وجود معادن مرغوب و قابل دسترس خاک رس و سیلیس مرغوب اين منطقه سبب شده تا بهترين سفال جهان در شهر لالجين آنجا توليد شود.بكارگيري رنگهاي متنوع، دقت در ساخت وارزاني سبب شد تا گردشگراني كه به اين شهر سفر مي كنند مجذوب اين صنايع دستي شده وتعدادي از اين دست سازها را به عنوان سوغات با خود ببرند.اين مزايا سبب شده تا 700کارگاه بزرگ و کوچک تولید سفال و سرامیک در اين شهر ايجاد شود و ۲هزار و ۵۰۰ هنرمند در آن مشغول به كار شده و محصولات توليدي در بیش از ۲۰۰ فروشگاه به فروش برسد.علیرضا قاسمی معاون صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان همدان در اين خصوص مي گويد: يكي از مهمترين وباارزش ترين اقلام صادراتي استان، سفال لالجين است كه طرفداران بسياري در خارج وداخل كشور دارد.وي مي افزايد: در 6 ماه نخست امسال 7 میلیون و 975 هزارو 726 دلار از صنایع دستی استان همدان به کشورهای مختلف صادر شده که بیشترین حجم صادرات معادل 806 میلیون و 800 دلار مربوط به سفال بوده است.قاسمي ادامه مي دهد : آمار صادرات رسمی و غیررسمی صنایع دستی در شهریور ماه امسال یک میلیون و 334 هزارو 696 دلار بوده که بیشترین آمار مربوط به سفال و سرامیک است.
مشكل آلودگي شهرك سفال لالجين
چند سال پيش با ايجاد شهرك سفال لالجين ،تمامي صنايعي كه با اين صنعت به نوعي درگير بودند در يك مكان متمركز جمع شدند . اما از آنجا كه مسئولان فكر نمي كردند كه پسماندهاي محصولات توليدي براي محيط زيست مشكل آفرين شود ،دراين خصوص كار جدي انجام نگرفت، تااينكه وجود برخي مواد سمي از جمله سرب موجود در لعاب هايي كه براي رنگ آميزي سفال ها به كار مي رفت سبب شد تا زنگ خطر آلودگي محيط زيست به صدا درآيد.در سالهای اخیربه علت گران شدن مواد بكار رفته در لعاب سفالكاري،استفاده از لعابهای آماده که برای ساخت کاشی و سرامیک ساختمانی استفاده میشود و دارای ترکیبات سرب است، مورد استفاده قرار گرفت كه اكثر اين لعابهای آماده سمی هستند و آسیبهای جبرانناپذیری به استفادهکنندگان از ظروف سفالیای که با چنین لعابهایی ساخته میشوند، میرسانند.از طرفي برای پخت سفال در کورهها حرارتی بیش از یک هزار درجه نیاز است تا ظروف سفالین سمزدایی شوند که بهعلت گرانشدن مواد سوختی و حاملهای انرژی، تولیدکنندگان ناچارند در حرارتی کمتر از 700درجه سفالها را بپزند. این اقدام کیفیت کالاها را پایین آورده و سلامت مصرف کنندگان را نیز تهدید میکند.اين مشكل سبب شد تا اتحاديه اروپا تا زمان حل شدن اين مشكل از تمامي كشورهاي عضو اين اتحاديه بخواهد تا زمان حل نشدن اين مشكل هرگونه واردات سفال از ايران را ممنوع اعلام كنند.مهدی کریمی، کارشناس سفال و مدرس دانشگاه درخصوص سفالهای سمی تولیدشده در برخی کارگاههای صنایعدستی در لالجین میگوید: در ترکیب لعاب همیشه سرب وجود دارد اما در سالهای اخیر از این ماده بیشاز حد مجاز استفاده میشود که موجب خطرناکشدن لعابها شده است.وي مي افزايد: سفالگران برای پایینآوردن دمای ذوب، ترکیب سرب را افزایش میدهند كه اين موضوع باعث شده تا ظروف توليدي آلوده باشند .اين كارشناس ادامه مي دهد :براي حل اين مشكل ابتدا بايد كوره هاي جديد كه مصرف سوخت كمي دارند در اختيار واحدهاي توليدي قرار گيرد از طرفي دولت بايد هزينه سوخت اين واحدهاي توليدي را كاهش دهد ودر مرحله آخر بايد مراكز نظارتي به طور مرتب ظروف توليدي اين صنايع را كه مستقيما با سلامت انسانها سروكار دارند مورد آزمايشات دقيق قرار داده تا ميزان سرب بكار رفته در آنها سنجيده شود.
اما مشكلي كه اخيرا مسئولان را به واكنش كشاند انباشت زباله ها وپسماند آلوده كارگاه هاي توليدي سفال است كه بستر رودخانه «قوریچای» جاي گرفته است .
شهرک صنعتی سفال و سرامیک لالجین به صورت میانگین روزانه بیش از 15 تن پسماند (ضایعات) تولید شده ودر بستر رودخانه رها مي شود.مجید شعبانلو رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان بهار در اين خصوص مي گويد: انباشت و تل انبار پسماندهای شهرک سفال لالجین در مساحتی افزون بر یک کیلومتر در اطراف جاده و رودخانه، باعث بروز مشكلاتي ازجمله آلودگي محيط زيست وازبين رفتن بستر رودخانه شده است كه اين مشكل مي تواند باعث بروز سيل در منطقه شود. وي مي افزايد: با توجه به اینکه محل انباشت این پسماندها در حریم شهر بوده و فضای منظر جاده را نیز تحت تأثیر قرار داده باید جلسهای با حضور بخشداری، شورای شهر و مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی در این خصوص برگزار شود. وی ادامه مي دهد : مدیریت پسماندهای صنعتی در درجه اول به عهده تولیدکننده است که در حال حاضر این وظیفه به شرکت خدماتی شهرکهای صنعتی واگذارشده اما تا كنون در اين خصوص اقدامي انجام نگرفته است.شهردار لالجين در ستاد مدیریت بحران شهر در خصوص اقدامات انجام شده براي حل اين مشكل مي گويد: شرکت شهرکهای صنعتی استان برای پسماند واحد این شهرک تا كنون قانون و برنامه خاصی نداشته و شرکت آب منطقهای برای حفاظت از حریم و بستر رودخانه و محیط زیست هم برای این امر کوتاهی کردهاند.وي مي افزايد : براي حل اين مشكل تاکنون بیش از 30 جلسه رسمی در خصوص یافتن راهحلی برای مدیریت پسماند صنعتی واحدهای صنعتی تشکیل شده است واميدواريم به زودي اين مشكل حل شود.
