نزديك يك ماه از شروع عمليات هوايي روسيه از آسمان و نيروهاي مقاومت در زمين عليه تروريسم در سوريه ميگذرد كه پيشروي سريع نيروهاي متحد در مناطق مختلف اين كشور باعث نگراني جدي حاميان گروههاي مسلح به ويژه قطر، تركيه، عربستان و امريكا شده است. اين كشورها در ادامه تلاشهاي خود براي جلوگيري از موفقيت محور مسكو و تهران سلاحهاي جديدي را براي تروريستها ارسال كردهاند كه ميتواند به پيچيده شدن جنگ سوريه منجر شود.
گزارشهاي منتشر شده حاكي از افزايش ارسال سلاحهاي پيشرفته به گروههاي مسلح در سوريه است. چارلز ليستر محقق ارشد مؤسسه بروكينگز در دوحه قطر كه ارتباط نزديكي با سران اين گروهها در سوريه دارد، طي گزارشي به نقل از منابع ميداني از جمله سرهنگ احمد السعود و فرماندهان سه گروه تحت حمايت سيا گزارش داد كه مخالفان موشكهاي تاو بيشتري اخيراً دريافت كردهاند كه از كارايي زيادي برخوردار هستند. اين اولين بار نيست كه موشكهاي تاو كه براي عملياتهاي ضدزره طراحي شدهاند براي گروههاي تروريستي در سوريه ارسال ميشود. تصاوير اين موشكها در طول دو سال گذشته در دست گروههاي تروريستي از جمله جبهه النصره شاخه سوري القاعده منتشر شده است. آنچه اهميت زيادي دارد و ميتواند باعث نگراني روسها بشود، دستيابي گروههاي تروريستي در سوريه به سلاحهاي ضدهوايي دوش پرتاب و سيستمهاي سام است. ليستر در تحقيق هفته گذشته خود(30مهر) به نقل از يك فرمانده «ارتش آزاد سوريه» آورده بود كه مخالفان از كشورهاي حوزه خليج خواستهاند كه براي آنها موشكهاي ضدهوايي دوش پرتاب فراهم كنند. اين محقق در ادامه پيش بيني كرده بود كه به زودي اين سلاحها به دست گروههاي مسلح در سوريه برسد.
كمتر از يك هفته پس از گزارش ليستر نيروهاي گروه «ارتش آزاد سوريه» تصاويري از موشكهاي زمين به هواي ساخت چين را منتشر كردند كه بنابر گزارش رسانههاي انگليسي احتمالاً توسط قاچاقچيان آفريقايي و با حمايت قطر به دست اين گروه افتاده است. همچنين روزنامه الاخبار لبنان روز گذشته گزارش داد كه عربستان و تركيه براي تقويت جبهه تروريستها در برابر جنگندههاي روس، قصد دارند سامانههاي ضدهوايي «سام- 8» و «سام- 9» را از ارتش اوكراين بگيرند و در اختيار تروريستهاي حاضر در شمال سوريه قرار دهند.
هرچند رسانهها و تحليلگران غربي از جمله چارلز ليستر تلاش ميكنند گروههاي مسلح در سوريه را به خوب و بد تقسيم كنند و اصرار دارند ارتش آزاد سوريه يك گروه ميانه رو است اما واقعيتهاي ميداني كه خود امريكاييها نيز به آن اذعان كردهاند حاكي از آن است كه علناً سلاحهاي دريافتي به دست اين گروهها سرانجام در اختيار گروههاي تكفيري مانند جبهه النصره و داعش قرار ميگيرد. در همين حال، چند روز پيش مقامات دفاعي روسيه اعلام كردند بر اساس شنودهاي سرويسهاي جاسوسي روسيه گروههاي مختلف در سوريه از جمله داعش و جبهه النصره در حال مذاكره براي متحد كردن نيروهاي خود عليه يك جبهه واحد هستند.
دستيابي تروريستها به اين سلاحهاي پيشرفته يك هفته پس از آن صورت ميگيرد كه خالد العطيه، وزير خارجه قطر در گفتوگو با شبكه خبري سي ان ان امريكا احتمال استفاده از گزينه نظامي در سوريه را رد نكرد. وي با اشاره به اينكه «اگر گزينه نظامي در راستاي حمايت از مردم سوريه باشد، ما كاملاً با آن موافق هستيم»، خاطر نشان كرد: «راههاي متعددي براي دخالت نظامي وجود دارد و من نميتوانم بگويم اين امر چگونه خواهد بود.» تحليلگران اين اظهارات وزير خارجه قطر را نشانه افزايش كمكهاي نظامي اين كشور به تروريستها در سوريه و نوعي به چالش كشيدن روسيه عنوان كردند. تحليلگران معتقدند قطر توانايي لازم براي ابراز وجود را ندارد بلكه اين امريكاست كه در قالب قطر ارتش خود را وارد سوريه ميكند.
