فقط دو تا سه دهه ديگر براي مواجهه با 30 ميليون سالمند فرصت داريم، اين در حالي است كه هم اكنون تعداد متخصصان طب سالمندي به تعداد انگشتان دو دست نميرسد و حتي يك بيمارستان مخصوص سالمند در كشور نداريم، در حالي كه به گفته قائممقام وزير بهداشت در امور مشاركتهاي اجتماعي سازمانهاي مردمنهاد و خيران حوزه سلامت اكنون 267 بيمارستان نيمهتمام در كشور وجود دارد؛ بيمارستانهايي كه ميتواند براي آينده سالمندي جامعه تجهيز و ساخته شود.
پير شدن جامعه و حركت هرم سني جمعيت به سمت ميانسالي و سالمندي رخدادي است كه اين روزها جامعه ما را با خود درگير است. مطابق آمار هم اكنون حدود 6 ميليون نفر سالمند بالاي 60سال در كشور داريم و همچنان چيزي حدود يك سوم جامعه در سنين جواني قرار دارند. اين در حالي كه تا حدود سه دهه آينده همين جوانان امروز به سالمندي ميرسند و در شرايطي كه همين امروز از تدبير و برنامهريزي مناسب براي 6 ميليون سالمند ناتوان ماندهايم و بسياري از سالمندان با وجود كهولت سن و ناتواني ناگزير از كارند حالا و در 30 سال آينده با جمعيت 30 ميليوني از سالمندان مواجه خواهيم بود. سالمنداني كه بدون برنامهريزي هم به يك چالش اجتماعي تبديل ميشوند و هم خودشان دچار چالش خواهند شد. قابلتأملتر از همه اينكه خيلي از ما سه دهه ديگر در همين گروه سالمندان قرار ميگيريم.
افزايش بار بيماريها با افزايش سن جامعه
طبق تعريف سازمان بهداشت جهاني، سالمندي از ٦٥ سالگي آغاز ميشود، هرچند كه در كشور ما ممكن است، ٦٠ سالگي را سن شروع سالمندي بدانند. در سرشماري انجامشده در سال ٩٠، متوسط سالمندان كشور حدود ٢/٨ درصد است اما پيشبيني شده در كشور ما در ١٠ سال آينده، بيش از ١٠ درصد افراد سن بالاتر از ٦٠ سال خواهند داشت كه همه اين افراد به خدمات و مراقبتهاي سالمندي نياز دارند. اگرچه پيري به معني بيمار شدن نيست، اما احتمال بروز برخي بيماريها در كهنسالي افزايش پيدا ميكند. شيوع خيلي از بيماريهاي غيرواگير با افزايش سن رابطه مستقيمي دارد. همچنان كه بنا به تأكيد علي اكبر سياري، معاون بهداشت وزارت بهداشت يكي از مهمترين دلايل افزايش روند ابتلا به سرطان در كشور سالمند شدن جامعه است. حتي وزير بهداشت هشدار داده با روند كنوني و سير سالمندي در كشور بيماري سرطان افزايش خواهد يافت. احتمال بروز برخي بيماريها در كهنسالي افزايش پيدا ميكند. شيوع خيلي از بيماريهاي غيرواگير با افزايش سن رابطه مستقيمي دارد. سالمندان كشورمان ناگزيرند براي معالجه بيماريهاي خود به پزشكان مختلف مراجعه كنند كه اين مسئله موجب افزايش هزينههاي زندگي آنان ميشود اما در كشورهاي پيشرفته تخصصي تحت عنوان طب سالمندي وجود دارد كه سالمند را در زمينه ابتلا به همه بيماريهاي احتمالي بررسي و نسخه جامعتري براي درمان سالمند تجويز ميكند. در كشور ما نيز هرچند اداره سالمندان در وزارت بهداشت وجود دارد اما تعداد متخصصان طب سالمندي كمتر از تعداد انگشتان دو دست است.
ضرورت آمادگي براي مواجهه با سالمندي
سيدمحمدهادي ايازي، قائم مقام وزير بهداشت در امور مشاركتهاي اجتماعي با اشاره به وجود 267 بيمارستان نيمه تمام در كشور ميافزايد:اگر بنا باشد با اعتبارات دولتي، اين پروژهها به اتمام برسد، به 25 سال زمان نياز است، بنابراين راه برونرفت از اين مشكل، حضور و مشاركت مردم در اين حوزه است. بنا به تأكيد وي جامعه و كشور به سمت ميانسالي و سالمندي حركت ميكند و ضروري است مراكز بهداشتي و درماني افزايش پيدا كند.
برنامهريزي براي يك سالمندي سلامت از كودكي
با وجود اين اگرچه آمادگي سيستم بهداشت و درمان كشور براي مواجهه با بيماريهاي دوران سالمندي يك ضرورت است اما واقعيت اين است كه بيماريهاي دوران سالمندي در كودكي ما ريشه دارند و براي آنكه در پيري بيمار نشويم بايد در ساير مراحل عمر مراقب خودمان باشيم.
از نگاه آبتين مهديپور، متخصص سالمندي وقتي يك سالمند در 70 سالگي به انواع و اقسام امراض مبتلا ميشود، نميتوان دليل اين اتفاق را فقط به دوره سالمندي ربط داد. بنا به تأكيد وي فرآيند سالمندي سالم از دوران كودكي شروع ميشود. سبك زندگي در دوره جواني، عامل تعيينكنندهاي براي برخورداري از سلامت در دوران سالمندي است. در حقيقت، پايهگذاري سلامت در دوران سالمندي از دوران كودكي و حتي در دوران قبل از تولد نوزاد شروع ميشود. بنابراين اگر ميخواهيم سالمندان سالمي داشته باشيم بايد از همان دوران كودكي براي سلامت افراد جامعه برنامهريزي كنيم.
