جشنواره فيلم فجر 34 سال است كه در حال اجراست. هر سال هم در حال تغيير است؛ از تغييرات زيرپوستي گرفته تا دگرگونيهاي گلدرشت كه روند اجراي جشنواره را يك تكان اساسي داده است.
كلاً جشنواره در اين سي و خردهاي سال روي آرامش به خود نديده است. همين مسئله هم باعث شده تا تكليف سايرين با جشنواره مشخص نباشد. هر وقت دبير جشنواره عوض ميشود جشنواره هم عوض ميشود، حتي بعضي وقتها دبير عوض نشده و جشنواره عوض شده است. دليل بيشتر تغييرات هم در چند مورد خلاصه ميشود؛ دليل اول تغيير در جشنواره علمي است، يعني جشنواره هر سال بزرگتر ميشود و مثل آدميزاد كه رشد ميكند نياز به رخت و لباس بزرگتر و تغيير متناسب با شرايط جديد دارد. مثال سينمايياش ميشود تغيير پخش تكنولوژي اكران فيلم از آپارات و ريل فيلمهاي ۳۵ ميليمتري به ديجيتالي شدن پخش كه نياز روز به شمار ميرفت. يا اينكه بخشي از بليتهاي جشنواره از طريق اينترنت فروخته شود و كمي از صف و ازدحام سنتي جلوي گيشه فروش بليت كاسته شود. از اين دست تغييرات باز هم وجود دارد، اما ميزان تغييرات در مقابل تغييرات دلي و دلبخواهي دبيرها خيلي كم است. مشكل اصلي فيلم فجر اين است كه هر دبيري آنقدر دستش باز است كه با بازي جشنواره را به هم بزند. گاهي هم دبير مقصر نيست و رئيس سازمان سينمايي تغييرات را اعمال ميكند و سايرين مجبور به اطاعت هستند. مديراني كه به نوعي به برگزاري جشنواره فيلم فجر مرتبطند براي اينكه نشان بدهند نسبت به مديران قبلي حرفهايترند و در دوران مديريتشان ميخواهند حرفهاي بودن را به جشنواره تزريق كنند، شروع ميكنند از جشنواره تا هر جا كه قدرت تغييرش را داشته باشند دستكاري ميكنند. تعداد فيلمهاي جشنواره، تعداد سيمرغها، محل برگزاري، ميزان جوايز، ملي يا بينالمللي بودن جشنواره، داشتن جايزه ويژه و تقدير و ساير موارد ديگر. براي همين است كه هر سال اهالي سينما بايد منتظر باشند تا دبيرخانه چه دستورالعملي را اعلام ميكند، كاخ جشنواره كجاست و چطور ميتوان با جشنواره تعامل كرد. اين شرايط را با جشنوارههاي معتبر جهاني كه سالها در حال اجرا هستند، مقايسه كنيد. اگر قرار بود دبير يا رئيس جشنوارههايي مانند كن و برلين هم استعداد تغيير و ذوق متحول كردن فستيوالهايشان را داشتند چه بر سر آن جشنوارهها ميآمد!
جشنواره فجر البته هیچگاه ادعای این را نداشته که در حد جشنوارههای بینالمللی جهانی است ولی حداقل میتواند در اجرا و مقررات همان راهی را برود که جشنوارههای موفق پیمودهاند. فجر ویترین سینمای ایران است و حداقل میشود برای ۱۰ روز در سال هم که شده این ویترین را به صورت مرتبی چید که هم چشمنواز باشد و هم نشانههای تغییرات به روز را داشته باشد. جشنواره فجر بزرگترین گردهمایی سالانه سینماست که نشان میدهد سینمای ایران هنوز زنده است و هر سال نیز شکوفاتر میشود. شاید هم این را باید به حساب بخت بلند سینمای ایران بگذاریم که با وجود تغییرات پیدرپی در جشنواره هنوز هم فجر برپاست و هر سال در بهمنماه منتظر دوره بعدی آن هستیم.
