اگر چه تصويب طرح برجام از سوي مجلس و تاييد شوراي نگهبان و همچنين سخنان اميدواركننده و خوشبينانه رئيسجمهوري طي هفته گذشته خبر خوبي براي بازار سهام به شمار ميآمد و درپي انتشار اين اخبار در اواخر روزهاي معاملاتي هفته مذكور اوضاع بورس بازهم به شكل هيجاني كمي بهبود يافت اما انتظار گزارشهاي نامناسب شش ماهه شركتها كه ناشي از ركود اقتصادي و تأثير آن بر سودآوري بنگاههاست موجب شده تا نگراني معاملهگران به بورس افزايش پيدا كند. در عين حال نيز سايه شوم افت قيمت جهاني نفت و مواد معدني اتفاقاتي چون بهاي نرخ ارز، مالياتها، نرخ خوراك پتروشيميها و... كه قرار است همه در رهگذر بودجه سال 95 دچار نوسان شود و همچنين عدم كاهش نرخ سود بانكي مواردي است كه اقتصاد و بورس را در بلاتكليفي نگه داشته است.
در هفته گذشته مواردي چون تأييد طرح برجام از سوي شوراي نگهبان و همچنين سخنان روحاني در رسانه ملي و اميدوار كردن مردم به نتايج بسته دوم خروج از ركود كه قرار است همين روزها رونمايي شود موجب شد تا بورس در آخرين روزهاي معاملاتي هفته گذشته با رشد حجم و شاخص كل همراه شود اما در عين حال به دليل منفي بودن بورس در روزهاي ابتدايي هفته عملكرد بازار دركل هفته منفي بود اين در حالي است كه كارشناسان اقتصادي رشد بازارسهام را در ميان مدت و بلندمدت مستلزم رفع ابهامهاي جدي و مهم از سر راه بورس ميدانند و رشدهاي مقطعي و جهشي زودگذر را حاصل گفتار درماني اقتصادي دولت عنوان ميكنند.
ركود بورس اوراق بهادار طي نزديك به دوسال اخير عدهاي از حقوقيها را برآن داشته تا با مشاهده بهبود نسبي در بازار، سهام خود را در بهترين قيمت عرضه كرده و به اصطلاح جان بازار را بگيرند.
بورس اوراق بهادار هروقت ميخواهد كمي رونق پيدا كند حقوقيهاي بازار با عرضه گسترده سهام سعي ميكنند تا نقدينگي را از بازار بورس خارج كنند اين در حالي است كه عرضههاي گسترده سهام از سوي حقوقيها در زمان رونق بازار طي يكسال اخيرآنقدر مشهود بوده است كه به نظر ميرسد بورس به اين زوديها نتواند از زير بار فشار عرضه حقوقيها خارج شود. البته بايد به حقوقيها نيز حق داد زيرا طي دوسال گذشته آنقدر متحمل زيان شدهاند كه حالا با مشاهده كوچكترين بهبود در بازار اقدام به فروش سهم خود ميكنند.
بورس در هفته گذشته
اگر چه شاخص كل در پايان سي و يكمين هفته معاملاتي تالار شيشهاي، افت 95/0 درصدي را به ثبت رساند اما در اين هفته تعداد 2 هزار و 72 ميليون سهم و حق تقدم به ارزش 4 هزار و 99 ميليارد ريال در 144 هزار دفعه مورد معامله قرار گرفت كه به ترتيب 20، 6/35 و 8 درصد افزايش را تجربه كرد.
بدين ترتيب حجم و ارزش و دفعات جابهجايي سهام در بازار نشان ميدهد كه يك جهش نسبي در آخرين روزهاي معاملاتي هفته گذشته در بورس انجام گرفته است كه اين امر ميتواند نشانهاي از فرا رسيدن روزهاي بهتري نسبت به گذشته در بورس باشد.
