نيـــروي دريايــي چين و روســيه از 21ارديبهشــت94 رزمايش دريايي مشترك خود را از شهر بندري نوروسيسك در جنوب روسيه آغاز كردند. مقامات بلندپايه نظامي هر دو كشور در اين مراسم حضور داشتند. ناوهاي شركتكننده در اين رزمايش روز بعد از آغاز آن، شهر بندري نوروسيسك را به مقصد درياي مديترانه ترك كردند. بدين ترتيب نيروهاي دريايي روسيه و چين عملاً از22 ارديبهشت مانور مشترك خود در آبهاي مديترانه را آغاز كردند. اين رزمايش چهارمين مانور نظامي مشترك روسيه و چين از زمان آغاز تمرينهاي مشترك نظامي دو كشور از سال ۲۰۱۲ به حساب ميآيد. هر چند ابتدا اعلام شده بود كه اين رزمايش تا 31 ارديبهشت ادامه خواهد يافت، اما عملاً در 29 ارديبهشت پايان يافت. اين رزمايش بر مهارتهاي دفاع دريايي و اسكورت كشتيها متمركز بوده و در چهار مرحله اجرا شد. تصميم روسيه و چين براي آغاز رزمايش دريايي مشترك بعد از آن گرفته شد كه سازمان پيمان آتلانتيك شمالي(ناتو) اخيراً بزرگترين رزمايش نظامي ضد زيردريايي خود در آبهاي نروژ و همزمان با آن رزمايش زميني خود در خاك استوني در مرزهاي روسيه را آغاز كرده بود. مقامات نظامي روسيه در 29 ارديبهشت اعلام كردند كه رزمايش نيروي دريايي اين كشور و نيروي دريايي چين بر اساس برنامههاي از پيش تعيين شده در درياي مديترانه برگزار شد و با موفقيت به پايان رسيد. در اين رزمايش دريايي، نيروهاي چيني و روسي تمرينهايي نظامي براي مقابله با سلاحهاي بيولوژيك، شيميايي و هستهاي انجام دادند. نيروهاي دريايي دو كشور در اين رزمايش كه در بخشهاي شرقي درياي مديترانه برگزار شد، همچنين مانورهايي را براي مقابله با زيردرياييها و هواپيماها صورت دادند.
هدف رزمايش
اين رزمايش را ميتوان پيامي از جانب روسيه و چين خطاب به ناتو و امريكا درباره ظهور اتحادي قدرتمند و جديد در حياط خلوت اروپا دانست. وزارت دفاع روسيه پيش از اين اعلام كرده بود كه دو طرف با انجام اين رزمايش به دنبال افزايش كارآيي مشترك در پاسخ به تهديدهاي امنيتي موجود در درياها هستند. هر چند روسها تأكيد كردند كه اين مانور عليه هيچ طرف ثالثي نيست، اما آنچه روي آبهاي درياي مديترانه روي داد را ميتوان نمايش قدرت چين و روسيه در برابر غرب و به ويژه امريكا دانست. در واقع روسيه و چين رقيبي مشترك دارند و ميخواهند «مشاركت استراتژيك» خود را تعميق بخشند، آنها درصددند از نفوذ امريكا بكاهند. امريكا تاكنون قدرت دريايي بيرقيب در درياي مديترانه بوده است. در بندر ناپل در كرانه جنوبي ايتاليا در مديترانه حدود ۴۰ ناو نيروي دريايي امريكا مستقر بوده و روي ناو هواپيمابر ناوگان ششم مستقر در مديترانه ۱۷۵فروند هواپيما آماده عمليات هستند. اگرچه روسيه و چين نميتوانند به سرعت تغييري در اين مناسبات قدرت ايجاد كنند، اما رزمايش مشترك آنها حاوي اين پيام براي امريكا بود كه در آينده رقيباني در درياي مديترانه خواهد داشت. قرار است كه روسيه و چين در آينده رزمايش دريايي مشتركي نيز در اقيانوس آرام برگزار كنند. در واقع تحولات جديد در صحنه اروپا باعث شده تا درياي مديترانه در مركز توجه ولاديمير پوتين رئيسجمهور روسيه قرار گيرد. پوتين به منظور تحقق طرح خود براي تبديل روسيه به قدرتي جهاني ميخواهد در درياي مديترانه قدرتنمايي كند. وي اعلام كرده كه ناوگان نيروي دريايي روسيه بايد به طور مداوم در اين دريا حضور داشته باشد. روسيه مدتهاست كه با قبرس در حال مذاكره است تا بتواند از بنادر و پايگاههاي نظامي آن استفاده كند. چين نيز در حال افزايش حضور خود در درياهاي جهان است. مقامات عالي چين با افزايش قدرت اقتصادي، در حال نوسازي ارتش چين هستند و در اين راستا چين در حال حاضر پس از امريكا در رتبه دوم از نظر هزينههاي دفاعي قرار دارد و در سالهاي اخير همگام با افزايش قابل توجه توانمندي اقتصادي خود، گامهاي بلندي نيز براي مدرنيزه كردن نيروهاي نظامياش برداشته است. از سوي ديگر چينيها بهطور مستمر در حال افزايش قابل توجه و ملموس حضور نظامي چين به ويژه نيروي دريايي در اقصي نقاط جهان هستند. با توجه به اين راهبرد، حضور نيروي دريايي چين در مديترانه يعني منطقهاي كه بهمنزله حياط خلوت اروپاست، يادآور اين مسئله به غربيهاست كه فقط آنها نيستند كه در پي قدرتافكني در ديگر نقاط جهان هستند، بلكه چين نيز به عنوان ابرقدرت اقتصادي آينده از هم اكنون در پي حضور دريايي قدرتمند در مناطق استراتژيك جهان است. در اين زمينه بايد اشاره كرد كه ناوگان دوازدهم نيروي دريايي چين در خليج عدن از كشتيهاي تجاري در برابر حمله دزدان دريايي حفاظت ميكند.
