
«تحريمهاي ظالمانه بايد از بين برود تا سرمايه بيايد و مشكل محيط زيست، اشتغال، صنعت و آب خوردن مردم حل شود، منابع آبي زياد شده و بانكها احيا شوند.» بيان اين جملات از سوي رئيسجمهور در مراسم گراميداشت هفته محيط زيست انتقادات فراواني را در جامعه و در فضاي مجازي به همراه داشته است. اين نخستين بار نيست كه دولتمردان تأكيد ميكنند در صورت توافق جامع هستهاي تمام مشكلات اقتصادي و معيشتي مرتفع ميشود و طي ماههاي گذشته بارها شبيه اينگونه اظهارات از سوي مقامات رسمي دولت يازدهم تكرار شده بود، اما اين بار وضع متفاوتتر شد چراكه «گره زدن آب خوردن به مذاكرات» باعث شد صداي بسياري از شخصيتهاي برجسته كه تا ديروز ترجيح ميدادند سكوت اختيار كنند و به انتقاد از دولت اقدام نكنند هم بلند شد.
اصرار به پيوند زدن مشكلات داخلي با مذاكرات هستهاي در حالي با افزايش چشمگير منتقدان دولت همراه ميشود كه افكار عمومي هنوز فراموش نكرده كه در فرآيند تبليغات انتخابات رياست جمهوري سال 92 نامزدهاي انتخاباتي به اتفاق تأكيد داشتند كه عامل اصلي مشكلات كشور را بايد در سوء مديريت داخلي و نه در مؤلفههاي ديگر جستوجو كرد. حال پس از گذشت نزديك به دو سال از عمر دولت تدبير و اميد مردم همچنان منتظرند تا مشاهده كنند كه مطالبات بر زمين ماندهشان چگونه از دالان پرپيچ و خم مذاكرات هستهاي رنگ تحقق به خود ميگيرد. البته خوشبيني نسبت به برداشتن تحريمها از سوي غربيها و گشايش محسوس اقتصادي داخلي در حالي است كه تمام مقامات رسمي و غيررسمي غربي طي ماههاي اخير تأكيد كردهاند كه اغلب تحريمها لغو نخواهد شد و تنها بخش اندكي از تحريمها تعليق خواهد شد. با اين حال سؤالات فراواني افكار عمومي را متوجه خود كرده، از جمله اينكه چطور در شرايطي كه غربيها همچنان تأكيد ميكنند اكثر تحريمها لغو و حتي تعليق نخواهد شد، چگونه بايد به برداشته شدن تحريمها خوشبين بود؟
چرا نبايد به جاي تمركز روي مذاكرات هستهاي و گره زدن مشكلات داخلي به پرونده هستهاي، به توسعه درون زا و فعاليتهايي با مبناي اقتصاد مقاومتي روي آورد؟
21 ماه مذاكره چه گرهي از مشكلات جامعه باز كرده تا بتوان به آينده آن اميدوار بود و توقع داشت كه حتي مشكل آب خوردن هم به واسطه توافقنامه هستهاي مرتفع شود؟
عدهاي تمام مشكلات كشور را به مسئله تحريمها و مذاكرات گره ميزنندهمانطور كه اشاره شد اظهارات اخير رئيسجمهور كشورمان با واكنش گسترده بسياري از دلسوزان و مسئولان كشور مواجه شد كه در يكي از اين واكنشها آيتالله آملي لاريجاني در جلسه ديروز مسئولان عالي قضايي عنوان كرد: ملتي كه بعد از گذشت ربع قرن از ارتحال پايهگذار جمهوري اسلامي ايران همچنان با شور و حرارت در مراسم سالگرد ارتحال ايشان شركت ميكند از مشكلات نميهراسد و راه خود را همچنان دنبال خواهد كرد. رئيس دستگاه قضا به برخي تلاشها براي پيوند زدن همه مشكلات اقتصادي به مذاكرات هستهاي و تحريمها اشاره كرد و با اشتباه دانستن اين رويكرد از منظر سياسي و اقتصادي گفت: با وجود تذكر اين مسئله از سوي مقام معظم رهبري و مسئولان نظام باز هم ميشنويم كه عدهاي تمام مشكلات كشور را به مسئله تحريمها و مذاكرات گره ميزنند و به راحتي تمام سرمايههاي ملي و داخلي، توانمنديهاي جوانان و استعدادهاي داخلي را ناديده ميگيرند؛ گرچه ترديدي نيست كه تحريمها مشكلاتي را ايجاد كرده اما بايد مدنظر قرار دهيم كه ملت ايران با تكيه بر توان داخلي برهههايي سختتر از اين به مانند دفاع مقدس را پشت سر گذاشته است. آيتالله آمليلاريجاني تأكيد كرد: اينكه در مقابل دشمن به گونهاي سخن بگوييم كه گويا تمام مشكلات كشور معطوف به تحريمها است و كشور بر اثر اين تحريمها كاملاً وا مانده و راهي به جلو ندارد، كار غلطي است.
