رئيسجمهور روسيه اعلام كرده كه نيروهاي كشورش با بخشي از گروه «ارتش آزاد سوريه» كه از مخالفان نظام بشار اسد محسوب ميشوند، عليه تروريستهاي افراطي همكاري ميكند، به نظر ميرسد منظورمسكو از مخالفان اشاره به گروههایی دارد که اخیرا همگرایی بیشتری با ارتش سوریه از خودنشان دادهاند.
ولاديمير پوتين رئيس جمهور روسيه روز جمعه اعلام كرد كه كشورش براي گروه «ارتش آزاد»، پشتيباني هوايي، تسليحات و مهمات در عمليات مشترك با نظاميان سوريه عليه تروريستها فراهم ميآورد. وي با اشاره به اينكه «روسيه كمك ميكند تا تلاشهاي نيروهاي دولتي با ارتش آزاد سوريه متحد شوند»، خاطر نشان كرد: «هم اكنون چند تن از واحدهاي آن [ارتش آزاد سوريه] كه بالغ بر 5هزار نفر ميشود در كنار نيروهاي منظم در اقدامات تهاجمي عليه تروريستها در استانهاي حمص، حما، رقه و حلب مشاركت دارند.» مسكو ماه گذشته نيز گفته بود جنگندههاي روسيه مواضع تروريستها را كه «ارتش آزاد سوريه» اطلاعات آن را داده بود، هدف قرار دادهاند، اما اين براي اولينبار است كه روسيه به صورت جدي اعلام ميكند از نيروهاي مخالف دولت بشار اسد در جنگ عليه شبهنظاميان داعش حمايت ميكند.
حمايت روسيه از ارتش آزاد در حالي است كه اين گروه از مخالفان نظام سوريه محسوب ميشود و تحت حمايتهاي امريكا، عربستان و تركيه قرار دارد. ارتش آزاد طي دو سال گذشته تا حدود زيادي قدرت خود را از دست داده و تحت سايه قدرت گروههاي سلفي تكفيري همچون داعش و جبهه النصره شاخه سوري القاعده قرار گرفته است. به دليل اينكه گفته ميشود اعضاي ارتش آزاد، سوريالاصل هستند و انگيزههاي فرقهگرايانه ندارند نسبت به گروههايي مانند داعش و جبهه النصره «ميانهرو» محسوب ميشوند. روسيه از همان ابتدا با اعلام اينكه ارتش آزاد را تروريستي نميشناسد، تلاش كرده اين گروه را به دولت سوريه نزديك كند.
كدام گروه از ارتش آزاد؟ولاديمير پوتين در سخنان روز جمعه خود دقيقاً مشخص نكرد كه روسيه از كدام بخش از نيروهاي ارتش آزاد حمايت ميكنند اما اخيراً بعضي از گروههاي مخالف سوريه از حمايت هوايي جنگندههاي روسيه برخوردار بودهاند.
چند روز پس از سقوط يك بمبافكن روسي توسط جنگندههاي تركيهاي گروه «جيش الثوار» كه ارتباط نزديكي با كردهاي سوري (يگانهاي مدافع خلق) دارد با شبهنظاميان گروههاي تروريستي جبهه النصره شاخه سوري القاعده و الحرار الشام در شمال حلب درگير شدند. جيش الثوار طي بيانيهاي «جبهه النصره» و «اتاق عمليات مارع» _ ائتلافي از ساير گروههايي كه عمدتاً وابسته به ارتش آزاد سوريه هستند_ را متهم كرد كه طي عملياتي دو روستاي اين گروه را در غرب اعزاز به تصرف خودشان درآوردهاند. در اين بيانيه آمده است: «نيروهاي جيش الثوار به مراكز اين تهاجمها پاسخ دادند. اين حمله نشان داد گروههايي وجود دارند كه ادعاي انقلابي بودن دارند يا در حقيقت در خدمت دشمنان انقلاب سوريه هستند.» يك گروه نزديك به مخالفان موسوم به « ديدهبان حقوق بشر سوريه» كه مركز آن در لندن قرار دارد در همان زمان اعلام كرد كه هواپيماهاي جنگي در حمايت از جيش الثوار حملاتي را در اين منطقه انجام دادهاند، هر چند اين گروه مشخص نكرد اين هواپيماها متعلق به كدام كشور بوده اما در همان زمان بعضي منابع محلي گزارش دادند كه جنگندههاي روسي اين حملات را انجام دادهاند. ابو عمر يكي از فرماندهان گروههايي كه عليه جيش الثوار ميجنگند به رسانههاي نزديك به مخالفان گفت كه جتهاي روسي حملاتي را عليه نيروهاي مخالف كردها انجام دادهاند. ابو عمر به پايگاه «زمان الوصل» گفت كه از نظر ما اين يك «همكاري آشكار و باز بين شبهنظاميان جيش الثوار و تهاجم روسيه است.» جيش الثوار كه گروهي وابسته به «ارتش آزاد سوريه» است اواسط بهار 1394 جاري تشكيل شد. اين گروه در مهرماه سال جاري تحت حمايت امريكا در «نيروهاي دموكراتيك سوريه» ادغام شد. علاوه بر جيش الثوار، «نيروهاي دموكراتيك سوريه» گروههايي مانند «اتاق عمليات بركان الفرات»، «نيروهاي الصناديد»، «شوراي نظامي سرياني مسيحي» در خود جاي داده است و «يگانهاي مدافع خلق» (كردها سوريه) با 30 هزار نيروي منسجم تقريباً رهبري اين گروه را به عهده دارد.
