حجم ذخاير نفت و ميعانات گازي بدون مشتري و روي آب مانده ايران يكي از موضوعات جنجالي حوزه انرژي در سالهاي اخير است كه به صورت مستمر توسط رسانههاي خارجي رصد ميشود. بيژن زنگنه، وزير نفت دو هفته قبل(4 شهريورماه) در برنامه «تيتر امشب» شبكه خبر درباره ميزان اين ذخاير گفت: «هم اكنون ٦٠ ميليون بشكه ذخيره ميعانات گازي داريم زيرا نميتوانيم به دليل توليد گاز، ميعانات گازي توليد نكنيم و اگر بخواهيم ميعانات گازي توليد نكنيم بايد گاز هم توليد نكنيم و ما ناچار به ذخيره شديم.»
ذخيرهسازي اين حجم عظيم ميعانات گازي روي آب به دليل تقاضاي پايين آن در بازارهاي جهاني، كشور را از دستيابي به درآمدهاي ناشي از فروش اين ماده خام محروم كرده است. به علاوه، اجاره نفتكشها براي ذخيرهسازي آن، هزينههاي سنگيني به اقتصاد كشور تحميل ميكند. جالب آن است كه بدانيد اين موضوع به تحريمها ارتباطي ندارد و در صورت وجود مشتري، امكان فروش ميعانات گازي وجود دارد. با توجه به راهاندازي فازهاي 15 و 16 پارس جنوبي و افزايش توليد ميعانات گازي كشور در آينده نزديك، پيشبيني ميشود حجم ذخيرهسازي ميعانات گازي كشور روي آب و در نتيجه، هزينههاي تحميلي به اقتصاد كشور افزايش يابد. همچنين از آنجا كه توليد ميعانات گازي متناسب با ميزان توليد گاز است و با رسيدن به فصل سرما و افزايش تقاضاي گاز در بخش خانگي، توليد گاز كشور افزايش خواهد يافت، تداوم وضعيت موجود به افزايش شديد حجم ميعانات گازي روي آب مانده در ماههاي آتي ميانجامد و ميتواند منجر به ارزانفروشي يا سوزاندن اين ماده هيدروكربوري ارزشمند شود.
اين در حالي است كه ميتوان ميعانات گازي را در داخل كشور پالايش كرد و جلوي خامفروشي آن را گرفت. به همين علت، سياست وزارت نفت نيز قطع كامل خام فروشي ميعانات گازي است و اين وزارتخانه در اين زمينه طرحهايي در دست اجرا دارد. در همين راستا قرار بود فاز اول پالايشگاه ميعانات گازي ستاره خليج فارس با ظرفيت 120 هزار بشكه در روز تا پايان سال جاري راهاندازي شود تا خامفروشي اين ماده ارزشمند را به ميزان 8/43 ميليون بشكه در سال كاهش دهد. در اين صورت، هم ارزش افزوده بيشتري در كشور ايجاد ميشد و هم بخش زيادي از مشكل فروش نرفتن ميعانات گازي كشور و روي آب ماندن آن برطرف ميگرديد، اما اظهارات جديد زنگنه نشان ميدهد اميد چنداني به تحقق اين وعده وزارت نفت در زمان مقرر نيست. وزير نفت در همان مصاحبه تلويزيوني مذكور درباره آخرين وضعيت اجراي اين طرح كلان صنعت نفت گفت: «پيمانكار به دليل تنگاهاي شديد مالي گفته است كه تا پايان امسال نميتواند رديف (فاز) اول اين پالايشگاه را وارد مدار كند كه تاكنون ما اين مسئله را از پيمانكار نپذيرفتهايم.»
از سوي ديگر، طبق آمارهاي اعلام شده توسط مسئولان شركت سرمايهگذاري نفت، گاز و پتروشيمي تأمين (تاپيكو) در مردادماه امسال، پيشرفت فيزيكي اين طرح به 84 درصد رسيده است. اين آمار نيز نشان ميدهد كه اميدي به راهاندازي فاز اول پالايشگاه ستاره خليج فارس تا پايان امسال وجود ندارد.
عمليات اجرايي احداث پالايشگاه ۳۶۰ هزار بشكهاي ستاره خليج فارس از سال ۱۳۸۶ آغاز شد و با صرف هزينه 8/3 ميليارد يورو در حال انجام است. با بهرهبرداري از فاز اول پالايشگاه ستاره خليج فارس، ميزان توليد بنزين كشورمان 12 ميليون ليتر در روز افزايش مييابد و واردات اين فرآورده نفتي قطع ميشود. در صورت بهرهبرداري از هر سه فاز اين پالايشگاه (افزايش 36 ميليون ليتري توليد بنزين كشور) نيز ايران به يكي از صادركنندگان بزرگ بنزين در منطقه تبديل ميشود.
در حالي راهاندازي فاز اول پالايشگاه ستاره خليج فارس كه ابتدا قرار بود در سال 90 صورت گيرد، براي چندمين بار به تأخير ميافتد كه اخيراً مديرعامل شركت تاپيكو (بزرگترين سهامدار اين شركت پالايشي) هزينه هر روز تأخير در راهاندازي اين پالايشگاه را بين 25 تا ۳۰ ميليون يورو اعلام كرده است. خسارتي كه يكي از مهمترين دلايل ايجاد آن، عدم اهتمام جدي وزارت نفت براي پيشرفت مناسب اين طرح ملي بوده است.
بر اساس اين گزارش، محمود رشيدي مديرعامل شركت سرمايهگذاري نفت، گاز و پتروشيمي تأمين (تاپيكو) چندي پيش در جمع خبرنگاران درباره آخرين وضعيت ساخت و بهرهبرداري از پالايشگاه ستاره خليج فارس گفت: در حال حاضر پيشرفت اجرايي پالايشگاه به بيش از ۸4 درصد رسيده و پيشبيني ميشود اولين رديف پالايشگاهي آن تا بهمن ماه سال جاري در مدار بهرهبرداري قرار گيرد.
شيري با بيان اينكه بيشتر اقدامات زيرساختي اين طرح انجام شده است، تصريح كرد: به محض اتمام فاز يك، هر يك از دو فاز ديگر نيز به فاصله پنج ماه پس از آن وارد مدار خواهد شد.
مديرعامل شركت هلدينگ سرمايهگذاري نفت و گاز و پتروشيمي تأمين تصريح كرد: با بهرهبرداري از اولين رديف پالايشگاهي ستاره خليج فارس حدود ۱۲۰ هزار بشكه به ظرفيت پالايش نفت و ميعانات گازي كشور افزوده ميشود.
وي ادامه داد: پالايشگاه ستاره خليج فارس از ظرفيت توليد روزانه ۳۶ ميليون ليتر بنزين و حدود ۱۵ ميليون ليتر گاز با استاندارد يورو ۴ اتحاديه اروپا برخوردار است.
شيري گفت: به منظور تسريع در بهرهبرداري از اين طرح پالايشگاهي طرح توليد زودهنگام بنزين و گازوئيل در دستور كار قرار گرفته است.
وي اظهار داشت: بر اين اساس پيشبيني ميشود تا پايان سال جاري با بهرهبرداري از اين پروژه حدود ۱۲ ميليون ليتر بنزين و ۵ ميليون ليتر گازوئيل به ظرفيت توليد كشور اضافه شود.
