شور فراگيري كه نياز به شعور دارد
محبت امام حسين (ع)، به حدي در ميان مردم فراگير است كه حتي پيروان ساير اديان و اقليتهاي ديني در ايران نيز به پسر فاطمه (س)، ارادت و محبت دارند و همه ساله شاهد حضور فعال اين افراد در مراسم عزاداري هستيم يا ميبينيم كه اقليتهاي مذهبي نيز همه ساله در ماه محرم و صفر نذري ميدهند.
شور و شوقي كه در دلهاي مردم به واسطه محبت اهلبيت ايجاد شده و آتشي كه در دل مردم بعد از شهادت مظلومانه حضرت سيدالشهدا(ع) و ياران وفادارشان روشن شده هرگز خاموش نميشود.
شور حسيني در دلها افتاده و جانها را معطر كرده است؛ همه از زن و مرد و پير و جوان عاشق و دلداده فرزند رسول خدايند و هر كس سعي ميكند با حضور در مراسم عزاداري و رفتن به هيئت و شركت در حسينيهها، مساجد، تكايا و اماكن مذهبي در ماه محرم و صفر علاقهمندي خود را به سيد و سالار شهيدان حضرت اباعبد اللهالحسين (ع) نشان دهد.
در اين ميان اما خواسته و ناخواسته گاهي اوقات شاهد برخي رفتارهايي در مراسم عزاداری و تعدادي از هيئتها هستيم كه در شأن اهلبيت (ع) و در شأن عزاداران حسيني نيست و نقطه بسيار حساسي است كه دشمنان ميتوانند از آن به خوبي سوءاستفاده كنند.
شايد براي همين است كه در بسياري از مواقع شاهد دغدغهها و هشدارهاي فراوان علما، انديشمندان، بزرگان ديني، مراجع تقليد و روحانيون هستيم كه بر ضرورت شعور در كنار شور حسيني تأكيد دارند.
دغدغههاي مقام معظم رهبري
دغدغههاي مربوط به رفتارهاي انحرافي در عزاداريها از زبان مقام معظم رهبري به شكلي جديتر و با بياني شيواتر و گاه به عنوان فتواي مذهبي، گاه به عنوان حكم حكومتي و گاه به عنوان نصيحتي پدرانه بارها و بارها تكرار شده است.
نگاهي به دغدغههاي مقام معظم رهبري به خوبي بيانگر اين مسئله است كه بصيرت و آگاهي، لازمه و اصل برگزاري يك هيئت و مراسم عزاداری است.
ايشان بارها و بارها در خصوص اين موضوع صحبت كرده و بيانات بسيار مهمي داشتهاند لذا در اين مجال فرصت را غنيمت شمرده و به مرور بيانات و دغدغههاي معظم له در اين خصوص ميپردازيم.
ايشان در بيانات خود در ديدار جمعى از اقشار مختلف مردم قم در تاريخ: 19/10/1386 نسبت به نفوذ خرافه در مراسم عزاداري هشدار ميدهند و ميفرمايند:
«گويندگان، وعاظ، مداحان، سرايندگان، همه بايد توجه داشته باشند كه اين يك حقيقت عزيز است؛ با آن نبايست بازى كرد؛ حقايق ماجراى عاشورا را بازيچه نبايد قرار داد.
هر كسى يك چيزى به آن اضافه بكند، خرافهاى را به آن وصل بكند، كارهاى غيرمعقول را به نام عزادارى انجام بدهد، اينها نبايد باشد؛ اينها طرفدارى از امام حسين نيست. يك وقتى ما راجع به مسئله تظاهرات قمه، مطلبى را گفتيم، يك عدهاى گوشه كنار صداشان بلند شد كه آقا! اين عزادارى امام حسين است؛ مخالفت نشود با عزادارى امام حسين! اين، مخالفت با عزادارى نيست؛ مخالفت با ضايع كردن عزادارى است. عزادارى امام حسين را نبايد ضايع كرد. منبر حسينى، مجلس حسينى، محل بيان حقايق دينى، يعنى حقايق حسينى است.»
