در دورهاي زندگي ميكنيم كه شايد لحظهاي دور شدن از موبايل، تبلت و... بسيار سخت است و اگر احساس كنيم براي حتي زماني كوتاه از دستگاه دور هستيم دچار اضطراب و بيقراري ميشويم. زندگي ماشيني و پرمشغله امروزي پيوستگي و تعاملات را كاهش داده و افراد جوامع امروزي دچار كمبود روابط رودررو و مستقيم شدهاند. شبكههاي اجتماعي در حال حاضر توانستهاند جايگزين اين تعاملات واقعي شده و در هر زمان از حال و هواي دوستان و آشنايان خود در مجالس مهماني، عروسي، عزا و حتي دورهميهاي خصوصي با خبر شوند و همين كنجكاوي وابستگي به شبكههاي اجتماعي را افزايش ميدهد.
افراد در شبكههاي اجتماعي تمام هيجانات خود را ميتوانند ارائه و جلوه دهند و براي همين هر چه اعتماد به نفس افراد پايينتر باشد وابستگي و اعتياد به اين شبكهها بيشتر ميشود. در حقيقت آنان وارد يك چرخه باطل ميشوند، يعني هر چه وابستگي به شبكههاي اينچنيني بيشتر اعتماد به نفس پايينتر و هر چه اعتماد به نفس پايينتر وابستگي به شبكههاي اجتماعي بيشتراست. از آسيبهاي رواني و اختلالات خلقي كه اين شبكهها به وجود ميآورند، آسيبرساني بر جسم افراد از اهميت زيادي برخوردار است و در اين ميان بزرگترين آسيب ايجاد اختلال خواب و از دست دادن خواب سالم است. متأسفانه بسياري از افراد هنگام به رختخواب رفتن تازه مشغول پيامك بازي، وبگردي و چت كردن ميشوند و اين موضوع نظم خواب را به كلي مختل ميكند.
خواب يك زمان مرده نيستاحتمالاً اولين گزينهاي كه به ذهن ميآيد، اين است كه خواب فقط يك وقت مرده است كه فعاليتهاي مغز تعطيل شده و بدن در حالت استراحت قرار ميگيرد. در صورتي كه زماني كه ما خواب هستيم مغز ما با تمام تلاش مشغول ايجاد مسيرهاي لازم براي يادگيري، ايجاد حافظه و آگاهيهاي جدي است. در نتيجه خواب باعث تمركز و واكنش دهي سريع ميشود.
بهرغم اينكه خواب كافي مثل تغذيه مناسب و ورزش يك عامل مهم محسوب ميشود، افراد به اندازه كافي به اين مهم اهميت نميدهند. كمبود درازمدت خواب با افزايش خطر چاقي، ديابت، بيماريهاي قلبي، عروقي و عفونتهاي متعدد همراه است. وقتي ما به اندازه كافي نميخوابيم چه اتفاقي ميافتد؟ طي خواب مغز ما همچنان فعال ميماند و يك سري امواج توليد ميكند.
اثرات مخرب بيخوابيدر اثر عملكرد ساعت بيولوژيك بدن ما در حالت طبيعي بيشترين احساس خوابآلودگي را از اوايل نيمه شب تا هفت صبح دارد كه در اين زمان هورموني در مغز ما توليد ميشود با نام ملاتوئين كه باعث خوابآلودگي ميشود. بنابر اين كساني كه شبها مشغول فضاي مجازي ميشوند و نميخوابند با مشكلات فيزيكي، احساسي و هيجاني مواجه هستند. بيخوابي باعث ميشود سيستم ايمني ما ضعيف شود و آمادگي ابتلا به انواع عفونت را پيدا كنيم. همچنين بيخوابي باعث ميشود تصميمگيري با اشتباهات و خطرات زيادي همراه باشد. افراد زماني كه دچار كمبود خواب ميشوند اگر حتي دچار افسردگي نشوند، قطعاً حساس خواهند شد. حتي يكي از علتهاي افسردگيهاي بعد از زايمان نيز تا حدي ناشي از بيخوابي مادر است.
سكته در كمين بدخوابها
هنگام شب در طول خواب ضربان قلب و فشار خون شروع به پايين آمدن ميكند اما بيخوابي باعث ميشود اين افت شبانه فشار خون كه براي سلامت قلب بسيار مهم است انجام نشود و ما در معرض سكته قلبي و مغزي و همچنين نامنظميهاي ضربان قلب قرار گيريم. طي روز هم آدرنالين و كورتيزول كه از هورمونهاي استرسزا هستند بيشتر ترشح ميشوند. وقتي كودك بوديم مادرها ميگفتند خوب بخوابيد تا زودتر بزرگ شويد و مريض هم نشويد. در حقيقت اين توصيه بسيار درست بود. زيرا خواب عميق و راحت باعث ترشح هورمون رشد در كودكان و هورمون سيتوكين در افراد شده و در اين ميان تنها اين سيستم ايمني است كه براي مقابله با عفونتها كمك ميكند.
بيقراري ناشي از بيخوابيامروزه شواهد نشان ميدهد كه خواب تنظيم كننده مؤثري براي اشتها و مصرف انرژي و كنترل وزن است. طي خواب توليد پپتين كه يك مهاركننده اشتهاست زياد و توليدگر بلين كه يك تحريككننده اشتهاست كم ميشود. بنابراين يك عامل چاقي بيخوابي است. كودكاني كه خواب شب ندارند طي روز دچار بيقراري و عدم تمركز ميشوند و اين عارضه با بيش فعالي اشتباه گرفته ميشود.
بنابراين وقتي ما زمان استراحت و به خواب رفتن كنترل شدهاي نداريم، اين ميتواند عوارض بسيار سختي را طي زمان به ما وارد كند و در حال حاضر افراد جامعه ما چه طي روز و آنهايي كه در روز فرصت كمتري دارند در شب با وارد شدن به فضاي مجازي در حقيقت خود را دچار اختلال خواب كرده و چرخه خواب خود را بر هم ميزنند و حتي آنهايي كه خوابيدهاند و دستگاه در كنار آنهاست با هر آلارمي كه دستگاه ميدهد از خواب ميپرند و مراحل صحيح خواب انجام نميشود.
ضمناً اين افراد دچار درهم ريختگي اين مراحل ميشوند كه در نتيجه طي روز و روزهاي بعد دچار خستگي، افت انرژي، عدم تمركز و خوابآلودگي هستند و دقيقاً علائمي را از خود نشان ميدهند كه كساني كه دچار بيماريهاي خواب بوده و بايد درمان شوند، آن را دارند.
در نهايت خواب طي روز به علت ترشح كم ملاتوفين و عدم ترشح كافي هورمونهايي كه در شب ترشح ميشوند كيفيت خواب شبانه را ندارد بنابراين با كنترل كردن ساعت ورود به شبكههاي اجتماعي و حذف آنها طي شب به سلامت جسم و روان خود اهميت دهيم.
*روانشناس
