بيشك فقر يكي از عوامل مهم ايجاد سوء تغذيه و در عين حال يكي از عواقب آن است. به سخن ديگر، فقر سبب ايجاد سوء تغذيه و ناتواني جسمي و ذهني ميشود كه به نوبه خود فقر بيشتري را به دنبال خواهد داشت. با اين حال نبايد فراموش كرد كه عوامل فرهنگي، اجتماعي و بهداشت و سلامت عمومي جامعه نيز در ايجاد سوء تغذيه نقش دارند.
با در نظر گرفتن وضع اقتصادي جامعه و ركود حاكم بر بازار و تورم موجود، ميتوان به راحتي متوجه شد اولين فشار به سفره مردم و خالي شدن آن از غذاهاي مقوي وارد ميشود. برآوردها حاكي از آن است كه نيمي از يك ميليون كودك زير شش سال كه دچار سوء تغذيه هستند، بر اثر عواملي مانند بيماري و فقر فرهنگي درگير اين مسئله شدهاند و نيمي ديگر از اين كودكان، فقط و فقط به اين خاطر دچار سوء تغذيه و رشد ناكامل مغزي هستند كه در خانوادههاي تهيدست به دنيا آمدهاند.
پزشكان ميگويند ۹۰ درصد رشد مغزي انسانها، تا شش سالگي آنها شكل ميگيرد. بنابراين اگر رشد مغزي كودكي در اين سنين تكامل نيابد، او تا آخر عمر، با ذهني تكاملنيافته زندگي خواهد كرد.
اطلاعاتي كه نتايج تأسفباري را به همراه دارد و بر اساس آن ميتوان گفت تا ۲۰ سال آينده، يكچهارم جمعيت جوان ايران عقبماندگيهاي ذهني خواهند داشت.
علي ربيعي، وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي با اشاره به وضعيت دهكهاي جامعه از نظر اقتصادي و تغيير جايگاه آنها با كوچكترين اتفاقات ميگويد: «طبق نموداري كه از پراكندگي ثروت در كشور وجود داشت درصدي از مردم در سمت راست اين نمودار بسيار ثروتمند بوده و رفتارهاي اقتصادي غيرمتعارفي در اين دهك وجود دارد اما در طرف ديگر اين نمودار درصدي از مردم بسيار فقيرند و 4 تا 5 ميليون نفر آنها در آستانه سوءتغذيه قرار دارند. در ميانه اين نمودار نيز ميبينيم كه با ۲۰۰ هزار تومان دهكها جابهجا ميشوند. طبق مطالعهاي كه انجام شده حتي در ميانه اين نمودار يك بيماري باعث ميشد كه دهكها جابهجا شود.»
سوء تغذيه عوارضي دارد كه بخشي از آن در كوتاهزمان و بخشي در درازمدت نمايان ميشود.
گزارشهاي موجود حاكي از آن است كه حداقل 6ميليون نفر از جمعيت كشور دچار پوكي استخوان هستند. شيوع كمخوني در كودكان زير دو سال كشور كه به 40 درصد رسيده است، قابلملاحظه است. 11 درصد كودكان زير پنج سال كشور دچار كم وزني متوسط و شديد و 15 درصد آنان دچار كوتاهقدي تغذيهاي متوسط و شديد هستند.
درست 20سال پيش يعني در سال 1996رهبران ممالك و سران دول جهان به دعوت سازمان خواربار و كشاورزي به منظور تشكيل «اجلاس جهاني سران در زمينه غذا» در شهر رم گرد آمدند و عنوان كردند كه دسترسي به غذاي سالم و مغذي، دريافت غذاي كافي و ضرورتاً رهايي از گرسنگي حق هر فرد است و تأكيد نمودند كه ريشهكني گرسنگي بايد در تمامي كشورها در اولويت قرار گيرد. در سياستها و برنامههاي بهبود وضع تغذيه اولويت بايد به گروههاي محروم، آسيبپذير و كمدرآمد داده شود و به رفاه تغذيهاي به صورت پيش شرطي براي توسعه اقتصادي ـ اجتماعي نگريسته شود. حال ميتوان پرسيد بعد از 20 سال چرا ما در حال پسرفت هستيم؟ آيا اين موضوع با تقسيم ناعادلانه ثروت و بيتوجهي به قشر متوسط و ضعيف جامعه ارتباطي ندارد؟
