آنها كساني هستند كه ميزان هوششان توسط افراد داراي صلاحيت حرفهاي تشخيص داده ميشود و به واسطه دارا بودن امتيازات فردي و تواناييهاي درخشان، مستعد سطح عملكرد بالاتري هستند. براي تشخيص آنها معيارهايي وجود دارد كه والدين و مربيان بر اساس آن معيارها بايد رفتاري متفاوت با آنها داشته باشند.
تشخيص سريع و حل مسئله
دانشآموزان تيزهوش درتشخيص دادن مشكلي كه بايد حل شود تيزهوشتر هستند. آنها روابط و تجزيه و تحليل بين عناصر را به راحتي تشخيص ميدهند و همين عامل باعث ميشود كه آنان كليد گشايش بسياري از مشكلات و مسائل باشند. آنها بدون معطلي و به صورت خودكار ميتوانند مسائل را حل كنند و در مرتب كردن مسئله مهارت و تجربه كافي دارند. چه بسا كه قدرت آنان در سازماندهي اطلاعات و مطالب دريافتي قويتر و بهتر از گروه همسالان خود است. آنها براي حل كردن يك مسئله راهحلهاي آن را بررسي كرده و موقعيت را در نظر ميگيرند. اكثراً وقتي از يك كودك تيزهوش سؤالي پرسيده ميشود او سعي ميكند كه بهترين جواب را بدهد و گاهي جوابي ميدهد كه به ذهن شما خطور نكرده است. اكثراً در بازبيني و پردازش اطلاعات همانند يك متخصص و خبره عمل ميكنند. در تعيين و انتخاب كردن منابعي كه به حل مسئله كمك ميكند آگاهي كامل دارند. اينگونه كودكان از قدرت تفكر و خلاقيت بسيار بالايي برخوردارند و در حل مسائل دنبال بهترين منبع و راهحل ميگردند. راهحلهاي مسئله را به طور منظم كنترل ميكنند يعني هميشه در حال پيگيري هستند و چون از حساسيت فوقالعادهاي برخوردارند بسيار صبورانه به دنبال نظم دادن راهحلها هستند و راههاي اضافي را از گنجينه حافظه و ذهن خود پاك كرده يا در جاي ديگر ذخيره ميكنند. وقتي بخواهند مسئلهاي را حل كنند پيش زمينههاي مختلفي را براي خود فراهم ميكنند و آن را روي كاغذ ميآورند. يعني آنچه را كه در ذهنشان خطور ميكند روي كاغذ مينويسند.
خودگردان و مستقل
دانشآموزان تيزهوش به راحتي ميتوانند خودگردان باشند و كل جريان را به عهده بگيرند. به اين معني كه كمتر تحت تأثير افكار و عقايد ديگران قرار ميگيرند. از جمله ويژگيهاي اين كودكان كه از نظر اجتماعي فوقالعاده حائز اهميت است علاقه آنان به رهبري كردن و امور را به دست گرفتن است و اين فرقي نميكند كه خود در آن جريان، دخالت مستقيم داشته باشند يا اينكه دورادور نظارهگر باشند آنان اغلب مسئوليت عقايد خود را پذيرا هستند بدين معنا كه اگر حرفي ميزنند روي آن تكيه ميكنند و حرف خود را قبول دارند.
دانش عميق و گستردهتر
دانشآموزان تيزهوش از دانش عميقتر و وسيعتري برخوردار هستند و توانايي بسيار گسترده و متفاوتي دارند، چراكه اكثراً با يك بار شنيدن كل مطلب را دريافت و آن را در ذهن خود ذخيره ميكنند. آنان در ذخيره كردن اطلاعات در حافظه خود سريعتر هستند، در حقيقت گنجينه لغات آنان زياد است. آنان مطالب يا موضوعاتي كه مدنظرشان است يا علاقه بيشتري نسبت به آنان دارند را زودتر به حافظه ميسپارند. در ذخيرهسازي و بازيابي اطلاعات كارآمد هستند. آنها معمولاً در يادآوري اطلاعات، دقيق و سريع هستند و اين جنبه به آنها اين اجازه را ميدهد كه در مهارت و دانشي كه قبلاً كسب كردهاند شايستگي بيشتري از خود نشان دهند. آنان در مقايسه با همسن و سالان خود دانش عميقتري دارند و حتي قادر هستند بچههاي ديگر را آموزش دهند و اين به خاطر سطح معلومات بسيار بالايي است كه دارند. دانشآموزان تيزهوش چون داراي حافظه فوقالعاده هستند پيوند و رابطه نيرومندتري بين مفاهيم برقرار ميكنند. در زمينه موضوعات درسي برتري آنها در خواندن و كاربرد زبان و استدلال حساب، علوم، ادبيات، هنر و... از ديگر همسن و سالان خود بيشتر بوده. آنان تمايل دارند در تفكرشان بيشتر انديشهورز و كمتر شتابزده باشند. يعني مطالبي را كه در ذهنشان خطور ميكند چندبار تجزيه و تحليل ميكنند و آن وقت به زبان ميآورند.
