در چند روز گذشته آناليزي از سايت سي. مي. لر وب صورت گرفته كه به صورت تصويري ضريب نفوذ اپليكيشنهاي موبايلي را در دنيا نشان ميدهد. در اين ضريب نفوذ، واتساپ در 109 كشور بيشترين كاربرد را دارد و شايد كمترين كاربرد از نظر تعداد كشورها كوكا تالك در شرق آسيا و وي چت در چين باشد كه البته از نظر تعداد جمعيت بسيار بالاست و از محصول ملي خودشان استفاده خوبي ميكنند و بعد از آن تلگرام بود كه طبق اين آناليز، تنها ايران و يكي از كشورهاي آسياي ميانه استفاده دارند. اين آمار البته به اشكال مختلف ديگر نيز ارائه و تأييد ميشود. ماهنامه رايانه كه در خصوص فضاي مجازي فعاليت دارد، طي مصاحبهاي كه با اتباع كشورهاي مختلف در شماره اخير خود منتشر كرده است، تلويحاً به ضريب نفوذ واتساپ و ناشناخته بودن تلگرام در دنيا اشاره كرده است.
اما چرا تلگرام در ايران به چنين نفوذ بالايي دست يافته است؟! بعد از نظرسنجي كه با تعدادي از كاربران تلگرامي و مهاجران به اين شبكه مجازي داشتيم، اغلب اشاره داشتند به امكانات اين سيستم و سرعت بالايي كه دارد، همچنين قابليت دسترسي آسان و سهلالوصول بودن آن. اما بنا به گفته روحالله مؤمنينسب، كارشناس فضاي مجازي تلگرام هم متعلق به همان سيستم است. وي در اين رابطه ميگويد: رئيس شبكه تلگرام يك روستبار صهيونيست است به اسم «پاوِل والِريويچ دورُف» كه بعد از ماجراي اوكراين به آلمان پناهنده شد. منتها صاحب اصلي تلگرام شركتي به نام «قلعه ديجيتال» كه رئيس آن «لاش ويلي» است كه رئيس كنگره صهيونيستها هم است. وی بين صهيونيستها محبوبيت دارد و احتمال ميدهند كانديداي بعد از نتانياهو هم باشد. حدود 1/82 كاربران تلگرام ايراني هستند. اين نرمافزار وارد ايران شده و به سرعت برق و باد تبليغ و معرفي ميشود حتي از تلويزيون كانالهاي آن معرفي ميشود و رسما از آن حمايت ميكنند. حتي براي بسته نشدن تلگرام يكجور كودتاي دموكراتيك انجام شد تا اين نرمافزار تعطيل نشود، درصورتي كه تلگرام تمام قوانين جمهوري اسلامي ايران را نقض ميكند. من بيش از 500 ماده قانوني ميدانم كه در تلگرام نقض شده است؛ شركتي كه بايد از وزارت بازرگاني مجوز داشته باشد يا اگر اپراتور است از وزارت ارتباطات يا شوراي عالي فضاي مجازي، اگر رسانه است باز هم از وزارت ارشاد ولي ندارد. ماليات و عوارض نميدهد و تازه به ازاي هر كاربري كه عضو آن ميشود دولت بايد به شركت پول بدهد! به خاطر توليد ترافيك به ازاي هر كاربر درصدي را ميدهد.»
بيسفون در ايران به عنوان جايگزين اوليه واتساپ و سپس تلگرام معرفي شد اما دلايل مختلفي را براي عدمموفقيت اين شبكه اطلاعرساني ميتوان برشمرد از جمله اينكه قوانين دست و پاگير و سختگيرانه وزارت ارشاد براي عضويت مجموعهها و سازمانها در اين ساختار مجازي بود. مدتي قبل در زمستان سال گذشته شبكه اطلاعرساني جديد تلگرام به نام «سلام» راهاندازي و فعال شد كه به دليل قابليتهاي خوبي كه داشت توانايي جايگزيني تلگرام را داشت اما اين شبكه جديد كه به تازگي نسخه دوم آن نيز با امكانات بيشتر ارائه شده همچنان از نگاه تبليغي و كاربردي سازمانها و ارگانهاي مختلف مغفول و مهجور مانده است. به طور قطع اگر قرار است از توليد ملي و اقتصاد ملي در عمل حمايت بشود، عرصه فضاي مجازي بهترين و ملموسترين قدم است كه در آن نيز بحمدالله توفيقات زيادي داشتهايم و حرف براي گفتن داريم اما همانطور كه ميبينيم نه تبليغ خاصي ميشود و نه حتي اين اپليكيشنها از سوي ارگانها و سازمانهاي مدعي استفاده ميشود. اگر قرار است «سلام» جايگزين تلگرام و واتساپ يا هر چيز ديگري بشود در درجه اول نياز به معرفي و شناخت و تشويق مردم به استفاده از آن است؛ متأسفانه حتي سايتهاي خبري كه بر صهيونيست بودن اين اپليكيشنها تأكيد هم دارند از اپليكيشنهاي بومي استفاده نميكنند. درست است تلگرام در ايران تركتازي ميكند و فراگيري دارد اما با يك عزم همگاني و اقدام و عمل درست و منطقي ميتوان آن را جايگزين كرد.
اما با اين تفاصيل چه اشكالي دارد در برنامههاي تلويزيوني كنار تبليغات اينستاگرامي و كانالهاي تلگرامي، شبكههاي بومي مثل «سلام» هم تبليغ و معرفي شوند! چه اشكالي دارد در زير هر خبر كه سايتها و خبرگزاريهاي مختلف آدرس تلگرامي ميگذارند، شبكه اجتماعي «سلام» نيز قرار داده شود تا كاربران با آن آشنا شوند ! هرچه باشد كشور ما كشوري است كه ساختار آن اغلب دولتي است و حداقل اگر ارگانها و سازمانهاي دولتي بخواهند ميتوانند قسمتي از ذائقه عمومي را به سمتي كه تمايل دارند سوق بدهند. نميتوان گفت با خروج از تلگرام يا حضور كمرنگ در آن از ارتباطات جهاني دور ميشويم چراكه به گفته كارشناسان فضاي مجازي تلگرام در جهان شناخته شده نيست و بنا به آنچه خود سايتهاي خارجي هم منتشر ميكنند، از اين شبكه تنها در ايران و يك كشور آسياي ميانه استفاده بالايي ميشود كه ايرانيها همچندان با آن كشور ارتباطي ندارند. آنچه مسلم است، فتح فضاي مجازي ايران توسط تلگرام جاي تأمل و تحقيق دارد اما در درجه اول بايد گفت اگر تلگرام كمتر از دو سال اين گونه با سرعت بالا ميان كاربران ايراني جا باز كرده است بيش از همه مديون ضعف مديريتي و ناتواني مسئولاني است كه بيشتر موعظه و سخنراني ميكنند تا اقدام و عمل.
