فيلم «فروشنده» برنده دو جايزه جشنواره كن با اينكه هنوز اكران نشده، در روزهاي اخير جنجالساز شده است. اين جنجال بيشتر ناشي از نقدي بود كه سايت سوره سينما متعلق به حوزه هنري درباره اين فيلم نوشت و البته به سرعت آن را از روي خروجي خود حذف كرد. ظاهراً سوره سينما احتمال نميداده نقد نويسنده او درباره فيلم فروشنده تا اين حد زير ذرهبين رسانههاي ديگر قرار بگيرد و به طور طبيعي موضع رسمي حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي قلمداد شود.
نويسنده اين نقد، فيلم فرهادي را به نوعي متهم به تلاش براي غيرتزدايي از جامعه ايران كرده و مينويسد: «اگر 30، 40 سال قبل قهرمان سينماي ايران «قيصر» و «صادق كرده» بودند كه براي ناموسشان سه برادر آب منگل را ميكشتند يا 9 راننده كاميون را براي لكهدار كردن عصمت همسرشان به مسلخ ميبردند، امروز فرهادي نسخه ديگري پيچيده است و ميگويد غيرت براي دوران سنت بود، در دوران مدرن اين چيزها مايه دردسر است.» جنجالها كه بالا گرفت سوره سينما چارهاي جز حذف مطلب منتشر شده نديد اما نقد اين سايت اثر خود را گذاشته بود. نفس انتشار يك نقد با رويكرد منفي درباره يك فيلم به خودي خود موضوعي عادي محسوب ميشود، ولي قضيه از آنجا مسئلهساز شد كه نقد صريح سوره سينما در آستانه اكران اين فيلم و پيش از اينكه بسياري از اهالي رسانه فيلم فرهادي را ديده باشند، انتشار يافت.
اين ماجرا كه در كنار ماجراي اختصاص ندادن سالنهاي حوزه هنري به فيلم لانتوري گذاشته شود، ( رفتاري كه خيليها از آن به عنوان تحريم لانتوري از سوي حوزه هنري ياد كردند) دليل واكنشها عليه متن سوره سينما روشنتر ميشود. شورندگان عليه نقد پيش از اكران سوره سينما، آن را به مثابه پرچمي قلمداد كردند كه مسئولان حوزه هنري را به تصميم درباره تحريم فيلم فروشنده نزديكتر ميكند، اما برخي از مسئولان اين نهاد احتمال تحريم فروشنده را بياساس خواندند و ظاهراً قضيه اكران آخرين ساخته فرهادي در سينماهاي حوزه از پيش از نوشته شدن اين نقد بسته شده است و اين موضوع را ميشود در لابهلاي حرفهاي روز گذشته علي سرتيپي پخشكننده فيلم ديد. مدير عامل فيلميران درباره اكران فيلم «فروشنده» و احتمال اكران نشدن فيلم در سينماهاي حوزه هنري گفت: مسئولان حوزه هنري هيچ صحبتي مبني بر اينكه فيلم در سالنهاي اين نهاد به نمايش در نميآيد، نكردند و قرارداد اكران فيلم اصغر فرهادي در سالنهاي حوزه هنري بسته شده است.
حوزه هنري به نسبت دوره شمقدري كه با قاطعيت و جديت هرچه تمام به استقبال تحريم فيلمهايي ميرفت كه از سوي سازمان سينمايي وزارت ارشاد مجوز نمايش داشت، در دوره مديريت حجتالله ايوبي و دولت يازدهم بسيار دست به عصاتر رفتار ميكند. برخي دست به عصا شدن اين نهاد را در تحريم فيلمها در اين دوره، ناشي از انزواي احتمالي اين نهاد در برابر سينماگران ميدانند. خانه سينما و سازمان سينمايي شمقدري حكم كارد و پنير را داشتند و اقدامات تحريمي حوزه هنري عليه سازمان سينمايي اين نهاد را به دليل دو قطبي كه ايجاد شده بود تا حدودي از معرض واكنشهاي تند و همبستگي سينماگران به رهبري خانه سينما مصون نگه ميداشت، اما حوزه هنري ميداند كه اكنون اين دو قطبي ميتواند به شكل ديگري صورتبندي شود و معادلات را به ضرر اين نهاد سينمايي تمام كند و اين نهاد را در گوشه رينگ قرار بدهد، ضمن اينكه حوزه هنري از تحريمهاي سال 90 تا حدودي تجربهاندوزي كرده و نميخواهد از سود ناشي از درآمد فيلمهايي كه از گيشه مناسبي برخوردارند خود را بي نصيب بگذارد. حوزه هنري ميداند اگر تحركي از خود نشان ندهد، راه اندازي روبه رشد پرديسهاي سينمايي در شهرهاي مختلف كشور كه با استقبال مردمي نيز مواجه ميشود ميتواند به تدريج برتري اين نهاد را با خدشه مواجه كند. اكران فيلم جنجالي و حاشيهساز «50 كيلو آلبالو»، تحريم لانتوري و اكران فروشنده، فقر استراتژي و معيار مشخص در تصميمگيريهاي حوزه هنري و احتمالاً معادلات پشت پردهاي را بازتاب ميدهد كه بيش از هر چيز جنبه فصلي و مقطعي دارند. ماجراي غيرتزدايي از جامعه در فيلمهاي ايراني داستان ريشهدار و دنبالهداري است اما آنچه به نظر ميرسد در اين ميان اهميت دارد، اين است كه ظاهراً موضوع غيرتزدايي براي حوزه هنري خط قرمز محسوب نميشود و فروشنده قرار نيست در ليست تحريميهاي اين نهاد انقلابي قرار بگيرد.
