بعد از گذشت بيش از 80 روز از رسانهاي شدن متن برجام توسط وزير امور خارجه كشورمان روز گذشته منتخبان ملت به جزئيات برجام رأي مثبت دادند و آن را براي تأييد نهايي به شوراي نگهبان قانون اساسي فرستادند.
نمايندگان مجلس در حالي با 161 رأي موافق به برجام رأي مثبت دادند كه بيش از 40 روز كميسيون ويژه برجام روي جزئيات برجام كار كارشناسي كرد و نهايتاً اتمام كار اين كميسيون تنها به ارائه يك گزارش ختم شد؛ اتفاقي كه با مخالفت و انتقادات اعضاي برجسته اين كميسيون از رئيس مجلس هم همراه شد. نكته قابل توجه و مورد اعتراض برخي از منتخبان ملت در جلسه علني روزگذشته آن بود كه در حالي جزئيات طرح برجام به تصويب رسيد كه اجازه طرح هيچ پيشنهادي به نمايندگان داده نشد. جلسه علني صبح سه شنبه نمايندگان مجلس شوراي اسلامي به رياست علي لاريجاني رئيس مجلس و با حضور محمدجواد ظريف، سيدعباس عراقچي و مجيد تختروانچي و غيب46 تن از نمايندگان و با دستور كار بررسي طرح برجام آغاز شد.
در ابتدا حسين سبحانينيا به ارائه پيشنهادي در زمينه اصلاح سه بند از طرح مذكور پرداخت كه پس از تصويب آنها لاريجاني با اعلام اينكه فرصت اندك است از نمايندگان خواست تذكرات آيين نامهاي، اخطارهاي قانون اساسي و ديگر پيشنهادات خود را راجع به ديگر جزئيات طرح مطرح نكرده و اجازه دهند طرح با سرعت بيشتري تصويب شود، به همين دليل جمعي از نمايندگان كه به فرصت نيافتن براي طرح پيشنهادات تذكرات و اخطارهاي قانون اساسي خود اعتراض داشتند در جايگاه هيئت رئيسه و نيز مقابل جايگاه ناطق تجمع كردند كه در اين ميان محمد جواد ظريف وزير امور خارجه نيز كه از ابتدا در جلسه حضور يافته بود صحن را ترك كرد.
مهدي كوچكزاده نماينده مردم تهران در مجلس با فريادهاي مكرر ابراز ميداشت كه تصويب طرح اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوري اسلامي ايران در اجراي برجام تصميم شخص علي لاريجاني بوده و ربطي به رهبر انقلاب ندارد. حميد رسايي نماينده مردم تهران بعد از تصويب جزئيات اين طرح، پلاكاردي كه روي آن نوشته شده بود «اين قانونشكني رسمي است، مجلس فرمايشي نيست» در دست داشت. براساس اين گزارش، پس از تصويب جزئيات طرح اجراي برجام علي اصغر زارعي درحالي كه اشك ميريخت نسبت به روند تصويب جزئيات طرح برجام انتقاد كرد، سپس برخي نمايندگان اطراف وي حضور يافتند. در ادامه مهدي كوچكزاده نماينده مردم تهران به خبرنگاران گفت: صبح قبل از اينكه شما خبرنگاران به صحن بياييد آقاي لاريجاني گفت، كشور تصميم گرفته است پيشنهادهاي نمايندگان درباره جزئيات طرح مطرح نشود، من پرسيدم چه كسي تصميم گرفته است كه جواب داد، هماني كه خودت ميداني. وي ادامه داد: آقاي باهنر آمد پيش من و گفت ديشب آقايان لاريجاني، شمخاني و حجازي اين تصميم را گرفتند.
كوچكزاده تصريح كرد: ما فقط ميخواهيم بگوييم اين تصميم طبق فرمايش خود آقاي باهنر تصميم رهبري نيست كه به مجلس ابلاغ شده است، اين تصميم لاريجاني و شمخاني است.
اعتراض توكلي به نحوه اداره مجلس
در ادامه جلسه، احمد توكلي نماينده مردم تهران در مجلس شوراي اسلامي در تذكري شفاهي گفت: هيئت رئيسه براي اداره مجلس طبق آييننامه سوگند ياد كرده است. جنابعالي - لاريجاني - در عرض 20 دقيقه مهمترين موضوع سياست خارجي كشور را به سرانجام رسانديد. در حالي كه همه مسائل مورد نظر شما با رعايت آييننامه قابل حصول بود. وي تصويب اين رأي را براي مجلس مضر خواند و اظهار داشت: روز يكشنبه كه متأسفانه مانور تفرقه بود و در كارهاي مقدماتي بعضيها عهدشان را رعايت نكردند.
