تماميت ارضي و آينده كشور خود هستند، مردم بيدفاع يمن روزانه آماج بمبارانهاي ويرانگر ميباشند و افغانستان هنوز در پي چند دهه اشغال و جنايت، از رنج خشونت و ترور نياسوده است و فلسطينيان مظلوم هنوز در بند آپارتايد رژيم غاصب صهيونيستي هستند.
شكي نيست كه اگر اراده آن باشد كه روند خطرناك جاري متوقف شود و منطقه در مسير توسعه و آرامش قرار گيرد، برخي كشورهاي منطقه بايد دست از بمباران همسايگان و حمايت از گروههاي تكفيري تروريستي بردارند و با قبول مسئوليت خود، درصدد جبران خسارتها برآيند. دولت عربستان سعودي اگر به تحقق چشمانداز تازهاي در توسعه خود و امنيت منطقه چشم دوخته است، بايد از ادامه سياستهاي تفرقهافكنانه، ترويج ايدئولوژي نفرت و تعرض به حقوق همسايگان باز ايستد، مسئوليت خود نسبت به حيات و حرمت زائران را بپذيرد و روابط خود را بر پايه احترام متقابل و مسئوليتپذيري در قبال ملتهاي منطقه تنظيم كند. آينده منطقه ما در گرو مواجهه با چالشهايي از قبيل بحرانهاي امنيتي ناشي از فقدان مشروعيت و ناكارآمدي دولتهاست.
بدون مردمسالاري واقعي و بدون جلب مشاركت فراگير، نميتوان با اشكال گوناگون شبكههاي جنايي و تروريستي مبارزه كرد. ما بر اين باوريم كه كشورهاي منطقه با تكيه بر تاريخ و فرهنگ مشترك، ميتوانند آينده مشترك خود را بيافرينند و جريانهاي تروريستي را منزوي سازند. نبايد اجازه داد منطقهاي كه 100 سال پيش به كشورهاي متعدد تجزيه شد يكبار ديگر در معرض تجزيه مجدد قرار گيرد.
رويكرد اصولي ايران، مشاركت سازنده با همسايگان براي تحقق نظم پايدار مبتني بر امنيت جمعي و حمايت از توسعه كشورهاي منطقه و ايجاد پيوندهاي متقابل اقتصادي است. ريشهكن كردن خشونت در منطقه، بدون مردمسالاري، ارتقاي حقوق شهروندي و توسعه اقتصادي ميسر نيست.
ايران با هرگونه فرقهگرايي و دامن زدن به اختلافات مذهبي مخالف است. مسلمانان، اعم از شيعه و سني قرنهاست كه در كنار يكديگر، با احترام و اتحاد، برادرانه زندگي كرده و خواهند كرد.
تبديل تفاوتهاي مذهبي به تقابلهاي پر تنش، از مطامع سياسي برخي كشورها سرچشمه ميگيرد كه ميكوشند با پوششهاي مذهبي، قدرتطلبي خود را پنهان سازند. ايران براي حل معضلات منطقه، حفظ تماميت ارضي كشورها، عدمتغيير مرزها، حق حاكميت ملتها بر سرنوشت خود و عدماستفاده از زور را ضروري ميشمارد و بر استفاده از ظرفيت ديپلماسي براي حل تعارضات تأكيد مينمايد.
بهرغم مشكلات امروز، من به فردايي پر اميد باور دارم و ترديد ندارم كه با تدبير ميتوانيم بر اين مشكلات فائق آييم. تجربه گفتوگو ميان ايران و كشورهاي 5+1 و دستيابي به «برنامه جامع اقدام مشترك» (برجام) نمونهاي موفق از سياست اعتدال و تعامل سازنده و رويآوردن به گفتوگو است كه با اتخاذ رويكرد برد -برد به يك بحران غيرضروري اما پيچيده و طولاني پايان داد.
