محيطي كه اعضاي خانواده در آن زندگي ميكنند ميتواند نقش مهمي در تربيت فرزندان و نوع روابط اجتماعي و فرهنگي هر خانواده ايفا كند، چرا كه ما انسانها و بالطبع همه خانوادهها ناگزير به ارتباط با اطراف و محيط پيرامون خود هستيم كه اين ارتباط خواسته يا ناخواسته بر روابط افراد خانواده اثر ميگذارد.
تصور كنيد خانوادهاي در يك محيط شلوغ و پررفت و آمد تجاري و به اصطلاح امروزي در وسط گذر يا بازار شهر خانهاي داشته باشند. مطمئناً چنين خانوادهاي در روابطشان با كسبه محل داراي روابط صميمانهتر و نزديكتري نسبت به ديگر افراد عابري هستند كه اهل آن محل نيستند و هر دو طرف سعي ميكنند هواي يكديگر را داشته باشند.
محيط همچنين ميتواند نقش بسزايي در تربيت فرزندانمان داشته باشد چرا كه وقتي كودك ما با كودكان و بچههاي محل ارتباط برقرار ميكند واضح است كه از آنها تأثيرات مثبت و منفي دريافت ميكند كه گاه برخلاف تربيت و فرهنگ خانواده است و گاه هماهنگ با آن پيش ميرود. اما آيا ميشود اعضاي خانواده در مكاني كه زندگي ميكنند هيچگونه تأثيري از محيط دريافت نكنند؟ در جواب بايد گفت شايد افراد خانواده سعي كنند در صورتي كه جو محيط مخالف با عرف و فرهنگ خانواده باشد ارتباط خود را به حداقل برسانند اما مطمئناً نميتوانند كاملاً ارتباطشان را با محيط زندگي خود قطع كنند. اين به هيچ عنوان امكانپذير نيست چرا كه انسان موجودي اجتماعي است و در اجتماع است كه آداب و رسوم و عادتها شكل ميگيرد.
امروزه در شهرهاي بزرگ مانند تهران به علت مهاجرتپذيري بالايي كه دارد در محلهها و محيطهاي مسكوني ميتوان خانوادههايي از قوميتها و شهرهاي مختلف كشور را يافت كه در كنار يكديگر زندگي ميكنند اما اين اختلاف فرهنگ و لهجه و قوم بياشكال نيست چرا كه هر خانواده كه از نقطهاي از كشور به كلانشهر تهران يا ديگر كلانشهرها مهاجرت ميكنند هر كدام همراه خود رسم و رسوم و عادت و فرهنگ خود را به ارمغان ميآورند و اين تعدد در اشكال فرهنگ باعث بعضي مشكلات براي خانوادههايي كه در كنار يكديگر در يك مكان زندگي ميكنند، ميشود به عنوان مثال وقتي سري به مجتمعهاي مسكوني در نقطهاي از شهر تهران ميزنيم و پاي صحبت چند تن از ساكنان آنجا مينشينيم، متوجه ميشويم كه دردسرها و مشكلات در اين مجتمعها به علت وجود خانوادهها با تربيتها و فرهنگهاي مختلف باعث مشكلاتي از قبيل نزاع و درگيري ميشود كه گاه به علتهاي بسيار ناچيز و گاه بزرگ اتفاق ميافتد. در كل بايد گفت يكي از عوامل در تربيت فرزندان در خانواده محيطي است كه كودك در آن رشد و نمو ميكند، كودك در محيط خانه متولد ميشود و رشد ميكند و زبان و آداب را از محيط و افراد پيرامون خود كسب ميكند، اما زماني كه پا به جهان بيرون از خانه ميگذارد با رفتارها و عادتهای گوناگوني روبهرو ميشود كه در زندگي بر خلق و خوي او تأثير گذارده و اين رفتارها رفتهرفته در او دروني ميشود.
اغلب موارد رفتارهايي را كه كودك و نوجوان در كل فرزندانمان از محيط دريافت ميكنند، رفتارهايي مناسب با شأن و منزلت خانواده نيست و اين خود باعث بروز مشكلاتي براي پدر و مادرها در تربيت فرزندانمان ميشود، حتي پيش آمده كه خانواده براي رهايي فرزندشان از تأثيرات منفي محيط، خانه و كاشانه خود را فروخته و به مكان و محلهاي ديگر نقل مكان كردهاند تا بتوانند بر تربيت فرزندانشان تسلط بيشتري داشته باشند.
شايد يكي از عواملي كه باعث ميشود محيط روي خلقيات فرزندان اثر بگذارد، نامناسب بودن محيط خانه و خانواده باشد. زماني كه خانواده محل و جاي امني براي افراد آن نباشد، در نتيجه افراد خانواده نيازهاي رواني خود را در بيرون از خانه و خانواده جستوجو ميكنند. درصد بسيار بالايي از بزهكاري نوجوانان در محيط خانه و مدرسه اتفاق ميافتد و اين ريشه در نوع نگرش والدين در برخورد با فرزندانشان در محيط خانه دارد اما بايد يادآور شد كه نه تنها فرزندانمان بلكه شايد تمام خانواده تحت تأثير محيط زندگي خود قرار گيرند.
با اين توضيحات بايد در انتخاب محيط زندگيمان دقت كنيم و تا حد امكان، جايي و محلهاي را براي زندگي انتخاب كنيم كه كمترين تأثير منفي را بر رفتار فرزندانمان داشته باشد.
