امروزه سن اعتياد كاهش يافته و اين معضل بين زنان و دختران نيز بروز يافته است، هرچند معضل اعتياد مختص كشور ما نيست و اكثر جوامع با آن مواجه هستند. در اين بين، علل گرايش جوانان به اعتياد، به ويژه مواد مخدر صنعتي و روانگردانها بايد بررسي و جهت رفع آن به درستي اقدام شود. عادي شدن مسئله اعتياد و از بين رفتن قبح آن را بايد در چندين نهاد بررسي كرد و اقدامات لازم را انجام داد. نهاد خانواده، اصليترين و مهمترين نهادي است كه در پيشگيري و گرايش به اعتياد نقش دارد، به عبارتي خانواده همچون شمشير دولبه بوده و در صورتي كه آگاهي و حساسيت نسبت به تربيت فرزندان نداشته باشد ميتواند سبب اعتياد آنها شود.
برخي جوانان به دليل نداشتن آگاهي تلاش ميكنند نشاط خود را از طريق روانگردان يا مواد مخدر ايجاد كنند، شرايط اقتصادي، اجتماعي و خانوادگي به اين مسئله دامن زده و در اين ميان نهاد مدرسه ميتواند نقش مؤثري داشته باشد.
نهاد مدرسه، پيوند تكميلي نسبت به پيشگيري و گرايش مواد مخدر است و براي نشاط، امكانات و شرايط شادي بايد در نهاد مدرسه و خانواده به آن پرداخته شود. مدير و معلمان تربيتي، نقش والدين را دارند و اگر جنبه نظارتي در مدرسه انجام گيرد، اثر پيشگيري از اعتياد بيشتر خواهد شد.
نظارت بر رفتار همسالان در پيشگيري از اعتياد بايد مورد توجه قرار گيرد. يكي از عمدهترين علتهاي اعتياد، رفتار تقليدي از گروههاي همسالان است كه با ديدن استعمال مواد مخدر يا سيگار كشيدن در دوستان همسال، فرد گرايش بيشتري به اين مسئله پيدا ميكند.
شكلگيري اعتياد بيشتر مواقع از مرحله نهاد مدرسه و خانواده شكل ميگيرد. مسير مدرسه تا خانواده ميتواند فضاي اعتياد را شكل دهد، بنابراين نظارت از طريق مدارس و خانواده بايد با جديت و برنامه انجام شود. ما اكنون با نسلي مواجه هستيم كه چندان نصيحتپذير نبوده و آگاهي به آنان از طريق مدرسه و افزايش نظارت در پيشگيري از اعتياد حائز اهميت فراوان است.
اجتماعي شدن مبارزه با مواد مخدر ميتواند در پيشگيري از اعتياد نقش داشته باشد، اين موضوع با فعاليت و تلاش يك يا دو دستگاه دولتي امكانپذير نبوده و نميتواند به موفقيتهاي چشمگير دست يابد. براي اين موضوع لازم است همه افراد جامعه و مسئولان، خود را در اين زمينه مسئول بدانند و جهت مبارزه با مواد مخدر، پيشگيري از اعتياد و كاهش گرايش مصرف مواد مخدر گام بردارند.
گفته ميشود در كمتر از دو دقيقه ميتوان به مواد مخدر دست يافت، بنابراين براي بهرهمندي از ظرفيت اجتماعي جهت پيشگيري از اعتياد ابتدا بايد جامعه و اجتماع را تعريف كرد و بعد از طريق آگاهي به جامعه برنامهسازيها را گسترش داد و بدين مسئله توجه داشت كه با تلاش يك يا دو سازمان به نتايج مؤثر دست نمييابيم.
در بحث سازماني نيز بايد كنترل مرزها را افزايش دهيم تا با انسداد حفرههاي مرزي كه قاچاقچيان مواد را به داخل كشور وارد ميكنند، مانع از ورود مواد مخدر به كشور شويم.
در بحث اجراي قوانين هم ضعيف عمل ميشود، برخورد با قاچاقچيان و فروشندگان موادمخدر بايد محكم و بازدارنده باشد و قوانين بايد از لحاظ نوشتاري و اجرايي در زمينه مواد مخدر سختگيرانه باشد.
*جامعهشناس