اين توافق با طراحي سازوكارهاي اعتمادساز، پايان دادن به اتهامات جعلي «ابعاد احتمالي نظامي» و پذيرش اعمال حق غنيسازي، بر برنامه هستهاي صلحآميز ايران مهر تأييد زد، به نگرانيهاي ساختگي پايان داد و تحريمهاي ظالمانه عليه ايران را رفع نمود.
اما فراتر از حل پرونده هستهاي، برجام درسهاي مهمي براي حل و فصل مشكلات پيچيده جهاني نيز به همراه دارد.
برجام فقط يك توافق سياسي نيست بلكه يك رويكرد جديد و روشي خلاقانه براي تعامل سازنده بهمنظور حل و فصل مسالمتآميز بحرانها و چالشهاست.
براي اينكه بتوانيم از آموزه برجام در بهبود روابط بينالمللي بهره گيريم، هرگز نبايد فراموش كنيم كه فشارها و تحريمها و تهديدهاي غيرقانوني كه با هدف برچيدن كليه تأسيسات غنيسازي طراحي شده بود، به شكست انجاميد و امروز شوراي امنيت و آژانس بينالمللي انرژي اتمي رسماً برنامه صلحآميز هستهاي ايران را پذيرفتهاند.
ايالات متحده به خوبي ميداند كه برجام، اكنون يك سند پذيرفتهشده چندجانبه است و اهمال نسبت به اجراي آن از سوي امريكا، تخلفي بينالمللي تلقي خواهد شد و اعتراض جامعه جهاني را برخواهد انگيخت. هرگونه بدعهدي در اجراي برجام، به بياعتباري بيشتر ايالاتمتحده در سطح جهان ميانجامد.
تعلل ايالاتمتحده در اجراي تعهدات قانونياش در ماههاي گذشته اشتباهي راهبردي است كه بايد فوراً جبران شود. متأسفانه اينگونه اقدامات غيرقانوني مسبوق به سابقه است و آخرين نمونه آن رأي ديوان عالي امريكا در تأييد دستاندازي به ميلياردها دلار اموال ملت ايران در سالهاي گذشته است. اين تجربه به دنيا نشان داد كه گروههاي فشار صهيونيستي ميتوانند از طريق مصوبات غيرقابل دفاع كنگره، حتي عاليترين نهاد حقوقي و قضايي امريكا را به نقض بديهيترين اصول آمره حقوق بينالملل عرفي و قراردادي وادارند.
به ياري خداوند و با استقامت دولت و مردم ايران و حضور فزاينده شركاي بينالمللي از مناطق مختلف جهان، تنها هشت ماه پس از رفع تحريمهاي ظالمانه هستهاي، روند بهبود شرايط اقتصادي در ايران به عنوان امنترين و پربازدهترين مقصد سرمايهگذاري و مشاركت در منطقه، در بهار امسال به رشد بالاي 4 درصد، تورم تك رقمي و نزديك شدن به توليد و صادرات نفتي در دوران پيش از تحريمها رسيده و شاهد شكوفايي بيشتر اقتصادي، علمي و فناوري در ايران خواهيم بود.
ايران جزو معدود كشورهاي نفتي است كه توانست اثر افت شديد قيمت نفت در سال 2014 بر اقتصاد كشور را كنترل كند. ما قصد داريم با انجام اصلاحات اقتصادي و رعايت انضباط پولي و مالي، با حفظ دستاورد كاهش نرخ تورم، ثبات و پيشبينيپذيري اقتصادي را افزايش داده و از اين طريق زمينهساز سرمايهگذاري بيشتر در اقتصاد شويم. رشد اقتصادي ايران تا پايان سال 2016 به حدود 5 درصد خواهد رسيد و بر اساس همه پيشبينيهاي داخلي و بينالمللي، ايران در سال جاري از بالاترين رشدهاي پيشبيني شده براي كشورهاي نفتي برخوردار خواهد بود.
