بر اساس گزارش ها بیش از نیمی از مساحت ایران را مراتع تشکیل می دهد. مرتع،
به اراضی دایر یا بایر اطلاق می شود که رستنیها درآن به حالت طبیعی رشد کرده میزان
بارندگی آن منطقه نسبتاً کم باشد و به وسیله ی حیوانات اهلی و وحشی مورد چرا واقع گردد
و هیچ عاملی آن را محدود ننماید. اين مناطق در ايران عنوان بستر تحولات اقتصادی و اجتماعی
ایلات و عشایر از اهمیت ویژه ای برخوردار است. زیرا منبع تولید گوشت، لبنیات، پشم و
سایر فرآورده های دامی است. متاسفانه با
اين تفاسير و طي سال هاي اخير مشكلات مديريتي و گاهي ساختاري در كنار مشكلات حقوقي
در عرصه منابع ملي از مهم ترين عواملي است كه باعث افزايش تجاوز، تخريب و به اصطلاح
جوامع محلي، شخم غير قانوني مراتع شده و زمينه نقصان امنيت شغلي بهره برداران را فراهم
آورده است. طبيعت نشينان و بهره برداران از اين منابع تاثير اين مشكلات را در معيشت
و فضاي زيستشان به دقت احساس كرده و همواره نقدهاي فراواني بر آن دارند كه به دليل
عدم تسلط بر نحوه پيگيري مطالباتشان و يا دور بودن از كانون هاي قدرت امكان بروز و
ظهور چنين نگرش هايي در بسترهاي آكادميك و تصميم سازي هاي دولتي به وجود نيامده است.
كارشناسان معتقدند در حال حاضر عدم شناخت كافي از وضع موجود منابع طبيعي
كشور را بايد در صدر مشكلات اين عرصه قرار داد. همچنين نامتناسب بودن اعتبارات، چارت تشكيلات و نيروي
انساني موجود با در نظر گرفتن جايگاه، وسعت و اهميت منابع طبيعي و عدم تجديد نظر لازم
در موارد ياد شده با توجه به تحولات اجتماعي و افزايش جمعيت كشور در دهه هاي اخير
از موارد ديگر است. البته جامع نبودن قوانين منابع طبيعي و نقض آن توسط ساير قوانين
و مقررات دستگاههاي ديگر را هم نبايد فراموش كرد.
چندي پيش رئیس انجمن مرتعداری ایران
نيز مشکل منابع طبیعی کشور را ناشناخته بودن ارزش و اهمیت منابع، اکوسیستم و مراتع
کشور، سود بردن عوامل تخریب منابع طبیعی حتی به صورت کوتاهمدت، عدم اعمال قانون به
صورت جدی، غیر اقتصادی بودن بهرهبرداری از
مراتع کشور و فرسایش خاک دانست.
در مقابل تمام اين مشكلات و با مروري بر تحقيقات و پژوهش هايي كه در
اين زمينه صورت گرفته به نظر مي رسد فعاليتهاي ضروري و مهمي وجود دارد كه مي
توان بر اساس انها براي آموزش روستائيان و عشايرتوسط ارگانهاي مسئول تا
حدودي از روند تخريب مراتع جلو گيري كرد.
كارهايي مثل حفظ و احياي مراتع ملي از طريق ايجاد انگيزههاي اقتصادي،
اجتماعي در بينروستائيان و دامداران و عشاير،
توسعه مراتع مصنوعي و ايجاد انگيزه براي كاشت و پرورش و بهره برداري
فني ازآنها و همچنين تقويت منابع آب زير زميني از طريق پخش
سيلاب و تزريق آب به منابع زيرزميني از جمله اين عوامل است.
فراموش نكنيم تحقيقات نشان داده بسیاری از آوارگان جهان کسانی هستند، که
در حفظ محیط زیستشان تلاش
لازم را مبذول نداشتهاند و به
جهت تخریب منابع طبیعیشان آواره
دیگر کشورها شدهاند. شايد اگر امروز ما هم حافظ محيط زيست
كشورمان نباشيم فردا با يدك كشيدن نام آواره، اسير اين كشور و آن كشور شويم.
