با وجودي كه تغيير پايه انتخاب رشته تحصيلي از دهم به نهم و تدوين آیيننامه جديد براساس مطالبات سند تحول، هدايت تحصيلي را به مسئله روز آموزش و پرورش بدل كرده، اما جزئيات منتشره آييننامه مزبور نشان ميدهد آسيبهاي گذشته و سنتي هدايت تحصيلي دانشآموزان در نظام تعليم و تربيت ماندني است و آموزش و پرورش به قرار گذشته دانشآموزان را به سمت بازار كاري هدايت ميكند كه نه آن را ميشناسند و نه مهارت تطبيق خود با آن را دارند. اقتصاد مقاومتي نيز تاكنون نتوانسته در اصلاح اين نگاه سيستم آموزشي به تأمين و بهرهوري نيروي انساني جايي براي خود دست و پا كند.
شايد هفته مشاغل و مسائل مربوط به آن تنها نقطه اتصال آموزش و پرورش با بازار كار باشد، وگرنه با شرايط كنوني هيچ فصل مشتركي ميان فارغالتحصيلان آموزش و پرورش و بازار كار وجود ندارد و هرگز آموزش و پرورش بازار كار را به عنوان كارفرماي خود به حساب نياورده است. بيگانگي فارغالتحصيلان با اشتغال، بازار كار و نيازهاي حال و آيندهاش مؤيد اين ادعا است. همچنين آموزش و پرورش در ورود اقتصادي دانشآموزان به اجتماع نقاط ضعف فراواني دارد، به طوري كه نتوانسته ميان كودك كار و دانشآموزي هدفمند و برنامهمند وجه تمايزي معرفي كند. در حال حاضر هدايت تحصيلي، رفع تكليف فرمايشي در نظام آموزشي ما است كه وجه سنتي آن، همچنان در برابر آييننامهها، برنامهها و بخشنامهها و ابلاغيهها مقاومت ميكند و تنها راه شكست اين مقاومت به نفع خواستههاي ملي، شناخت خود آموزش و پرورش از مشاغل و بازار كار و نيازهاي آن و ارتباط مؤثر و مستمر با اتاقهاي آيندهپژوهي شغلي جوامع و نيازسنجي نيروي انساني از قسمتهاي مختلف توليد و خدمات است. در غير اينصورت حضور در اتاقهاي دربسته وزارتي دردي از اين بيماري نميكاهد.
هدايت تحصيلي يا هدايت تحميلي؟يكي از مفاد آييننامه جديد هدايت تحصيلي است كه مسعود شكوهي، مديركل امور تربيتي و مشاوره وزارت آموزش و پرورش روز گذشته در نشست خبري خود از آن سخن گفت. حضور مشاوران و آموزش آنها در خصوص نحوه هدايت دانشآموزان است. با اين حال اين مسئله به قوت خود باقي است كه وقتي مشاورهاي تحصيلي مقيم مدارس و اولياي مدارس خود شناختي از بازار كار و نيازهاي نوپديد و زاياي آن و اطلاع و تحليلي از آن ندارند، دانشآموزان را به كدام سمت هدايت خواهند كرد و چگونه دانشآموزان را با بازار كار آشنا ميكنند. آموزش و پرورش طي سالهايي كه داعيه هدايت تحصيلي دانشآموزان را داشته يك بار هم آزموني از جاگزيني شغلي مناسب دانشآموزان هدايت تحصيلي شده را نگرفته تا بداند عملكردش نمره قابل قبولي داشته يا نه و از كارفرمايان و فعالان اقتصادي در مورد نيرويهاي آموزش داده خود نظرسنجي نكرده است. طبيعي است تا زماني كه اين خودارزيابي در آموزش و پرورش نباشد انتخاب رشته سنتي هم دست از سر دانشآموزان برنميدارد، حالا هزار تا آييننامه هم تدوين شود و به قول شكوهي هر كدام 2/5 سال هم وقت و انرژي از آموزش و پرورش بگيرد.
استيضاح وزير به خاطر نرخ بيكاريآيا برنامهريزان و سياستگذاران تعليم و تربيت برآوردي از مشاغل 10 سال آينده كشور دارند تا بدانند دانشآموزان پايه ابتدايي را براي كدام مقصد اقتصادي تربيت ميكنند. توليد، مصرف، خدمات، تحقيقات و. . . .؟ بدون اين كار گفتههاي مديركل امور تربيتي و مشاوره وزارت آموزش و پرورش مبني بر اينكه «در آييننامه جديد هدايت تحصيلي، فرآيندي پيشبيني شده است و كار هدايت تحصيلي از اول ابتدايي آغاز ميشود» در حد يك ادعا باقي ميماند. كليد اينكه دانشآموزان ابتدايي امروز توليدكنندگان آينده باشند يا مصرف كنندگان و اينكه توانايي ايجاد اشتغال داشته باشند يا صفهاي منتظران استخدام و آمار نرخ بيكاري را افزايش دهند در دست آموزش و پرورش است، اگرچه اين مسئوليت را نپذيرد يا اجراي آن را فرمايشي از سر بگذراند. شايد در آينده به روزي برسيم كه نمايندگان ملت وزير آمورش و پرورش را براي افزايش نرخ بيكاري استيضاح كنند.
تحقق اين مسئله اقتصاد مقاومتي را در آموزش و پرورش محقق ميكند، اگرچه پرچمي منقش به اين كليدواژه را در دست نداشته باشد.
