فصل تابستان و كمرنگ شدن فعاليتهاي آموزشي دانشگاهها و مراكز علمي، گسترش دامنه برگزاري همايشهاي علمي بينالمللي به ويژه با منشأ غيردانشگاهي و بازاري را به دنبال دارد. هجوم فراخوان اين كنفرانسها و همايشها به رايانامهها و بوردهاي تبليغاتي و پيامكهاي تلفن همراه مؤيد داغ شدن بازار برگزاري آنها است.
نحوه برگزاري اين همايشها از سوي شركتهايي كه به هيچ جايي وابسته نيستند، تحت نظارت هيچ نهاد رسمي قرار ندارند و براي اين كار خود مجوزي ندارند، اين گمانه را تقويت ميكند كه مجموعه اين فرآيند يكي از شيوههاي استعداديابي و كشف و جذب نخبگان كشورمان است كه پيش از اين مقام معظم رهبري نسبت به آن هشدار داده بودند. در اين ميان امتيازاتي مانند اقامت رايگان در كشور محل برگزاري كنفرانس، تضمين انتشار مقالات در پايگاههاي نمايهساز علمي جهان و ارائه گواهينامههاي بينالمللي به داغتر شدن بازار اين كنفرانسها ميافزايد.
در هر رقابتي نقطه ضعف حريف، فرصتي براي رقيب ايجاد ميكند. ضعف شناسايي و هدايت استعدادهاي برتر در نظام آموزشي كشور ما طي ساليان متمادي، اين فرصت را براي كشورهاي صاحب ثروت و قدرت و صنعت فراهم آورده است. بر همين اساس اين كشورها شيوههاي گوناگوني را براي دستبرد به گنجينههاي فكري و انساني كشورهاي آسياي جنوب غربي طراحي ميكنند و ميآزمايند.
برگزاري دورههاي مشترك، برگزاري همايشها و كنفرانسها، فراهم كردن فرصتهاي مطالعاتي و قرار دادن دانشگاهيان در معرض مصاحبههاي علمي به بهانه اعزام به دانشگاههاي خارجي و ايجاد زمينه پژوهش و آموزش در خارج از كشور، برپايي تورهاي تفريحي و فراخوان دريافت رزومه و سوابق علمي و تحقيقاتي بخشي از شيوههايي است كه در سالهاي اخير به منظور جذب نخبگان دانشگاهي ما از سوي برنامهريزان خارجي طراحي و اجرا شدهاند. مشخصه علم دوستي ايرانيان نيز به روند اجراي اين برنامهها سرعت بخشيده است، به طوري كه خانوادهها كه براي فرزندان خود آينده بهتري را دست كم در زمينه تحصيل متصور ميشوند به هر قيمتي شده دست آنها را در دست بنگاههاي جذب نخبه ميگذارند.
همچنين اين بنگاهها، در داخل مرزهاي كشور، از همراهي و همكاري شركتهايي برخوردارند كه مورد تأييد هيچ نهاد علمي و دانشگاهي رسمي نيستند. اغلب اين شركتها با شناسايي جامعه هدف و ارائه فراخوان براي آن، اقدام به ثبتنام از متقاضيان ميكنند. گفتني است تأييد ثبتنام متقاضيان شركت در كنفرانسهاي علمي بينالمللي در صورت پرداخت تعرفههاي ثبتنام صورت ميگيرد كه به طور متوسط و به تناسب كشور محل برگزاري كنفرانس و ساير مؤلفههاي مشخص شده از سوي شركتهاي مزبور براي شركت حضوري هزار يورو و براي شركت غيرحضوري حدود نيم ميليون تومان است.
نخبگان علوم انساني مورد توجه تماس «جوان» با تعدادي از اين شركتهاي داخلي كه البته تعدادي از برگزاركنندگان كنفرانسهاي علمي بينالمللي به منظور گرمي بخشي بيشتر به همايش خود، قيد دريافت هزينه اقامت را از متقاضيان شركت در همايش ميزنند و به دريافت ساير هزينههاي كنفرانس اكتفا ميكنند. بنابراين گزارش كشورهاي ايتاليا، استراليا، آلمان گرجستان، امارات متحده عربي و تركيه تعدادي از كشورهاي مقصد برگزاري همايشهاي مزبور هستند.
فهرست اين كشورها نشان ميدهد تعداد قابلتوجهي از آنها جزو كشورهايي هستند كه خود از مهاجرت نخبگانشان به خارج از مرزها آسيبهاي زيادي ديدهاند اما امروزه توانستهاند در مهاجرت معكوس نخبگان تجارب موفقي را رقم بزنند. اين كشورها با برقراري ارتباط مؤثر و مستمر با نخبگان و بهرهمندي از دانش آنها در بخش صنعت و دانشگاه و فراهم كردن شرايط مناسب اقتصادي براي نخبگان، نهتنها بسياري از نخبگان علمي خود را از كشورهاي ديگر بازگرداند بلكه توانسته از كشورهاي عربي، آسياي ميانه، بلوك شرق و درياي سياه، نيروي متخصص، دانشجويان ممتاز و نخبگان علمي را جذب كند.
نكته جالب توجه اين است كه محور اغلب اين كنفرانسها، علوم انساني هستند كه بهرغم اثرگذاري در پيشرفت جوامع، در استانداردهاي نخبگي تعيين شده در كشور ما تحت سيطره علوم فني و مهندسي و علوم تجربي قرار گرفته است.
مديريت، اقتصاد، علوم رفتاري و اجتماعي، روانشناسي، علوم تربيتي و سياسي، حقوق بينالملل، آموزش زبان، هنر، فلسفه و گرايشهاي اين رشتههاي تخصصي از جمله اين رشتهها هستند. از سوي ديگر برگزاري اين كنفرانسها از سوي سازمانها و مراكز غيردولتي و غيرانتفاعي و غيردانشگاهي از ديگر ويژگيهاي قابل تأمل كنفرانسهاي مذكور است.
همداستان با جنگ جمعيتي اين اقدامات كه با عناوين جذاب ايجاد ارتباط با محيطهاي علمي و كسب و كار صورت ميگيرند در حالي رو به گسترشند كه اغلب كشورهاي آسياي جنوب غربي از جمله كشور ما در معرض جنگ جمعيتي و تخليه سرمايههاي انساني قرار دارند.
فصل تابستان و ايام كمرنگ شدن فعاليتهاي آموزشي دانشگاهها و مراكز علمي، گسترش دامنه برگزاري همايشهاي علمي بينالمللي به ويژه با منشأ غيردانشگاهي و بازاري را به دنبال دارد. از سوي ديگر چراغهايي كه در روابط بينالملل به ويژه در حوزه علم و فناوري پس از توافق برجام به صورت گزينشي روشن ميشوند لزوم نظارت و بازرسي بيشتر را در جريان فعاليت اين دست شركتها به نمايش ميگذارد.
