يكي از ابزارهايي كه به دليل ويژگيهايي چون تنوع و گستره مخاطبان و سهولت در ايجاد و بهرهگيري، مورد استقبال وسيع مبلغان مكاتب مختلف فكري و ديني قرار گرفتهاند، «سايت» است و در همين مسير سايتهاي دوستيابي و همسريابي پا به عرصه ظهور گذاشت؛ سايتهايي كه جامعه ديني ايران را با سؤالهايي جدي روبهرو كرد.
بدون شك دين با همه عرصههاي زندگي اجتماعي ما درآميخته است. پس ميتوان اينطور نتيجه گرفت كه دين ميتواند به عنوان يكي از مهمترين موضوعات در فضاي مجازي مورد مطالعه قرار گيرد.
ما ميتوانيم اينترنت ديني داشته باشيم كه جامعهپذيري ديني را ميان نسل جديد و نسل موجود محقق كند. دين آنلاين، دينداري آنلاين و دين در فضاي مجازي همگي واژگاني هستند كه از پديده جديدي در جهان معاصر خبر ميدهند كه پژوهشهاي گوناگوني را در حوزه دينشناسي، جامعهشناسي، مطالعات فرهنگي و... به خود اختصاص داده است.
امروزه جوانان از يك طرف تحت تأثير فرهنگ ديني جامعه خود هستند، فرهنگي كه مورد احترام خانوادهها و اجتماعات محلي است و از طرف ديگر متأثر از نهادهاي آموزشي، رسانههاي جمعي (داخلي و خارجي) و ديگر عناصر دنياي مدرن است. بيشك نوجوانان و جوانان بيشترين سهم را در استفاده از اين رسانهها دارند و فناوري اينترنت نيز متقابلاً بر جوانان تأثيرات مثبت و منفي ميگذارد.
به نظر ميرسد سايتها با يافتن كانالي سريع و مؤثر براي انتقال پيام خود به تعداد بيشماري مخاطب، بيش از گذشته بستر مناسبي براي عرضه عقايد و باورهاي ديني خود يافتهاند. رسانه در جهان امروز، يك جهان مجازي همگاني ميسازد و تحولي كه ميتوانيم آن را رسانهاي شدن جامعه و فرهنگ يا رسانهاي شدن جهان اجتماعي بناميم.
حال پس از ورود چندين ساله سايتهاي دوستيابي و همسريابي فارسيزبان در فضاي سايبر و وجود تعداد بيشماري از آنها، اين مسئله حائز اهميت است كه اين سايتها با جهتگيريهاي ديني و غيرديني چه پيامدهاي اجتماعي براي جامعه دارند؟
يكي از تهديدهايي كه برخي محققان بدان اشاره داشتهاند آن است كه استفاده از اينترنت و فضاهاي گفتوگو به تدريج جايگزين روابط واقعي انسانها در زندگي روزمره ميشود.
اينترنت به جزئي ضروري از زندگي مردم تبديل شده است و همچنين استقبال گسترده نوجوانان و جوانان از اين فناوري، ضرورت توجه و مراقبت بيشتر براي استفاده صحيح از اين رسانهها و پيشگيري از وابستگي به اينترنت و آسيبها و تبعات دوستيهاي اينترنتي بيش از پيش احساس ميشود. جذابيت شبكههاي اجتماعي اينترنتي از يك سو و سهولت فعاليت در اين دسته از جوامع از سوي ديگر سبب ميشود تا رابطه ميان عضويت و حضور در شبكههاي اجتماعي اينترنتي به عنوان يك پرسش جدي براي پژوهشگران مطرح شود.
مطمئناً در اين زمينه بايد تحقيقاتي ژرف صورت گيرد و به نظر ميرسد نتيجه اين تحقيقات ميتواند منجر به شناخت كافي اجتماعي در مواجه با اين مسئله باشد و تا زماني كه ابعاد موضوع به صورت كامل مورد واكاوي قرار نگيرد، استفاده از فضاي مجازي براي همسريابي از آسيب عاري نخواهد بود.
*
جامعهشناس