همكاريهاي نظامي روسيه و چين
روسيه در دو دهه اخير همكاريهاي گستردهاي در عرصه نظامي و تسليحاتي با چين داشته و ميلياردها دلار انواع تسليحات به چين فروخته است. همكاريهاي نظامي چين و روسيه همواره بخش مهمي از روابط رو به گسترش اين دو كشور را تشكيل داده و رشد روزافزوني داشته است. چين يكي از بزرگترين خريداران تسليحات ساخت روسيه محسوب ميشود. رشد اقتصادي و افزايش نفوذ چين، اهميت اين كشور را به عنوان متحد منطقهاي، براي روسيه افزايش داده است. همچنين مواضع مشترك دو كشور درباره مسائل و بحرانهاي منطقهاي موجب نزديكي بيشتر مسكو و پكن شده است. در راستاي اين همكاريها، رزمايشهاي مشترك دو كشور به صورت مداوم برگزار ميشود. در عين حال چين تلاش ميكند از طريق افزايش مراودات نظامي و امنيتي با روسيه با برگزاري رزمايشها و خريد تجهيزات نظامي، ضمن استفاده از فناوريهاي پيشرفته نظامي روسها، همراهي آنها براي مقابله با اقدامات امريكا در آسياي شرقي و همچنين مقابله با تهديدات مشترك به ويژه مقابله با گروههاي تروريستي را بهدست آورد. اين در حالي است كه روسيه نيز بر آن است با همراهي چين مانع از افزايش قدرت نظامي و حضور هر چه بيشتر امريكا در منطقه حساس و پراهميت آسيا – اقيانوس آرام شود. البته همكاري نظامي و امنيتي روسيه و چين محدود به اين مسائل نبوده و به نظر ميرسد دو كشور اكنون تلاش دارند تا همكاري در اين زمينهها را چه به لحاظ كيفي و چه كمي افزايش دهند. بدين ترتيب انتظار ميرود كه همكاري نظامي مشترك در حوزههاي جغرافيايي جديد نيز مطرح گردد. بدين ترتيب براي نخستين بار رزمايش دريايي مشترك روسيه و چين در درياي مديترانه با شركت 10 فروند رزم ناو از نيروهاي دريايي دو كشور برگزار شد. هدف از اين رزمايش، افزايش تواناييهاي نظامي و گسترش زمينههاي همكاريهاي دفاعي دو كشور اعلام شد.
جداي از همكاريهاي نظامي مشترك، روسيه به چين به عنوان يك بازار بزرگ تسليحاتي نگريسته و تسليحاتي مانند جنگندههاي سوخو و انواع سامانههاي موشكي و زيردريايي به چين صادر كرده است. همچنين چين و روسيه در مورد فروش سامانه موشكي اس- 400 كه از پيشرفتهترين سامانههاي ضد هوايي و ضد موشكي روسيه است، به توافق رسيدهاند. در مجموع روابط روسيه و چين در سالهاي اخير توسعه فراوان يافته است و دو كشور در چارچوبهاي دوجانبه و چندجانبه از جمله بريكس همكاريهاي گستردهاي دارند. در حال حاضر مقامات كرملين از جمله پوتين، چين را شريك مناسب خود ميدانند. ديميتري روگوزين، معاون نخستوزير روسيه در اين باره گفته است كه«چين و روسيه ديگر نه تنها همسايه، بلكه كشورهاي متحد هستند.»