همچنين در اين مدت ارزش معاملات نرمال به 4هزار و 99 ميليارد ريال و حجم معاملات معاملات نرمال به 2 هزار و 72 ميليون سهم رسيد كه به ترتيب با 6/35 و 20 درصد افزايش همراه شدند و تعداد 215023 برگه اوراق مشاركت به ارزش 215 ميليارد ريال نيز مورد معامله قرار گرفت كه 7/32 درصد كاهش را نشان ميدهد.
شاخص كل هم با كاهش 584 واحدي در پايان معاملات هفته منتهي به 24 مهرماه امسال در كانال 61973 واحد متوقف شد و شاخص بازار اول با 556 واحد افزايش به رقم 43089 واحد و شاخص بازار دوم با 446 واحد افزايش به عدد 137147 واحد رسيدند كه به ترتيب با 31/1 و 33/0 درصد افزايش مواجه شدند.
سايه روشن بورس
اگرچه خوشبيني حاصل از عملي شدن مفاد توافق هستهاي و رفع تحريمها از يكسو و نيز بهبود و رشد قيمت كالاهاي جهاني و افزايش جهاني قيمت نفت ميتواند موجب بهبود شرايط بازار سرمايه در آينده شود اما بهنظر ميرسد انتظار گزارشهاي نامناسب شش ماهه شركتها كه ناشي از ركود اقتصادي و تأثير آن بر سودآوري بنگاههاست موجب شده تا نگراني معاملهگران به بورس افزايش پيدا كند.
عوامل خارج از بورس و اقتصاد نيز اين روزها تأثير منفي خود را بر بازار سرمايه بيش از پيش نشان ميدهند. به طور نمونه اگرچه قيمت نفت طي هفتههاي اخير كمي بهبود يافته است اما اين بهبود نميتواند سقوط بهاي نفت در دوسال اخير را جبران كند و اساساً بازگشت قيمت نفت به قيمت قبل از سقوط به اين زوديها نيز امكانپذير نيست.
سايه بودجه سال 95 بر بورس
از سوي ديگر اين روزها دولت در حال تهيه و تدوين لايحه بودجه سال 95 است كه بايد اين كار را تا آذر ماه به پايان رساند و در اين موعد مهمترين سند مالي كشور را تقديم مجلس كند. در اين بين از آنجايي كه بهاي نفت سقوط كرده است و كسري بودجه دولت نيز قابل ملاحظه است بالطبع دولت مجبور است ساير محلهاي درآمدي چون ماليات، نرخ ارز، بهرههاي مالكانه، نرخ خوراك پتروشيميها و افزايش بهاي خدمات و... را افزايش دهد كه اين امر عرصه را بيش از پيش براي اقتصاد و شركتهاي بورسي و غيربورسي تنگتر ميكند كه از زمان انتشار جزئيات لايحه بودجه اقتصاد و بورس تحت تأثير اين سند قرار خواهند گرفت.
از سوي ديگر نبايد از ياد برد كه در اسفند ماه سالجاري انتخابات مجلسين را پيش رو داريم و طبيعي است كه همه فكر و ذهن نمايندگان به انتخابات است تا بررسي دقيق و كارشناسانه بودجه.
در اين بين نگاه غالب بر بررسي اين سند مهم مالي امكان دارد بخشي نگرانه باشد و نه مليگرايانه، كه در اين صورت دودش به چشم مردم و اقتصاد خواهد رفت. همچنين در حال حاضر نرخ سود بانكي جذابترين گزينه براي سرمايهگذاري در كشور است كه به نظر نميرسد كاهش آن نيز بتواند نقدينگي را به سمت بورس روانه كند؛ چراكه بازار سرمايه كماكان براي سرمايهگذاري غيرجذاب است.
با اين تفاسير همانطور كه ميبينيم ابهامهاي جدي بر سر اقتصاد و بورس سايهافكنده است كه تا بر طرف نشدن اين مسائل و مشكلات چندان نميتوان به آينده اقتصاد ايران و بورس خوشبين بود.
