اجراي طرح عقيم‌کردن کرم انار توسط محقق يزدي با همکاري سازمان انرژي اتمي

کرم گلوگاه انار با علم هسته‌اي از پا درآمد

هر سال با فرا رسيدن فصل برداشت دانه‌هاي ياقوتي انار، باغداران استان يزد به دليل جولان دادن کرم گلوگاه انار متحمل ضرر بسياري مي‌شدند. از آنجا که چاره‌اي نداشتند بايد به سادگي بخشي از محصول خود را تقديم اين آفت مي‌کردند و از سود حاصل از آن چشم مي‌پوشيدند. کرم گلوگاه هر ساله 30 درصد محصول انار اين استان را به تاراج مي‌برد. البته اين آفت تنها مختص به استان يزد نبوده و ديگر استان‌هاي کشور که دستي در توليد انار دارند را هم متحمل زيان مي‌کرد. مسئولان خسارت وارد شده از فعاليت‌هاي اين آفت در کشور را چيزي حدود 300 میلیارد تومان برآورد کرده‌اند. با توجه به اهميت اين موضوع، محققان يزدي براي نابودي اين آفت دست به کار شدند و به کمک دستاوردهاي هسته اي، موفق به اجراي طرح موثري براي جلوگيري از فعاليت اين آفت شدند.

اولین نشانه آلودگی انار به کرم‌گلوگاه، وجود خال سیاه رنگ در ناحیه طوقه میوه انار و شروع فرایند پوسیدگی و ترشیدگی است. از آنجا که کرم‌گلوگاه انار، تخم‌های خود را داخل تاج میوه می‌گذارد لاروها مستقیما وارد میوه می‌شوند و مبارزه شیمیایی نيز با آن مشکل است. بنابراين هيچ يک از باغداران نتوانسته بودند از پيش روي‌ اين آفت جلوگيري کنند تا زماني که اين طرح موفق از طريق پايان‌نامه يکي از دانشجويان رشته حشره شناسی كشاورزی در مقطع کارشناسي ارشد استان يزد کليد خورد. اين محقق توانست با استفاده از پرتوهای یون‌ساز اشعه‌ی گاما، کرم گلوگاه نر را عقیم کند و از تولید مثل آن جلوگیری به عمل آورد.

نابودي کرم گلوگاه تا پنج سال ديگر

علی جعفری‌ندوشن، پژوهشگر طرح عقیم‌سازی آفت کرم گلوگاه انار ضمن اشاره به تولید انار از سوی 18 هزار باغدار یزدی، مي‌گويد: اهميت اين ارائه اين طرح را زماني فهميدم که در برخی از باغ‌های استان، به دليل جولان دادن کرم گلوگاه انار، تلاش‌های سالانه باغداران را برای تولید یاقوت سرخ با کيفيت بی‌نتیجه کرد، بنابراين به ارائه راهکاري براي متوقف کردن اين آفت تصميم گرفتم.

وی با اشاره به اينکه در اين طرح مي‌توان کرم گلوگاه نر را عقیم کرد، از کاهش 20 درصدی خسارت اين آفت به باغداران يزدي خبر مي‌دهد و مي‌افزايد: مطالعات این طرح با همكاری بخش تحقیقات كشاورزی سازمان انرژی اتمی برای ارزیابی عقیم‌سازی در نسل اول و تعیین تاثیر عقیم‌سازی در قدرت جلب‌كنندگی حشرات ماده ارائه و در 2 فاز آزمایشگاهی اجرا شد. خوشبختانه با برجاي گذاشتن نتایج اثربخشي در مبارزه با این کرم در باغ‌های انار استان يزد توانست موفقيت آميز عمل کند.

این كارشناس ارشد حشره شناسی كشاورزی با اشاره به مهار شدن کامل اين آفت، ادامه مي‌دهد: اگر شرایط ناباروری کرم گلوگاه فراهم شود و باغداران همکاری لازم را با مسئولان و کارشناسان کشاورزی استان انجام دهند، این آفت در مدت 5 سال مهار خواهد شد.

انرژي هسته‌اي به کمک باغداران آمد

مدیرکل جهاد کشاورزی استان یزد با اشاره به اینکه آفت کرم گلوگاه انار یکی از مهم‌ترین آفت‌هایی است که تولیدکنندگان انار در کشور با آن مواجه هستند، مي‌گويد: اجرای طرح کنترل کرم گلوگاه انار در 60 هکتار مزارع انار استان یزد انجام مي‌شود.

سیدجمال سجادی‌پور با اشاره به اینکه استان یزد با داشتن 6960 هکتار سطح زیر کشت انار چهارمین تولید کننده این محصول در کشور محسوب می‌شود مي‌افزايد: تولیدکنندگان انار در استان یزد و در کشور به صورت گسترده با این آفت روبه‌رو هستند به گونه‌ای که سالانه 300 میلیارد تومان خسارت از طریق این آفت در کشور به آنها وارد می‌شود.

وي انار را از جمله مهم‌ترین میوه‌های صادراتی استان یزد مي‌داند و ادامه مي‌دهد: با توجه به خسارت بالایی که این آفت بر مزارع به وجود می‌آورد، پژوهشکده علوم و فنون هسته‌ای کشور سال گذشته طرح کنترل کرم گلوگاه انار را به صورت آزمایشی در شهرستان ساوه شروع کرد. خوشبختانه با موفقیت این طرح در ساوه، در شهرستان مهریز و در بخش عقدا از شهرستان اردکان هم به صورت آزمايشی و به عنوان پایلوت مورد استفاده قرار گرفت.

مدیرکل جهاد کشاورزی استان یزد نتیجه انجام این طرح در مهریز و عقدا را خوب ارزیابی کرده و مي‌گويد: با توجه به اينکه سالانه حدود 30 درصد از انار تولیدی کشور به وسیله آفت‌ها به ویژه آفت کرم گلوگاه انار از بین می‌رود، کنترل اين چنين آفت‌هايی که محصولات کشاورزی با آن روبه‌رو هستند، یکی از مهم‌ترین فواید کاربرد انرژی هسته‌ای در بخش کشاورزی است.

با توجه به اينکه سالانه 800 تا 900 هزار تن انار در کشور تولید می‌شود، ایران رتبه نخست تولید انار در جهان را دارد. یکی از مهمترین ویژگی‌های ميوه انار این است که در هیچ کجای کشور انار سم پاشی نمی‌شود. بنابراين اجراي طرح کنترل کرم گلوگاه انار براي ارتقا کيفيت اين محصول از اهميت بالايي برخوردار است.