شوراي عالي امنيت ملي تركيه براي بررسي وضعيت اين كشور بعد از كودتا، ديروز عصر جلسهاي برگزار كرد تا با اتخاذ تصميماتي، براي هميشه راه بازگشت و نفوذ دوباره عناصر وابسته به فتحالله گولن را كه متهم به رهبري كودتاست، ببندد. شهردار استانبول گفته كه براي كودتاگراني كه در كودتاي نافرجام به هلاكت رسيدهاند، قبرستان ويژهاي تحت عنوان «قبرستان خائن به وطن» ميسازيم و اجازه نخواهيم داد، جنازه اين افراد حتي در گورستانهاي گمنامها نيز دفن شود. رسانههاي تركيه ميگويد طي كمتر از پنج روز بعد از كودتا نزديك به 60هزار كارمند و نظامي در بخشهاي مختلف بازداشت يا از كار بركنار شدهاند. رجب طيب اردوغان در آخرين اقدام، حكم اخراج بيش از 1500 رئيس و مدير دانشگاهها و دانشكدههاي مختلف تركيه را صادر و مجوز تدريس 21 هزار معلم مدارس خصوصي را لغو كرده است. روزنامه «ديلي صباح» گزارش داد كه 30 عضو ارشد پارلمان تركيه نيز به دليل اتهام همكاري با گولن در طراحي كودتا اخراج شدهاند.
همچنين سازمان نظارت بر رسانههاي تركيه روز سهشنبه مجوز ۲۴ كانال راديويي و تلويزيوني را كه متهم به تماس با فتحالله گولن هستند لغو كرد. دولت رجب طيب اردوغان حتي انجام مراسم مذهبي تدفين را براي سربازاني كه در كودتاي نظامي شركت داشتند، ممنوع اعلام كرده است. نكته قابل توجه اينكه، اردوغان براي پوشش دادن به چنين فضايي، مداخلات خارجي در اين كودتا را نيز برجستهسازي ميكند. ابراهيم قرهگل، سردبير روزنامه راستگراي يني شفق، مقصر آشوب و بلواي اخير را واشنگتن اعلام كرده و تمام شخصيتهايي را كه دولت ادعا ميكند پشت اين كودتا بودهاند، منزه از گناه دانسته است. وبسايت ويكيليكس در واكنش به موج گسترده بازداشتها در تركيه و عمليات پاكسازي كه آنكارا پس از كودتاي نافرجام اخير در پيش گرفته، اقدام به انتشار حدود 300 هزار ايميل كرد كه مدعي است به حزب متبوع رئيسجمهور تركيه تعلق دارد. تركيه اين وبسايت را در شبكه اينترنت ملي فيلتر كرد. به گزارش ايسنا، تازهترين اين ايميلها به تاريخ ششم ژوئيه سال جاري (16 تير) برميگردد و قديميترين آنها به سال 2010 تعلق دارد. ويكيليكس ضمن اعلام اينكه اين ايميلها را يك هفته پيش از كودتاي نافرجام روز جمعه جمعآوري كرده تأكيد كرده است: ويكيليكس در واكنش به پاكسازي سراسري در تركيه پس از كودتا به انتشار اين ايميلها ادامه ميدهد.
چيزي كه به ابهامات دامن زده، گستردهتر شدن انتشار اطلاعاتي است كه نشان ميدهد دولت تركيه از قبل اطلاعاتي درباره وقوع كودتا دريافت كرده است. در تازهترين مورد، ديروز منابع خبري گزارش کردند كه دستگاه اطلاعات تركيه چند روز قبل از وقوع كودتا «هشدارها و اطلاعات مفيدي» را از فرانسه در اين باره دريافت كرده بود و همين مسئله به ناكام گذاشتن كودتا كمك كرد. به گفته منابع، اين اطلاعات دست كم دو روز قبل از ساعت صفر كودتا به دست تركيهايها رسيده بود. اين اطلاعات ساعت وقوع كودتا را مشخص نكرده بود اما چارچوب كلي آن را مشخص كرده بود، در نتيجه مقامات تركيه اقداماتي را به صورت محرمانه اتخاذ كرده و كودتا را ناكام گذاشتند. اين منابع تأكيد كردند: هرچند اطلاعات فرانسه براي مقامات تركيه غافلگيركننده بود اما آغاز كودتا براي آنها غافلگيركننده نبود. دستگيريهاي بيسابقه و گسترده در تركيه با واكنش ناظران بينالمللي مواجه شده است. سازمان ملل دولت تركيه را ترغيب كرده به حاكميت قانون احترام بگذارد و حقوق بشر را پاس بدارد. مارتين شولتس، رئيس پارلمان اروپا نيز تركيه را به «انتقام گرفتن» از مخالفان و منتقدان متهم كرده است. نوام چامسكي، زبانشناس و تحليلگر سياسي برجسته امريكايي هشدار داده كه سياستهاي اردوغان در مسير خطرناكي حركت ميكند؛ «مسير سركوب شديد و افزايش خودكامگي.»
استرداد گولندولت تركيه از همان ابتدا انگشت اتهام را به سوي فتحالله گولن گرفت كه در امريكا سكونت دارد. بنعالي ييلديريم، نخست وزير تركيه روز سهشنبه در سخنراني خود در مقر پارلمان گفت: تركيه جنبش فتحالله گولن را ريشهكن ميكند تا كودتاچيان نتوانند بار ديگر به مردم تركيه خيانت كنند. وي اعلام كرد كه درخواستي رسمي به دولت امريكا براي استرداد فتحالله گولن، چهره اپوزيسيون تركيه ارسال شده است. جاش ارنست، سخنگوي كاخ سفيد ضمن تأييد دريافت اسناد مربوط به تقاضاي استرداد گولن خاطر نشان كرد: «وزارت دادگستري و وزارت امور خارجه امريكا اين درخواست را مطابق با قرارداد استرداد ميان دو كشور بررسي خواهند كرد. از سوي ديگر، فتحالله گولن ضمن رداتهام دست داشتن در تلاش براي كودتا در تركيه از واشنگتن خواست با درخواست آنكارا براي تحويلش مخالفت كند.
مسكو؛ اولين مقصد اردوغاناولين سفر اردوغان پس از كودتا روسيه اعلام شده است. «ديميتري پسكوف» سخنگوي كاخ كرملين اعلام كرد، «ولاديمير پوتين» رئيسجمهوري روسيه در 10 روز نخست ماه آگوست با «رجب طيب اردوغان» رئيسجمهوري تركيه در روسيه ديدار ميكند. پسكوف در گفتوگو با خبرنگاران گفت: تداركات ديدار پوتين و اردوغان در حال حاضر از طريق كانالهاي ديپلماتيك در حال انجام است. ما توافق كردهايم كه اين نشست در 10روز نخست ماه آگوست در روسيه برگزار شود. مكان و روز دقيق آن به زودي اعلام خواهد شد.
