
بعد از ورود انواع شبكههاي مجازي همچون«وايبر» ، «واتسآپ»، «لاين» و... به ايران، ناگهان شبكهاي قد علم كرد كه توانست خيل كثيري از ايرانيان را به خود مشغول كند؛ شبكه اجتماعي تلگرام كه از همان ابتدا حرف و حديثها در موردش زياد بود. با اينكه معلوم بود هدف مؤسسين اين شبكه بسيار فراتر از آن چيزي است كه بهچشم ميآمد اما گويي مسئولان نميخواستند ابعاد و تأثيرات سوء فرهنگي و جاسوسي اين شبكه را باور كنند. با این تفاسیر در ميان تمام شبكههاي مجازي گرايش به شبكه پيامرسان تلگرام در ايران به حدي افزايش يافته كه به اعتراف آمارها، حدود ۱۲ درصد از پهناي باند اينترنت كشور در اختيار آن است و اين سايت در رتبه ۱۴ دسترسي از طريق وب و رتبه ۲۰ از طريق دسترسي موبايل در ايران قرار دارد.
در اين اوضاع و احوال هشدارها و نگرانيها آنقدر بالا گرفت كه شوراي عالي فضاي مجازي را مجبور كرد تا در جلسه اخير خود طرحي را مصوب كند كه براساس آن، شركتهاي خارجي پيامرسان فعال در داخل ايران را ملزم میكند تا براي ادامه فعاليت خود همه اطلاعات و فعاليت مرتبط با شهروندان ايراني را به داخل منتقل كنند. از اين رو شبكه تلگرام نيز بايد اطلاعات كاربران ايراني را به داخل كشور بیاورد. البته پيش از اين نيز وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات از درخواست براي انتقال سرورهاي تلگرام به ايران خبر داده بود.
يكي از دغدغههاي جدي رهبر معظم انقلاب در شرايط فعلي انقلاب اسلامي موضوع فضاي مجازي است. ايشان در اين زمينه ميفرمايند: «اهميت فضاي مجازي بهاندازه انقلاب اسلامي است. » معظمله در بيانات خود در ديدار اعضاي شوراي عالي فضاي مجازي از فضاي مجازي بهعنوان قدرت نرم ياد كرده بودند كه داراي اثرگذاري بسيار بالا در عرصههاي مختلف اعم از فرهنگ، سياست، اقتصاد، سبك زندگي، ايمان، اعتقادات ديني و اخلاقيات است.
تلگرام در قرق ايرانيانبررسيهاي جهاني درباره استفاده كاربران فضاي مجازي از شبكه اجتماعي تلگرام نشان ميدهد كه بالغ بر 80/5 درصد كاربران اين شبكه را ايرانيها تشكيل ميدهند، به نحوي كه كاربران ايراني از طريق وب 44/3 درصد و از طريق موبايل 80/5 درصد كاربر اين اپليكيشن پيامرسان هستند. اين در حالي است كه شبكه روسي تلگرام در كشور روسيه آنطور كه بايد محبوب نيست و 11/3 درصد كاربران اين شبكه اجتماعي از طريق وب و 5/5درصد كاربران موبايل، روسي هستند. كاربران ايتاليايي نيز رتبه سوم استفادهكنندگان از تلگرام را بعد از ايران و روسيه در اختيار دارند كه البته استفاده از اين اپليكيشن پيام رسان در اين كشور ميان يك تا 4/5 درصد اعلام شده است. براين اساس و با توجه به اهميت صرف زمان و استفاده كاربران ايراني از اين شبكه مجازي و ساير پيامرسانهاي آنلاين و نيز انتقاداتي كه اخيراً از سوي مقام معظم رهبري نسبت به عملكرد وزارت ارتباطات و شوراي عالي فضاي مجازي درباره صيانت از فضاي مجازي مطرح شد، شنبه شب گذشته شورايعالي فضاي مجازي محور جلسه خود را به اين موضوع اختصاص داد و مقرر كرد اطلاعات كاربران ايراني شبكههاي اجتماعي بايد به داخل كشور منتقل شود.
