سن زيادي ندارد، شايد 16 سال، شايد هم كمتر. تازه پشت لبش سبز شده اما به خاطر مصرف مواد روانگردان كارش به بيمارستان كشيده است. پرسوجو كه ميكنم متوجه ميشوم پسرك بيچاره شب گذشته در مهماني شبانه با دوستانش روانگردان صنعتي مصرف كرده است.
از پرواز شاد تا سقوط آزاد
نميدانم شيشه مصرف كرده يا چيز ديگري، فقط همين قدر ميدانم كه در مهماني شبانه او و دوستانش اتفاقات ناگواري افتاده است. پسرك بيچاره بعد از مصرف مواد روانگردان احساس كرده كه پرنده است و بايد پرواز كند براي همين روي بالكن منزل ميايستد و به سمت زمين شيرجه ميزند. شيرجه زدن همان و درب و داغان شدن همان. باز جاي شكرش باقي است كه نمرده است. او را ميبرند اتاق عمل و پشت در اتاق عمل پدري را ميبينم كه حسابي آشفته است و مادري كه اضطراب و نگراني در چهرهاش موج ميزند.
با ديدن اين وضعيت حسابي ناراحت ميشوم. اصلاً دوست ندارم شاهد اين چنين صحنههايي باشم اما متأسفانه واقعيت دارد و مواد روانگردان مدتهاست كه نوجوانان و جوانان را نشانه رفته است.
خيلي دلم به حال اين نوجوان ميسوزد. به اين فكر ميكنم كه واقعاً چه اتفاقي افتاده كه كار يك نوجوان ايراني كه بايد به آيندهاي اميدوار و به فردايي بهتر فكر كند به اينجا كشيده شده است؟ اصلاً مقصر كيست و چرا بايد اين طوري بشود؟ آيا پدر و مادر مقصرند؟ آيا جامعه مقصراست؟ آيا دوستان ناباب پسرك مقصرند؟ آيا نهادهاي نظارتي مقصرند؟ يا اصلاً شايد ما رسانهايها هم مقصر باشيم. در هر حال اين اتفاق ناگوار براي اين نوجوان ايراني افتاده است و من به اين فكر ميكنم كه اين نوجوان تنها يك نمونه است و اگرچه آمار دقيقي از مصرف مواد روانگردان سنتي و صنعتي در ايران ارائه نشده اما واقعيت اين است كه نوجوانان و جوانان در معرض اين نوع مواد هستند و افراد بدخواه براي دستهگلهاي ايراني نقشه كشيدهاند.
مواد روانگردان چيست؟
مواد روانگردان به دو شكل سنتي و صنعتي وجود دارد و برخي از نوجوانان به علت عدم آگاهي و اطلاع از مضرات اين مواد گاهي اوقات در فرصتهاي مختلف از جمله مهمانيهاي شبانه اين مواد را مصرف ميكنند.
در حقيقت تمامي داروهاي مخدر و روانگردان، مغز و نواحي مخـتـلف بـدن را تـحت تأثـيـر خـود قـرار ميدهند و تعادل شيميايي بدن را بر هم ميزنند.
روانگردانها انواع مختلفي دارند و اسامي گوناگون. مثلاً الاسدي (LSD)، يكي از اين روانگردانهاست كه اثرات آني توهمزاي قوي دارد.
اكستاسي (ECSTASY)، يا همان قرص اكس هم كه پاي ثابت پارتيهاي شبانه و ضيافتهاي جهنمي است.
كتامين (KETAMIN)، يكي ديگر از اين مواد است كه در كوتاه مدت سبب مشكـلات بـيـنـايي، عـدم تـعـادل و هـمـاهنگي، توهمات وحشتناك و در درازمدت سبب احساس گمگشتگي و جدايي از واقعيت ميشود.
متادون (METHADONE) نوع ديگري از مواد روانگردان به حساب ميآيد كه اثراتي شبيه هروئين اما خفيفتر دارد و حتي ميتواند سبب كما و مرگ شود. در لابهلاي خبرهاي منتشر شده ستاد مبارزه با مواد مخدر از قول وزير كشور كه اتفاقاً دبيركل ستاد مبارزه با مواد مخدر نيز هست ميخوانيم كه تاكنون بيش از 500 نوع مواد روانگردان توسط 95 كشور شناسايي شده است.
وزير حتي گفته است: متأسفانه اطلاعات درباره شيوع و خطرات بهداشتي اين روانگردانها در سطح منطقهاي و بينالمللي محدود است.
در ادامه تحقيقاتم به اين نكته برميخورم كه حشيش، ماريجوانا، هروئين و... نيز روانگردانهاي گياهي هستند اما خوشبختانه ميزان مصرفشان در ايران بسيار پايين است.
اشتباه بزرگ در معرفي اكستاسي
خيلي دوست دارم بدانم كه اصلاً اين قرصها و مواد روانگردان چگونه و از چه طريق وارد جامعه شده و چگونه پايشان به مهمانيهاي شبانه باز شده است. تحقيق كه ميكنم متوجه ميشوم انگليسيها براي سرخوشي سربازانشان در جنگ جهاني اول و براي نجات آنها از افسردگي، دارويي تهيه كردند كه پس از جنگ نيز مدتي مصرف داشت تا اينكه مرگ مشابه 15 نفر در يك سال بر اثر مصرف اين دارو به جمعآوري آن دارو انجاميد.