به گزارش فارس، «داريا آدريوا» طي تحليلي در خبرگزاري روسي «روسكايا پلانتا» نوشت: «وزير خارجه قطر در گفتوگو با شبكه «سي ان ان» تأكيد كرد كه ما و برادران سعودي خود از هر گزينهاي براي دفاع از سوريه استفاده خواهيم كرد و در صورت لزوم قطعاً از گزينه نظامي استفاده ميكنيم. اين در حالي است كه قطر و عربستان سعودي همراه با امريكا علناً از تروريستها و مخالفان بشار اسد حمايت ميكنند و انواع كمكهاي تسليحاتي و مالي به گروه تروريستي داعش ارائه ميدهند. به گفته برخي كارشناسان بعيد است شركت نظامي قطر تأثير زيادي بر روند جنگ در سوريه داشته باشد اما حمايت دوحه از تروريستها را نبايد دستكم گرفت.» تحليلگر روس افزود: «قطر ازلحاظ نظامي آنقدر قوي نيست كه قادر باشد اوضاع سوريه را تغيير دهد، چراكه اين كشور هماكنون از مخالفان بشار اسد حمايت ميكند و عملاً در كنار تركيه و عربستان سعودي در درگيريهاي سوريه حضور دارد. افزون بر اين، قطر عضو ائتلاف ضدداعش و ائتلاف كشورهاي عربي عليه يمن است كه بهنوعي ضعف نظامي خود را نشان داده است. تمام كشورهاي عربي حاشيه خليجفارس از حمايت امريكا و غرب به ويژه فرانسه برخوردارند. تجهيزات نظامي قطر اغلب فرانسوي هستند. نيروي نظامي قطر با احتساب نيروي هوايي و دريايي كمتر از 12 هزار نفر هستند و حتي شمار شبهنظاميان داعش نيز از ارتش قطر بيشتر است، بنابراين ادعاي حمله نظامي به سوريه از سوي قطر نشان از عدم تدبير سران نظامي اين كشور است و نتيجهاي جز شكست در پي نخواهد داشت.»
واكنش سوريه به اظهارات اخير روسها دفتر رياست جمهوري سوريه در بيانيهاي درباره اظهارات اخير اعضاي هيئت روسي پس از ديدار با بشار اسد رئيسجمهور اين كشور توضيحاتي ارائه كرد. در بيانيه دفتر رياست جمهوري سوريه آمده است: طي دو روز گذشته سؤالات متعددي درباره اظهارنظر اعضاي هيئت روسي پس از ديدارشان با رئيسجمهور اسد مطرح شده بود از جمله از قول رئيسجمهور گفته بودند كه وي براي برگزاري انتخابات پارلماني و رياست جمهوري زودهنگام آمادگي دارد كه توضيحاتي در اين زمينه لازم است:
- در چارچوب اصول كلي سوريه، هر راه حل سياسي كه حافظ حاكميت و تماميت ارضي و مهاركننده خونريزي و محقق كننده منافع سوريها و ملت سوريه تصميمگيرنده در اين باره باشند، مورد استقبال دولت و پذيرش آن قرار دارد.
- طبق افكار و ابتكارها و ايدههايي كه طي روزهاي اخير از آن سخن گفته شده و آنچه ممكن است سوريها درباره آن در آينده به توافق برسند، بايد گفت كه رئيسجمهور اسد بارها و در مناسبتهاي متعدد و گفتوگوهاي رسانهاي و سخنرانيهاي خود تأكيد كرده است كه اجراي هر ابتكار يا عملي شدن هر ايده و تضمين موفقيت آن تنها زماني ممكن است كه تروريسم نابود شود و امنيت و ثبات به جاي جاي كشور بازگردد.
احتمال نشست سياسي در روز جمعه«سرگئي لاوروف» وزير خارجه روسيه گفت: هيچ توافق مشتركي با كشورهاي غربي در زمينه مبارزه با تروريسم با سوريه وجود ندارد. وزير امورخارجه روسيه در ادامه تأكيد كرد كه برخي از طرفها سعي ميكنند برخي طرفهاي ديگر را مستثني كنند. وي همچنين با اعلام اينكه «براي مبارزه با تروريسم به تمامي گروههاي معارض نياز داريم»، گفت: «اميدواريم رايزنيها براي تدوين يك راهكار براي بحران سوريه به نتيجه برسد.» لاوروف در ادامه تأكيد كرد: «مشاركت ايران نيز در هر گونه مذاكرهاي منوط به موافقت همه طرفهاست.» وزير امورخارجه روسيه علاوه بر اين ابراز اميدواري كرد كه جمعه نشستي برگزار شود و ايران هم در آن حضور داشته باشد. پيش از اين مسكو دعوت از ايران براي شركت در نشستهاي وين كه به پرونده سوريه ميپردازد را امري ضروري خوانده بود، چراكه اعتقاد مقامات روسيه بر اين است كه ايران يكي از مهمترين بازيگران پروندههاي منطقهاي و قدرتمندترين همپيمان سوريه و يكي از طرفهاي مورد اعتماد دمشق است. وزير امورخارجه روسيه علاوه براين در بخش ديگري از اظهاراتش به موضوع نشست موسوم به دوستان سوريه پرداخت و اعلام كرد: روسيه نه به نشست دوستان سوريه در پاريس دعوت شده و نه اطلاعاتي در اين رابطه در اختيار ما قرار گرفته است.