توكلي گفت: امروز هم كه جزئيات را ميخواستيم بررسي كنيم، شما اجازه نداديد هيچ پيشنهادي مطرح شود. اين كار از نظر قانوني اشكال دارد. لاريجاني در توضيح گفت: اولاً كه كليات طرح در جلسه قبل با بحث زياد و كافي تصويب شده بود، يعني اصل ماده واحده مورد قبول بوده است. درباره جزئيات هم پيش از جلسه صحبت شد و يك وفاقي حاصل شد كه در كل ما اين را بپذيريم، با توجه به مشكلاتي كه كشور دارد، بنابراين نمايندگان كمك كردند و الزامي هم نبود.
لاريجاني گفت: دوستان لطف كردند و كمك كردند كه اين مسئله انجام شود و يك قوارههايي هم وجود دارد كه بنا بود رعايت شود.
مفاد جزئيات
در ادامه نمايندگان مجلس شوراي اسلامي جزئيات طرح «اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوري اسلامي ايران در اجراي برجام» را به تصويب رساندند.
وكلاي ملت ماده واحده و بندهاي اين طرح را در حالي با 161 رأي موافق، 59 رأي مخالف و 13 رأي ممتنع تصويب كردند كه تعداد مخالفان كليات طرح در رأيگيري سه روز گذشته 100 نفر بود و اين از عجايب است كه عدهاي با كليات مخالف باشند اما به جزئيات رأي دهند!
نمايندگان مجلس شوراي اسلامي در ماده واحده اين طرح مقرر كردند دولت در چارچوب مصوبات شورايعالي امنيت ملي درصورتي ميتواند به شكل داوطلبانه برنامه جامع اقدام مشترك (برجام) را اجرا كند كه احكام و تكاليف زير را در فرآيند اجرا رعايت نمايد، البته اين تكاليف كه در پي ميآيد مجموعهاي از كليات مبهم است كه نميتوان براي قراردادي جزئينگر حكم قابل اجرا و قابل اتكا تلقي شود:
1- براساس فتواي رهبر معظم انقلاب اسلامي هيچ دولتي در ايران حق توليد و بهكارگيري سلاح هستهاي را ندارد و دولت موظف است سياست خلع سلاح هستهاي جهاني را بهطور فعال دنبال كند و در تمامي تلاشهاي بينالمللي، حقوقي و ديپلماتيك براي نجات بشريت از خطر سلاحهاي هستهاي و اشاعه آنها، از جمله از طريق ايجاد مناطق عاري از سلاحهاي كشتار جمعي بهويژه در ايجاد ائتلاف منطقهاي خاورميانه عاري از سلاح هستهاي به خصوص در زمينه خلع سلاح هستهاي رژيم صهيونيستي، فعالانه مشاركت نمايد.
2 - پايه برنامه جامع اقدام مشترك بر همكاري و احترام متقابل قرار دارد و هرگونه اقدام مبتني بر فشار و تهديد به هر بهانهاي به خاطر اجراي برجام يا غير آن با تشخيص شورايعالي امنيت ملي موجب تجديدنظر در اين همكاري ميشود و لازم است در آن صورت مطابق مصوبات اين شورا اقدامات متقابل در نظر گرفته شود.
3 - دولت موظف است هرگونه عدم پايبندي طرف مقابل در زمينه لغو مؤثر تحريمها يا بازگرداندن تحريمهاي لغوشده يا وضع تحريم تحت هرعنوان ديگر را به دقت رصد كند و اقدامات متقابل در جهت احقاق حقوق ملت ايران انجام دهد و همكاري داوطلبانه را متوقف نمايد و توسعه سريع برنامه هستهاي صلحآميز جمهوري اسلامي ايران را سامان دهد، بهطوريكه ظرف مدت دوسال ظرفيت غنيسازي كشور به 190 هزار سو افزايش يابد. شورايعالي امنيت ملي مرجع رسيدگي به اين موضوع ميباشد. دولت بايد ظرف مدت چهار ماه برنامه خود را براي اين منظور جهت تصويب به شورا ارائه نمايد.