همين پيشينه كافي است تا متوجه مضرات استفاده از اين قرص باشيم اما نكتهاي كه در اين ميان بايد به آن توجه كرد اشتباه استراتژيك فعالان و دستاندركاران حوزههاي اجتماعي در خصوص هشدار برای استفاده از اين نوع قرص و مواد است. اشتباهي كه درست هنگام معرفي كردن و نام بردن از اين قرص روي داد. «قرص شاديآور». اين نامگذاري و معرفي به عنوان يك اشتباه استراتژيك باعث شد تا برخيها به گمان اينكه اكستازي يك قرص شاديآور و ضدافسردگي است به مصرف اين ماده خطرناك روي بياورند.
اكستازي يا اكستاسي يا همان قرص اكس قرصي است به شكل گرد و بيضي در رنگهاي سفيد، زرد، صورتي و قهوهاي كه به حالت پودر حل شده در شربت يا نوشابه، تكه يخ و آدامس مورد استفاده قرار ميگيرد. مهمانيها و پارتيهاي شبانه اكس با شعار «بخور شاد شوي» برگزار ميشود.
قرص مرگبار
پزشكان ميگويند استفاده مكرر از اكستازي يا اعتياد به آن، سبب از بين رفتن سلولهاي ترشحكننده سروتونين ميشود. اين سلولها نقش مهمي در حالت روحي افراد، حافظه، يادگيري، درد و اشتها دارند كه تخريب آنها سبب اختلال در عمل آنها (اختلال در حافظه و يادگيري، كماشتهايي، افزايش احساس درد، افسردگي و اضطراب) ميشود.
آن طور كه يكي از روزنامههاي صبح در گزارش خود آورده است، به گفته پزشكان، مواد تحريكي موجود در قرص ميتوانند باعث شوند مصرفكننده به طور باورنكردني و طولاني مدت از خود جنبوجوش نشان دهد كه موجب از دست رفتن آب بدن ميشود.
چنين شرايطي ميتواند به قلب، كليه و كبد آسيب جدي برساند و به مرگ مصرفكننده بينجامد. حتي پس از اين اثرات مشكل در خواب، اضطراب و افسردگي هم ديده ميشود. بسياري از مصرفكنندگان كه حواس پنجگانهشان مختل شده احساس ميكنند قادر به پروازند، آدمهايي كه از ساختمانهاي بلند بيرون ميپرند.
بر اساس گزارش اين روزنامه، پزشكان همچنين به تجربه دريافتهاند كه اختلالات بينايي، كاهش اشتها، توهمات بينايي، افزايش ضربان قلب و فشارخون، بيقراري، تغيير نامناسب دماي بدن، مختل شدن فعاليت هيپوتالاموس، از دست رفتن كنترل فرد بر گفتار و رفتار، اختلال حافظه كوتاه مدت، احتمال ورم مغز به دليل مصرف زياد آب و عدم خروج آن از بدن، كاهش نمك و الكتروليتها، وجود مشكلات جنسي، احساس افسردگي در درازمدت، سردرد، سرگيجه و بيخوابي، بروز تشنج، جنون و مرگ از ديگر عوارض و اثرات اكس هستند.
اما اثرات اكس و ديگر قرصهاي روانگردان به همين جا ختم نميشود. يك نفر از هر چهار نفري كه يك بار و فقط يك بار اين قرصها را مصرف ميكند، تعادل بخشي از مغزش را براي هميشه از دست ميدهد. عوارض رواني كه پيامد مصرف اين مواد است شباهت زيادي به عوارض جنون آني يا شيزوفرني دارد.
اكس، بزهكاري و جنايت
آمارها گوياي آن است كه بيشترين مصرفكنندگان اين قرصها را جوانان گروه سني 17 تا 28 تشكيل ميدهند. در لابه لاي اخبار صفحات حوادث روزنامهها يا سرويس حوادث خبرگزاريها به اخبار تلخ و تكاندهندهاي برخورد ميكنيم كه مواد روانگردان پاي ثابت اين جنايات و اتفاقات وحشتناك بوده است. به عنوان مثال به اين عناوين توجه كنيد: مصرف مواد روانگردان خواهر را به كام مرگ كشاند، قتل مادر بر اثر مصرف مواد روانگردان، داستان جواني كه مصرف روانگردان از او قاتل ساخت، قتل خواهر بعد از مصرف مواد روانگردان و...
اينها تنها بخشي از اخبار حوادثي است كه در رسانهها منتشر شده است؛ حوادثي كه مصرف مواد روانگردان علت رقم خوردن آنهاست.
عدم اطلاعرساني كافي و آگاهي اندك خانوادهها از اين مواد و از همه مهمتر ارزان بودن و دسترسي آسان به مواد روانگردان باعث شده تا نگرانيها از احتمال مصرف اين مواد توهمزا توسط نوجوانان و جوانان افزايش يابد. كما اينكه همان گونه كه در ابتداي گزارش ذكر شد نوجوان 16 ساله بر اثر مصرف مواد روانگردان براي خودش و ديگران مشكلاتي را درست كرده است كه بيرون آمدن از اين مشكل كار بسيار سختي به نظر ميرسد. پارتيهاي شبانه در حقيقت ضيافتهاي جهنمي است كه در اين نوع مهمانيها، مهمانهاي كمسن و سال و كمتجربه با قرص اكس پذيرايي ميشوند. قرصي كه به يك باره زندگي آنها را متلاشي ميكند.