يكسال زمان براي مديريت شبكههاشيفتگي به تلگرام و تأكيدات و نگرانيهاي مقام معظم رهبري در مورد فضاي مجازي كه در حال حاضر به معضل بزرگي براي جامعه ايران تبديل شده است باعث شد شوراي عالي فضاي مجازي به رياست حجتالاسلام حسن روحاني، رئيسجمهوري، مصوبهاي داشته باشد مبني بر اينكه همه شبكههاي پيام رسان برخط فعال كشور ظرف يكسال آينده انبارش يا ذخيرهسازي دادههاي (ديتا) خود را در داخل كشور انجام دهند. در اين جلسه شركتهاي خارجي پيامرسان فعال در داخل كه تلگرام را هم شامل ميشود براي ادامه فعاليت خود ملزم خواهند شد همه اطلاعات و فعاليت مرتبط با شهروندان ايراني را به داخل منتقل كنند. همچنين در پي بررسي وضعيت پيام رسانهاي اجتماعي با تكيه بر رهنمودها و دغدغههاي مقام معظم رهبري در مركز ملي فضاي مجازي، سند در اولويت قراردادن اين مباحث در جلسه بررسي و بخشهايي از آن، توسط اعضاي شورا تصويب شد. بر اين اساس قرار شد به تدريج و طي يك دوره گذار يكساله، شبكههاي پيام رسان بومي در داخل ادامه يابد و با حمايت و ارائه تسهيلات به اين شبكهها، شرايط رقابتي با شبكههاي برخط خارجي فراهم شود. البته پيش از اين نيز وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات از درخواست براي انتقال سرورهاي تلگرام به ايران خبر داده بود كه با نقدهاي زيادي مواجه شد، از جمله اينكه چطور تلگرام قبول خواهد كرد سرورهاي خود را به ايران منتقل كند؟
تلگرام شبكهاي صهيونيستياكثر مردم بر اين باورند كه شبكه تلگرام شبكهاي روسي، داراي امنيت بالاست كه سرورهاي آن مثلاً در كشور روسيه است، درصورتيكه اين شبكه متعلق به «مايكل ميري لاشويلي» سرمايهگذار و مالك ميلياردر يهودي و تيم صهيونيستي وي است اما خود وي فردي روس تبار است كه البته در حال حاضر تحت تعقيب روسيه است و در حقيقت اين فرد ارتباط بسيار نزديكي با موساد، سازمان سيا و صهيونيستها دارد و با آژانس امنيت ملي امريكا(nsa) قرارداد همكاري و تبادل و فروش اطلاعات دارد كه اين مسئله موضوعي علني و آشكار است. در همين رابطه قائممقام مركز فضاي مجازي سازمان بسيج با بيان اينكه مبناي همه شبكههاي اجتماعي بيگانه جاسوسي و استخراج و پايش اطلاعات كاربران است، در خصوص علل افزايش محبوبيت فضاي مجازي در ايران معتقد است: «ويژگيهايي همچون ارزانقيمت بودن، قابليت شبكهسازي، جذب مخاطب، ديده شدن توسط آحاد مردم و سرعت عمل بالا از جمله دلايل محبوبيت فزاينده اين شبكهها است.» رسول شكرينيا، علت عدم مبارزه با اين شبكه صهيونيستي در ايران را برخي ديدگاههاي سياسي و اجتماعي عنوان كرد و ادامه داد: «براي امنيت كشور و كاربران، بايد مانند بسياري از كشورها در مقابل اين شبكههاي ارتباطي خارجي ايستاد و با تقويت توانمنديهاي بومي و شبكههاي اجتماعي ايراني از اين ظرفيت استفاده كرد.» وي افزود: «البته نرمافزارهاي داخلي نيز بايد توانايي و ظرفيت جايگزيني داشته باشند و علاوه بر گرافيك و سرعت دادهپردازي، توان رقابت با ديگران را داشته و حتي از افزونههاي بيشتري هم برخوردار باشند تا مردم كه الان بخشي از كارهاي روزانه خود را در اين شبكهها انجام ميدهند، بتوانند از ظرفيت شبكههاي ايراني استفاده كنند.»
آينده نگري رهبريكمتر از يك سال پيش يعني در شهريورماه 1394 بود كه حضرت آيتالله خامنهاي در ديدار رئيسجمهور و اعضاي شوراي عالي فضاي مجازي، اين شورا را مركز اصلي سياستگذاري آگاهانه، مسئولانه و مقتدرانه در خصوص فضاي مجازي خواندند و با اشاره به گسترش روزافزون و پرسرعت پديده عظيم و بينظير فضاي مجازي تأكيد كردند: «بايد با استفاده از تواناييها و استعدادهاي جوان كشور و با سياستگذاري صحيح و اقدامات سنجيده و هماهنگ و بدون از دست دادن زمان به سمت خروج از حالت انفعال در عرصه فضاي مجازي، و حضور فعال و تأثيرگذار و توليد محتواي اسلامي متقن و جذاب حركت كنيم.» رهبر انقلاب با اشاره به تأثيرگذاري گسترده فضاي مجازي به عنوان يك قدرت نرم فوقالعاده در عرصههاي مختلف از جمله فرهنگ، سياست، اقتصاد، سبك زندگي، ايمان، اعتقادات ديني و اخلاقيات، بر لزوم طراحي مناسب و دقيق براي حفظ حريم امنيت فكري و اخلاقي جامعه در اين عرصه تأكيد كردند و افزودند: «لازمه حضور فعال و تأثيرگذار در فضاي مجازي، «تمركز در تصميمگيري»، «جديت در اجرا بدون از دست دادن زمان»، «هماهنگي ميان دستگاهها» و «پرهيز از موازيكاري و تعارض» است.»
حال بايد منتظر بود و ديد اينبار مصوبات شورايعالي فضاي مجازي به كجا منتهي ميشود و چقدر زمان لازم است تا در عمل، شبكههاي مجازي مديريت شوند و ايران نيز در اين عرصه حرفي براي گفتن داشته باشد.