اهداف روسي هر چند «نيروهاي دموكراتيك سوريه» از حمايت امريكا برخوردار هستند اما آنها طي دو هفته گذشته حملاتي را انجام دادهاند كه مورد رضايت و حمايت روسها قرار گرفته و همزمان به نگراني جدي مقامات امريكايي افزوده است. به نظر ميرسد روسها از طريق همكاري با بعضي نيروهاي مخالف دولت سوريه اهداف چندگانهاي را دنبال ميكنند. نزديكي جيش الثوار و نيروهاي دموكراتيك سوريه به مسكو باعث تشديد اختلاف بين گروههاي مخالف سوريه خواهد شد. خالد الزينو يكي از سخنگويان جيش الثوار اخيراً به پايگاه خبري «سيريه داريكت» گفته است جبهه النصره از اينكه بخشي از نيروهاي «ارتش آزاد» به «نيروهاي دموكراتيك سوريه» ملحق شده خشمگين است و در مقابل تلاشهاي اين گروه براي جنگ عليه داعش در شمال سوريه مانعتراشي ميكند. علاوه بر اين، تحليلگران يكي از مهمترين اهداف روسيه را ترسيم قواعد جديد در سوريه عنوان كردهاند كه بر اساس آن دستهاي آنكارا در سوريه بسته خواهد شد. مسكو به اختلاف تركيه و امريكا درباره كردهاي سوريه آگاه است. در حالي كه از نظر تركيه يگانهاي مدافع خلق، شاخه سوري پكك محسوب ميشوند و تروريستي هستند، امريكا اين نيرو را مهمترين و قابل اعتمادترين متحدي ميداند كه براي مقابله با داعش ميتواند روي آن حساب كند. روسيه اخيراً به اين نيروها كمك كرده تا بر منطقهاي 60 مايلي [از جرابلس تا عزاز] كه در امتداد مرزهاي تركيه و سوريه قرار دارد، مسلط شوند. براي دستيابي به اين هدف كردها بايد كنترل جرابلس را كه تحت كنترل داعش قرار دارد، به دست بگيرند. جرابلس از نظر استراتژيكي در كرانه جنوبي رود فرات واقع است كه تركيه و سوريه را از هم جدا ميكند. اين شهر همچنين آخرين گذرگاه مرزي داعش به تركيه را در خود جاي داده است و اگر بازپس گرفته شود، چالش جدي براي شبهنظاميان داعش ايجاد ميكند چرا كه يكي از مهم ترين خطوط كمكرساني داعش به رقه را قطع ميكند. هرچند تركيه تسط كردها بر اين منطقه را خط قرمز خود قرار داده است اما با توجه به شرايطي كه پس از سقوط بمبافكن روسي در شمال سوريه ايجاد شده است به نظر نميرسد تركيه جرئت اقدام مستقيم براي مقابله با پيشروي كردها را داشته باشد. هفته گذشته جنگندههاي روسي حملاتي را عليه مواضع گروه داعش در شهر جرابلوس انجام دادند، اين حملات باعث شد يگانهاي مدافع خلق به حومه اين شهر پيشروي كنند كه بر شرق رود فرات اشراف دارد.
