رايزنيها از روز سه شنبه پنجم ميدر ژنو سوريه شروع شده تا اين شهر ميزبان گفتوگوهاي بينالمللي در مورد بحران سوريه باشد. استفان دي ميستورا، فرستاده ويژه سازمان ملل در امور سوريه، همزمان با اين رايزنيها از دعوت دولت سوريه، 40 گروه سوري و 20 طرف بينالمللي و منطقهاي براي شركت در نشست ژنو خبر داده است. به اين ترتيب، نشست بينالمللي ژنو در مورد سوريه از هماكنون كليد خورده تا به قول دي ميستورا، تا اواخر ماه ژوئن رايزنيها ميان طرفهاي مختلف سوريه شروع بشود. حالا و در ابتداي كار مسئله اصلي انتظاري است كه از اين گفتوگوها ميتوان داشت و روشن است كه بدون توجه به تجربه مذاكرات قبل نميتوان چشماندازي از اين گفتوگوها داشت. دو دور مذاكرات قبل تحت عناوين ژنو 1 و 2 به ترتيب در 30 ژوئن 2012 و 22 ژانويه 2013 برگزار شد، هر چند ژنو 1 به بيانيهاي مشهور به نام بيانيه ژنو ختم شد اما درست بعد از امضاي بيانيه اختلاف بين قدرتهاي بينالمللي به خصوص روسيه و امريكا بروز پيدا كرد و معلوم شد هرطرف تفسيري كاملاً متفاوت از آن بيانيه دارند. علاوه بر اين، اختلاف بر سر كشورهاي حاضر در ژنو 1 قبل از برگزاري نشست نمايان بود. روسيه معتقد بود بايد تمام طرفهاي كليدي در منطقه به ژنو دعوت شوند و به همين جهت بر حضور ايران اصرار داشت اما امريكا حاضر به قبول اين نظر نبود و پافشاري و اصرار امريكا موجب شد در نهايت دو كشور ايران و عربستان از دور مذاكرات كنار گذاشته شوند. تفسيرهاي متضاد از بيانيه ژنو و عدم حضور كشورهاي كليدي منطقه، دستاورد ژنو 1 را از همان ابتدا خنثي كرد و باعث شد تأثيري در روند بحران سوريه نداشته باشد. ژنو 2 بيشتر وجه نمادين داشت تا آنكه همان حداقل دستاورد دور قبل را داشته باشد و حداقل كار در كشاندن دولت سوريه و معارضان به پشت ميز مذاكره بود كه البته چند دور مذاكره هيچ نتيجهقابل قبولي در پي نداشت.
با توجه به اين گذشته از ژنو 1 و 2 است كه حالا دي ميستورا ميگويد: «از زماني كه بيانيه ژنو صادر شد، در عرصه ميداني و عملي هيچ تغييري صورت نگرفته است.» اين يك واقعيت غيرقابل انكار است كه از زبان نماينده سازمان ملل بيان ميشود و اگر ژنو 3 هم به همان روال گذشته برگزار شود، بايد گفت همين نتيجه در انتظار ژنو 3 خواهد بود بنابر اين لازم است در رويكرد كشورهاي حاضر در ژنو 3 نسبت به بحران سوريه تغييري اساسي به وجود بيايد اما اين تغيير به چه صورت ممكن است و بايد بر چه محوري باشد؟ پاسخ تا اندازهاي از توجه به دستاوردهاي ژنو 1 و 2 معلوم ميشود. رويكرد جبهه حامي معارضان مسلح سوري در ژنو 1 بر تغيير نظام سوريه بود، به همين جهت هم تفسير امريكا از تشكيل دولت انتقالي تغيير نظام بود تا ايجاد يك دولت وحدت ملي. جبهه غربي- عربي ضد نظام سوريه در دو سال قبل فكر ميكرد قادر به اين تغيير است و تنها ميخواست بيانيه ژنو مستمسك بينالمللي براي حمايتش از گروههاي تروريستي حاضر در سوريه باشد. اين جبهه با همين رويكرد و تفسير به رأي خود از بيانيه ژنو به حمايتش از آن گروهها ادامه داد اما تنها نتيجهاي كه به دست آمد ظهور گروههاي تروريستي در سوريه و رشد غيرقابل انكار آنها بود تا آنكه كار به دولت اسلامي عراق و شام يا همين داعش رسيده است. دولت سوريه در ژنو 2 و مذاكرات رو در رو با هيئت معارضان انگشت بر معضل تروريسم در سوريه گذاشت و اين رويكرد را به طور جدي مطرح كرد، هر چند جبهه غربي- عربي حاضر به قبول اين رويكرد نبود، بنابر اين دو رويكرد متفاوت از ژنو 1 و2 به دست آمده كه يكي بر محور تغيير نظام سوريه و ديگري بر تروريسم و گروههاي تروريستي متمركز بوده است، بايد گفت ژنو 3 نيز نميتواند رويكردي متفاوت از اين دو داشته باشد و بايد يكي را اساس كار قرار دهد. جنگ و خونريزي بيش از سه سال در سوريه شكست رويكرد نخست را ثابت كرده و به نظر ميرسد اين موضوع در ميان برخي محافل واشنگتن هم به صورت جدي مطرح است. رابرت فورد، سفير سابق امريكا در سوريه در گفتوگو با شبكه تلويزيوني سيان ان گفته: در واشنگتن صحبت از اين است كه بودن بشار اسد و نظام آن بهترين گزينه در ميان گزينههاي بد است. اين نظر از آن جهت در واشنگتن تقويت شده كه امريكا الان نتيجه حمايتش از گروههاي تروريستي را ميبيند، به اين صورت كه داعش نه تنها در سوريه، عراق، مصر، ليبي و ديگر كشورهاي منطقه آتشافروزي ميكند بلكه حالا ميگويد حمله در شهر دالاس امريكا هم كار خودش است. چه اين ادعاي داعش درست باشد يا نه، معضل داعش و ديگر گروههاي تروريستي در صدر مسائل منطقه قرار گرفته كه سوريه هم از اين قاعده مستثني نيست و به همين جهت است كه بايد گفت، ژنو 3 بدون تمركز بر محور تروريسم و مبارزه با گروههاي تروريستي در سوريه جز ادامه بيثمر دو حلقه قبل نخواهد بود و باعث ميشود تا آن حرف ديميستورا از ژنو 1 و 2 در مورد ژنو 3 هم صادق باشد.