4 - دولت موظف است برنامه هستهاي جمهوري اسلامي ايران را با چشمانداز تجاري- صنعتي، از جمله در حوزه غنيسازي و تحقيق و توسعه منطبق با طرح درازمدت سازمان انرژي اتمي كشور دنبال كند. سازمان انرژي اتمي كشور بايد طرح درازمدت 15 ساله كشور در حوزه غنيسازي و تحقيق و توسعه را حداكثر ظرف مدت دوماه پس از ابلاغ اين قانون بهتصويب شورايعالي امنيت ملي برساند و به آژانس بينالمللي انرژي اتمي ارائه نمايد، بهنحوي كه پاسخگوي نياز كشور براي سوخت رآكتورهاي قدرت و تحقيقاتي باشد.
5 - بازطراحي رآكتور آب سنگين اراك و همچنين در صورت ضرورت تبادل ذخاير غنيشده، منوط به انعقاد قراردادهاي قطعي و مطمئن جايگزين و حصول اطمينان نسبت به اجراي آنها باشد.
6 - نظارتهاي آژانس بينالمللي انرژي اتمي در چارچوب مقررات بينالمللي و با رعايت مصالح امنيت ملي كشور كه شورايعالي امنيت ملي مشخص ميكند، انجام پذيرد و دولت بايد مراقبت نمايد كه در مسير اجراي برجام و پس از آن، حفاظت كامل از اسرار و اطلاعات طبقهبنديشده بهويژه در حوزه نظامي و امنيتي صورت گيرد. ميزان همكاري با آژانس منوط به اقدامات احتياطي لازم براي تضمين اين امر، توسط آژانس است. همچنين هيچگونه دسترسي نظارتي آژانس به مراكز نظامي و اشخاص حقيقي به بهانه برجام مجاز نميباشد، مگر آنكه موارد بهصورت جداگانه و با جزئيات بهتصويب شورايعالي امنيت ملي برسد.
7 - دولت و قواي مسلح كشور موظفند بهمنظور حراست از امنيت و منافع ملي كشور و حمايت از متحدان در مقابله با تروريسم، تدابير لازم را نسبت به تقويت توانمنديهاي دفاعي جمهوري اسلامي ايران در همه زمينههاي آفندي و پدافندي از جمله هوايي، دريايي، زميني، موشكي و ايجاد پدافند در مقابل حملات هستهاي و ساخت پيشرانها، باتريهاي هستهاي، تصويربرداري نوتروني و پزشكي هستهاي با قوت و جديت برنامهريزي و اقدام كنند.
8 - دولت و ساير دستگاههاي حاكميتي و عمومي موظفند در چارچوب مصوبات شورايعالي امنيت ملي تدابير لازم را در نظر بگيرند تا در اثر اجراييشدن برجام به هيچوجه اجازه فرصتطلبي و سوءاستفاده در داخل كشور به امريكا يا ديگر دولتهاي خارجي داده نشود و فرصتي براي نفوذ يا سوءاستفاده سياسي، اقتصادي، فرهنگي و امنيتي در اختيار استكبار جهاني قرار نگيرد.
9 - دولت موظف است منابع مالي آزادشده را در چارچوب قانون در جهت تحقق اقتصاد مقاومتي و رونق توليد، سرمايهگذاريهاي ضروري و با اولويت نيازهاي بخش خصوصي و تقويت صندوق توسعه ملي، صرف كند.
تبصره 1- وزير امور خارجه موظف است روند اجراي توافقنامه را هر سهماه يكبار به كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس شوراي اسلامي گزارش دهد. كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي موظف است هر ششماه يكبار گزارش اجراي برجام را به صحن علني مجلس شوراي اسلامي ارائه كند.
تبصره 2- با اجراي اين قانون، «قانون الزام دولت به تعليق اقدامات داوطلبانه در صورت ارجاع يا گزارش روند هستهاي به شوراي امنيت» مصوب 1384/9/1، «قانون الزام دولت به تجديدنظر در همكاري با آژانس بينالمللي انرژي اتمي» مصوب 1385/10/6، «قانون صيانت از دستاوردهاي صلحآميز هستهاي جمهوري اسلامي ايران» مصوب 1389/4/29 و «قانون الزام دولت به حفظ دستاوردها و حقوق هستهاي ملت ايران» مصوب 1394/4/2 لغو ميشود.