تصور پايان زيادهخواهي غرب با توافق هستهاي سادهلوحي استهمچنين آيتالله مكارمشيرازي نيز ديروز در آخرين جلسه درس خارج فقه خود بيان كرد: سادهلوحي است تصور كنيم اگر توافقي حاصل شود اين افزونطلبها و زيادهخواهها دست از سر ما بردارند؛ اين مسئله هم حل شود فردا مسئله حقوق بشر و امثال آن را بهانه خواهند كرد. اين مرجع تقليد افزود: تا تسليم اينها نشوي، رژيم غاصب اسرائيل را به رسميت نشناسي و از حقوق بشر مد نظر آنها پيروي نكني آنها دست از سر ما برنميدارند. استاد برجسته درس خارج حوزه علميه قم تأكيد كرد: آنها با اصل نظام، عزت و استقلال ما كه براي آنها و منافعشان مشكلآفرين شده، مشكل دارند، به همين خاطر نيز با تكفيريها را حمايت ميكنند. آيتالله مكارم شيرازي بيان كرد: شرم آور است كه امريكا ميگويد نيروهاي مردمي در عراق نبايد در برابر داعش به ميدان مبارزه بيايند، اينها نسبت به ما نيز ول كن نيستند. اين مرجع تقليد با تأكيد بر اينكه بايد بيش از پيش وحدت را در جامعه تقويت كرد، يادآورشد: مبادا انتخابات، مباحث هستهاي و ديگر برنامهها باعث اختلاف در جامعه شود، اختلافات در شرايط فعلي همچون سم، مهلك و كشنده است. آيت الله مكارم شيرازي بيان كرد: آنها ميخواهند توافق را به شكست بكشانند، به همين دليل هر روز يك خواسته و بهانه ديگر مطرح ميكنند؛ بنابراين همه بدانند اگر توافق هم بشود زياده خواهي اينها تمامي نخواهد داشت.
اينكه آب خوردن خود را به مذاكرات وابسته بدانيم يك خطاي راهبردي استحجتالاسلام والمسلمين ابراهيم رئيسي، دادستان كل كشور نيز در دومين همايش «امنيت پايدار» به انتقاد از رويكرد دولت در گره زدن مشكلات داخلي به بحث هستهاي و با تأكيد بر اينكه اعتماد به دشمن با منظومه امنيت ملي و نظام سازگاري ندارد، تصريح كرد: امنيت هر فرد دلدادهاي به خدا در هرجاي دنيا به امنيت ما وابسته است.
رئيسي گفت: اينكه آب خوردن خود را به مذاكرات وابسته بدانيم، يك خطاي راهبردي است كه دشمن خواسته يا ناخواسته از اين كد استفاده خواهد كرد. انسان نبايد خود را محتاج دشمن نشان دهد.