اسلام حسين (ع) اسلام سياسي و مجاهدانه است
مقام معظم رهبري در تبيين بصيرت و آگاهي هيئتها و مراسم عزاداري يك جمله بسيار معروف، تاريخي و دلنشين دارند و آن هم اين است كه ايشان ميفرمايند: «هيئت امام حسين سكولار نداريم.»
ايشان ادامه ميفرمايند: «هيئتها نميتوانند سكولار باشند؛ هيئت امام حسين سكولار ما نداريم! هركس علاقهمند به امام حسين است، يعني علاقهمند به اسلام سياسي است، اسلام مجاهد است، اسلام مقاتله است، اسلام خون دادن است، اسلام جان دادن است؛ معناي اعتقاد به امام حسين اين است. اينكه آدم در يك مجلس روضه يا هيئت عزاداري مراقب باشد كه نبادا وارد مباحث اسلام سياسي بشود، اين غلط است. البته معناي اين حرف اين نيست كه هر حادثه سياسي در كشور اتفاق ميافتد، ما بايد حتماً در مجلس روضه آن را با يك گرايش خاصي - حالا يا اين طرف، يا آن طرف - بيان كنيم و احياناً با يك چيزهايي هم همراه باشد؛ نه، اما فكر انقلاب، فكر اسلام، خط مباركي كه امام (رضوانالله عليه) در اين مملكت ترسيم كردند و باقي گذاشتند، اينها بايستي در مجموعهها و مانند اينها حضور داشته باشد.»
مقام معظم رهبري همچنين در بيانات گرانقدر خود در جمع اعضاي ستاد مركزي هيئت رزمندگان اسلام كه در تاريخ: 20/08/1392 برگزار شد فرمودند: «در مجالس عزاداري نشستن، روضه خواندن، گريه كردن، به سر و سينه زدن و مواكب عزا و دستههاي عزاداري به راه انداختن، از اموري است كه عواطف عمومي را نسبت به خاندان پيغمبر، پرجوش ميكند و بسيار خوب است. در مقابل، برخي كارها هم هست كه پرداختن به آنها، كساني را از دين برميگرداند.»
اين چه رفتار غلطي است؟
ايشان همچنين با انتقاد شديد از برخي رفتارهايي كه بدعت به حساب ميآيد و ميتواند آثار و نتايج بسيار بدي به دنبال داشته باشد ميفرمايند: «بنده خيلي متأسفم كه بگويم در اين سه، چهار سال اخير، برخي كارها در ارتباط با مراسم عزاداري ماه محرم ديده شده است كه دستهايي به غلط، آن را در جامعه ما ترويج كردهاند. كارهايي را باب ميكنند و رواج ميدهند كه هركس ناظر آن باشد، برايش سؤال به وجود ميآيد. به عنوان مثال، در قديمالايام بين طبقه عوامالناس معمول بود كه در روزهاي عزاداري، به بدن خودشان قفل ميزدند! البته پس از مدتي، بزرگان و علما آن را منع كردند و اين رسم غلط بر افتاد. اما باز مجدداً شروع به ترويج اين رسم كردهاند و شنيدم كه بعضي افراد، در گوشه و كنار اين كشور، به بدن خودشان قفل ميزنند! اين چه كار غلطي است كه بعضي افراد انجام ميدهند!؟»
پرهيز از سطحينگري
معظم رهبري نسبت به سطحي نگري در مراسم عزاداري نيز انتقاد دارند و در اين خصوص ميفرمايند: «چيز ديگري كه بنده در بعضي از خوانندگان جلسات مداحي اطلاع پيدا كردم استفاده از مدحها و تمجيدهاي بيمعناست كه گاهي هم مضر است. فرض كنيد راجع به حضرت ابوالفضل (ع) صحبت ميشود. بنا كنند از چشم و ابروي آن بزرگوار تعريف كردن مثلاً قربون چشمت بشم. مگر چشم قشنگ در دنيا كم است؟ مگر ارزش ابوالفضل (ع) به چشمهايش بوده! اصلاً شما مگر اباالفضل را ديدهايد و ميدانيد چشمش چگونه بوده؟ اينها سطح معارف ديني ما را پايين ميآورد. معارف شيعه در اوج اعتلاست.»
