خشت وآجرمهمترين
مصالح ساختماني
آجر از قدیمی ترین مصالح ساختمانی است که قدمت آن بنا به عقیده برخی از باستان
شناسان به ده هزار سال پیش می رسد.
در ایران بقایای کوره های سفال پزی و آجر پزی در شوش و سیلک کاشان که تاریخ آنها
به هزاره چهارم پیش از میلاد می رسد پیدا شده است.
قبل از آجر، خشت كه از گل رس درست ودر معرض
آفتاب خشك مي شد به عنوان مهمترين مصالح ساختماني به كار مي رفت. چراكه علاوه بر
استحكام بخشيدن به خانه به عنوان عايقي براي سرما وگرما در فصل زمستان وتابستان به
كار مي رفت.
خشت هاي ساخته شده در مقابل رطوبت وباران شديد
مقاومت خود را به شدت از دست داده وتخريب مي شدند، اما وقتي در معرض حرارت قرار گرفته
وپخته مي شدند نه ترك خورده ونه به راحتي در مقابل رطوبت ازبين مي رفتند ازاين رو
كوره هاي آجر پزي ساخته شد .
کورههای آجر پزی در سراسر ایران وجود دارد اما بیشترین کورههای آجر دستی در دویست
سال گذشته در اطراف تهران بودند.
كه دراين بين مي توان به كوره هاي میدان
شوش، جاده ری، هاشم آباد و شاتره و بعدهم در پاکدشت ورامین و محمود آباد تهران
اشاره كرد.
اما اين مكانها تنها در پايتخت نبود
بلكه مناطق معروف دیگري از ایران مانند اصفهان،
اهواز، یزد و گناباد براي توليد وصادرات
آجر فعال بودند.
آلودگي هوا،
معضل جديد كارخانه هاي آجر
ازآنجايي كه براي پختن اين مصالح ساختماني نياز
به استفاده از سوختهاي فسيلي بود لذا اين موضوع باعث ايجاد آلودگي بسيار مي كرد كه
در آن زمان زياد مهم نبود اما با توسعه شهرنشيني وافزايش جمعيت اين نوع از آلودگي
دردسر ساز شد .چرا كه اكثركوره هاي آجر پزي كه قبلا خارج از
شهر بودند اكنون در مراكز شهرها قرار گرفته
بودند وآلودگي ايجاد شده از سوخت فسيلي آنها به شدت مردم را آزار مي داد.
در ميان استانهاي كشور يزد به خاطر دارا بودن
منابع عظيم خاك رس كه در صنعت آجر پزي
كاربرد فراواني دارد جزء كلانشهرهاي است كه با دارا بودن 380كوره آجرپزي كه
با سوخت هايي از قبيل مازوت ونفت كار مي كند.
از 10 سال پيش وجود اين كورها در مناطقی از یزد مانند بلوار دهه
فجر، مشیر، حسن آباد،حسین آباد،عسکریه و اکرم آباد كه بالاترين ميزان آلودگي را ايجاد مي كردند
سبب شد تا مسئولان شهري براي حل آن به فكر چاره انديشي باشند وحتي قرار شد اين مكانها يا به خارج از
شهر منتقل شوند ويا سوخت مورد استفاده
خودرا تغيير دهند واز فيلترهاي تصفيه كننده استفاده كنند، اما نبود بودجه و ترس از
بيكاري كارگران باعث شد تا اجرايي شدن اين تصميمات با تاخير چند ساله مواجه شود.
محمود شاكري معاون فنی و امور عمرانی فرماندار يزد
با تاييد اين موضوع واقدامات انجام گرفته براي كاهش آلودگي مي گويد: در حال حاضر ۳۸۰ كوره در شهرستان يزد مشغول فعاليت
هستند كه از اين تعداد ۲۹۵ كوره دستی و ۸۵ كوره فشاری هستند.
وي مي افزايد: در سال ۹۲ به دستور استاندار وقت كارگروه
ساماندهی كوره های آجرپزی با محوريت فرمانداری و با عضويت سازمان صنعت، معدن و
تجارت، شركت گاز و نفت و سازمان محيط زيست تشكيل شده كه پس از برگزاری جلسات، كه
تا پايان سال به طول انجاميد به نتايج مطلوبی دست پيدا نكرد چراكه
نبود بودجه وعدم امكان جابجايي وبيكار شدن كارگران عملا جلوي هر اقدامي را مي گرفت
.
معاون فنی
و امور عمرانی فرماندار يزد ادامه مي دهد : سرانجام سال ۹۳ با تفويض اختيار كامل استانداری به
فرمانداری و تغيير مديريت در سطح شهرستان با همفكری صاحبان كوره تفاهم نامه ای
امضا شد كه براساس آن فعاليت كوره های دستي تا پايان سال ۱۳۹۷ در شهرستان يزد به پايان مي رسد.
اين مسئول در پاسخ به اين سوال كه تا آن زمان چه
بايد كرد مي گويد:
با اقدامات
انجام شده تاكنون ۳۸ كوره فشاری در شهرستان يزد اقدام به نصب فيلتر كرده اند كه
اميدواريم تا پايان امسال تمام اين كوره ها تجهيزشوند .
از طرفي نظارت بر كوره های فشاری نيز توسط
دستگاه های اجرايی مرتبط به صورت شبانه روز در حال انجام است .
محمود شاكري ادامه مي دهد:تا سال 89،۱۲۱ ميليون ليتر نفت برای توليد آجر
استفاده مي شد كه با اقدامات انجام شده
اين مقدار سوخت در سال 93به۲۸
ميليون ليتر رسيده است.
ازطرفي براي كاهش آلودگي ها استفاده از گاز
طبيعي در دستور كار قرار گرفته و مجوز
ايجاد شبكه گازرساني برای استفاده كوره ها توسط فرمانداری صادر شده است.