اجتماعي بودن و ثبات شخصيت
دانشآموزان تيزهوش اغلب در فعاليتهاي مدرسه نقش رهبري را بر عهده ميگيرند يا اينكه دوست دارند نظارت داشته باشند و اين خود ناشي از خوشخلقي و صريح بودن كلام آنان است، چراكه مديريت خاصي بر عملكرد گروه دارند. از نظر عاطفي با ثبات و متكي به نفس هستند و در برابر اختلالات عصبي و رواني آسيبپذيري كمتري به نسبت كودكان عادي دارند. دامنه علايق آنها وسيعتر است و خود را مثبت ارزيابي ميكنند، چراكه هميشه فكر ميكنند برتر هستند. در مورد برداشت ديگران نسبت به خود حساس هستند و دوست دارند ببينند كه ديگران در مورد آنان چه ميگويند و چه تصميمي ميگيرند. ترجيح ميدهند با بچههاي بزر گتر از خود باشند، چون فكر ميكنند كه آنان داراي تجربيات بيشتري هستند و ميتوان از آنان به بهترين نحو ممكن استفاده كرد. تمايل دروني در جهت كمالگرايي و درك بسيار رشد يافتهاي در مورد درست و غلط دارند. در حل كردن مسائل اعتماد به نفس دارند. احساس آنها رشد يافته و شوخ طبع هستند و در كارها و علايق خود تعهد، جديت و پشتكار دارند. در جهت كمال تلاش ميكنند. غالباً مردم و چيزهاي مختلف را مورد ارزيابي قرار ميدهند. كنجكاوي زيادي در مورد بعضي چيزها از خود نشان ميدهند. در مورد هرچيزي و هر كسي يكسره سؤال ميكنند. در موقعيتهايي كه ممكن است در نظر ديگران خندهدار باشد حس پرشور و شوخطبعي دارند. در برابر همسنهاي خود و همچنين بزرگسالان متكي به نفس هستند. زماني كه از آنان خواسته ميشود كه كارشان را در كلاس ارائه دهند آسوده خاطر به نظر ميرسند. اكثراً اين كودكان كارهاي اجرايي مدارس و كلاس خود را به عهده ميگيرند. هنگامي كه كساني در اطراف آنان باشند ميل به تحت نفوذ قرار دادن آنها را دارند و در فعاليتي كه مشاركت دارند معمولاً كارگردان هستند.
نوع برخورد با دانشآموز تيزهوش
در خاتمه ذكر يك نكته ضروري است و آن اين است كه تيزهوشها ممكن است در مدارس، پيش از موقع پذيرفته شوند اما مسئولان مدارس بايد مسئوليتهاي مربوط به مهارتهاي اين كودكان را بپذيرند. كلاسي كه دانشآموز تيزهوش در آن است بايد ساختاري انعطافپذير داشته باشد و معلم دلسوزانه به نظرات او توجه كند. هر چند كودكان تيزهوش تمايل دارند كه مدرسه را زودتر شروع كنند ولي بزرگترها نبايد آنها را در حل تمامي مشكلاتشان تنها بگذارند. در كلاس بايد فضايي ايجاد شود كه كودك تسريع يافته با سن پايينتر بتواند به راحتي با بچههاي ديگر كه از او بزرگتر هستند همصحبت شود و تعامل برقرار كند وگرنه دچار مشكل خواهد شد.
