در شرايطي كه نيروهاي امنيتي افغانستان از روز سهشنبه عمليات بازپسگيري استان قندوز از دست طالبان را شروع كردهاند ولي سقوط يك شبه قندوز به دست طالبان شبهات نسبت به توطئه مقامات محلي را افزايش داده است. سناتورهاي افغان اعلام كردند فرماندهان محلي قندوز در مقابل مهاجمان غفلت كرده و اين شهر را تقديم طالبان كردهاند. برخي كارشناسان افغان معتقدند سقوط قندوز پاسخ غرب به حضور نظامي روسيه در سوريه است.
در شرايطي كه همه توجهات بينالمللي به نشست سالانه مجمع عمومي سازمان ملل بود، شبهنظاميان طالبان در نبود رئيس دستگاه اجرايي افغانستان فرصت را غنيمت شمردند و با حمله به شهر قندوز در شمال اين كشور كنترل آن را به دست گرفتند. با سقوط اين شهر به دست طالبان نيروهاي امنيتي از ساير مناطق افغانستان به اين منطقه اعزام شدند تا بار ديگر مهاجمان را عقب رانده و كنترل آن را به دست بگيرند. سيدسرور حسيني، سخنگوي پليس ولايت قندوز روز سه شنبه گفت: «سربازان و نيروهاي امنيتي در بخشهايي از اين شهر در حال پيشروي هستند و نيروهاي كمكي كه از كابل و مزار شريف به آنان پيوستهاند نيز حضور گستردهاي دارند.» حسيني افزود: «عمليات بازپسگيري نيروهاي افغانستان آغاز شده و در كنار پيشروي نيروهاي افغانستان، فرماندهي پليس و زندان ولايت قندوز به تصرف نيروهاي افغانستان درآمده است.» طالبان بامداد روز دوشنبه با حمله ناگهاني به قندوز كنترل اين شهر را به دست گرفت و تمامي ساختمانهاي دولتي و حتي دفتر نمايندگي سازمان ملل در اين شهر را تسخير كرد. به گزارش خبرگزاري فارس، حسيني با بيان اينكه كماندوهاي افغانستان در حال نبرد شديد هستند، هرگونه عقبنشيني طالبان را رد كرد و گفت: «جنگ به صورت بيسابقهاي در اين شهر جريان دارد.» سخنگوي پليس قندوز تصريح كرد: «شبهنظاميان طالبان در اين شهر حضور گستردهاي دارند و در كنار نبرد در حال موضعگيري در برابر نيروهاي دولتي هستند.»
قندوز با طالبان معامله شده است سقوط ناگهاني قندوز به دست طالبان آن هم با چند صد مهاجم واكنشها نسبت به توطئه مقامات محلي در اين مسئله را افزايش داده است. مجلس سناي شوراي ملي افغانستان مقامهاي محلي قندوز را علت اصلي سقوط شهر قندوز عنوان كردند و از حكومت خواستند اين مقامها را به دليل غفلت در وظايف در دادگاه نظامي به اعدام محكوم كند. به گزارش خبرگزاري جمهور افغانستان، فضل هادي مسلم يار، رئيس مجلس سنا در رابطه با حادثه قندوز گفت: «حادثه قندوز دردآور است، بر مردم آن شهر حالت بدي گذشته است، خواست مجلس سنا اين است كه والي، فرماندهان امنيتي، رئيس امنيت و فرماندهان لواي موظف اردوي ملي در دادگاه نظامي، محاكمه شده و به اشد مجازات محكوم شوند.» مسلم يار افزود: «مسئولان محلي قندوز باعث بدنامي نظام سياسي افغانستان شدهاند و جاي خجالت براي فرماندهان ارشد كشور است كه نتوانستهاند از چنين بدنامياي جلوگيري كنند.» عبدالرحيم حسنيار، عضو ديگر سنا نيز گفت: «در قندوز فاجعه بشري اتفاق افتاده و مسئول اين فاجعه مقامهاي محلي اين ولايت هستند و آنان بايد به اشد مجازات محكوم شوند.» حتي برخي منابع افغان معتقدند ارتش پاكستان در ناامنيهاي داخل افغانستان نقش مهمي بازي ميكند و بيشتر افراد حاضر در گروه داعش افغانستان پاكستاني هستند. سقوط قندوز همچون سقوط موصل در عراق است كه تروريستهاي داعش توانستند بدون هيچ گونه مقاومتي آن را تصرف كنند و خيانت فرماندهان محلي سبب شد تكفيريهاي داعش به پيشرويهاي خود ادامه دهند. با به دست گرفتن ذخاير ارتش و رهايي 500 تن از زندانيان قندوز احتمال حملات گسترده از سوي طالبان را افزايش داده است.
پاسخ غرب به روسيهبرخي كارشناسان معتقدند حملات طالبان توسط امريكاييها و متحدانش برنامهريزي شده است. يك كارشناس افغان در يادداشتي در خبرگزاري جمهور، اين اقدام را توطئهاي امريكايي دانست و نوشت: «بعد از تحولات اخير سوريه و دخالت روسيه در اين كشور و اعزام نيرو و كمك به دولت بشار اسد، مانور و عكسالعمل غرب به اين كار روسيه است و از اين طرف بر روسيه فشار وارد ميكنند.» امريكا در تنش با مسكو سعي دارد با انتقال تروريستها از خاورميانه به آسياي مركزي مرزهاي همجوار روسيه را ناامن كرده و به نوعي مسكو را تحت فشار بگذارد و قدرت روسيه در عرصه بينالملل را تقليل دهد؛ چيزي كه نمونه آن را در اوكراين شاهد بوديم. خبرگزاري جمهور در ادامه حملات به قندوز را نمايش قدرت از سوي طالبان دانست و نوشت: «حلقههاي سازمانهاي استخباراتي نبود رئيس اجرايي را فرصت شمرده و با مديريت و طرح قوي در داخل نظام و خارج از نظام و در يك معامله بزرگ، با اين عمل نقش طالبان را در مذاكرات صلح پررنگ كرده و به جامعه بينالملل نشان ميدهند كه هنوز طالبان قدرتمند هستند و توانايي تصرف شهرهاي مهم و آن هم در شمال اين كشور را دارند و مانور بزرگي را عليه ائتلاف شمال به نمايش ميگذارند.»
خنثي شدن حمله به غزنيطالبان پس از تصرف قندوز به ساير شهرهاي افغانستان نيز حمله كرد كه با مقاومت نيروهاي ملي اين حملات خنثي شد. مسئولان امنيتي نسبت به سقوط شهر غزني بهدست طالبان هشدار داده اما تأكيد ميكنند كه اين خطر اكنون رفع شده است. به گزارش خبرگزاري صداي افغان ( اوا) ژنرال امير محمد، فرمانده ارشد ارتش در ولايت غزني ميگويد: «طالبان حملات وسيعتر از قندوز و هلمند را در ولايت غزني انجام دادند و هدفشان تصرف شهر غزني بود اما اين حملات با واكنش سريع اردوي ملي غزني مواجه و خنثي شد.» ژنرال امير محمد گفت: «طالبان در غزني پلان نصب كردن بيرق سفيد رنگ شان را داشتند اما با پاسخ جدي اردوي ملي مواجه شدند و نتوانستند به هدفشان برسند.»