برخي مسئولان صراحتاً ميگويند آب خوردنمان با اراده غرب است!حسن رحيمپورازغدي، عضو شوراي عالي انقلاب فرهنگي نيز در نخستين نشست تخصصي كميسيون تعليم و تربيت بسيج با اشاره به اظهارات چالشبرانگيز دولتمردان گفت: اينكه برخي از مسئولان صراحتاً ميگويند آب خوردنمان با اراده غرب است محصول آموزش و پرورش و درس خواندن در مكتب غرب است امروز حتي نخبگانمان متأسفانه با اين تفكر بزرگ شدهاند.
برخي علاقه دارند مشكلات اقتصادي را به مذاكرات گره بزنند
محمدرضا پورابراهيمي، عضو كميسيون اقتصادي مجلس نيز در نطق ميان دستور خود با مخاطب قرار دادن رئيسجمهوري در مورد مسائل اقتصادي گفت: نزديك دو سال از آغاز به كار دولت ميگذرد و تنها دو سال ديگر به پايان كار دولت باقي مانده است؛ انتظار اين است، آنچه كه به عنوان ضوابط و قوانين اقتصادي است، با تمام وجود به تمام وزرا و مسئولان كشور تذكر داده شود كه قوانين اجرايي شود. متأسفانه در كشور بعضي علاقه دارند كه مشكلات اقتصادي را به مذاكرات گره بزنند، برخي به جاي آنكه بخواهند مشكلات ساختاري اقتصاد را حل كنند، ميخواهند همه چيز را با مذاكرات گره بزنند. به نظر من، گره زدن مسائل به مذاكرات خطاي بزرگ راهبردي در كشور محسوب ميشود كه متأسفانه نمونههاي زيادي از اين رويكرد اشتباه مشاهده ميشود.
آبي از مذاكرات گرم نميشود همانطور كه مقام معظم رهبري در مراسم تنفيذ حكم رئيسجمهور يازدهم فرمودند: «درس بزرگي كه ما از اين فشارهاي اقتصادي دريافت كرديم، اين است كه هرچه ميتوانيم، بايد به استحكام ساخت داخلي قدرت بپردازيم؛ هرچه ميتوانيم، در درون، خودمان را مقتدر كنيم؛ دل به بيرون نبنديم. آنهايي كه دل به بيرون ظرفيت ملت ايران ميبندند، وقتي با يك چنين مشكلاتي مواجه شوند، خلع سلاح خواهند شد. ظرفيتهاي ملت ايران خيلي زياد است. ما بايد بپردازيم به استحكام ساخت دروني اقتدار ملي. . .» بايد گفت پيشرفت مبتني بر توان و سرمايههاي داخلي تا به امروز پيشرفت و اقتدار فراواني چه در عرصه داخلي و چه از حيث بينالمللي نظير «پيشرفتهاي چشمگير در توليد علوم پيشرفته نانو، هوافضا، سلولهاي بنيادين و بيوداروها»، «خودكفايي در توليد بنزين»، «ساخت جنگنده قاهر»، «دستيابي به فناوري ساخت زيردرياييهاي مدرن»، «پيشرفت خيرهكننده در مقوله انرژي هستهاي و ازجمله تأمين سوخت ۲۰ درصد و توليد صفحات سوخت» و «دستيابي به فناوري توليد پهپادهاي رادارگريز» را به دنبال داشته است كه به راحتي نميتوان از آن چشمپوشي كرد.
بر همين اساس بايد گفت تمركز و تلاش دولتمردان يازدهم براي اعتلا و پيشرفت همهجانبه كشور و بياثركردن تحريمها، بايد بر پايه «استفاده بهينه از ظرفيتها و سرمايهگذاري داخلي كشور» و نه اميد واهي بستن به شگردهاي ديپلماسي اختصاصي يا مذاكرات صرف با طرف غربي باشد.