در اولين روز «هفته زمين پاك» كه روز چهارشنبه دوم ارديبهشتماه و مصادف با 22 آوريل آغاز ميشود، زهرا جواهريان مديركل توسعه پايدار و اقتصاد محيطزيست سازمان حفاظت محيطزيست آماري تكاندهنده از پسماندها و زبالههاي گرد آمده و پسمانده انسانهاي مصرفگراي امروز ارائه كرد؛ آماري كه در واقع به مثابه هشدار و زنگ خطري جدي و در عين حال خاموش تلقي ميشود، چراكه از شواهد موجود برميآيد كه مردم و مسئولان – به مانند روال و رويه گذشته- عكسالعمل خاصي به اين هشدار نشان نداده و از كنار آن گذشتند.
جواهريان با بيان اينكه ظرفيتزيستي پذيرش پسماند 13 ميليارد هكتار جهاني است. در حالي كه ما 20 ميليارد هكتار جهاني از اين ظرفيت استفاده ميكنيم، يعني براي پسماندهاي خود به بيشتر از 5/1 برابر كره زمين احتياج داريم.
بيشك اين آمار، آيندهاي نامطلوب را براي مردم كره زمين متصور است و در اين ميان كشورهايي كه قاطبه مردم درك درستي از معضلات زيست محيطي ندارند و هركس بنا به دلخواه و سود و صرفه خود با طبيعت و محيطزيست رفتار ميكند، بيشك اولين قربانيان معضلات خودساختهاي چون پسماند و زباله، جنگلزدايي، بيابانزايي، آلودگي آب و خوانآبهاي زيرزميني، آلودگي هوا و... . هستند.
به راستي چرا انسان سرنوشتي چنين غمانگيز را براي خود رقم زده است؛ سرنوشتي كه بنا به گفته جامعهشناسان، مورخان و برخي از ديرينشناسان، كه سير زندگي بشر را تا به عصر مدرن و مدرنيته پي گرفتهاند، در واپسين دورههاي خود به گونه دردناكي رقم خواهد خورد. بدين صورت كه آنها گفتهاند در ابتداي عصر پيشرفت و تكنولوژي، بشر آنقدر سرمست از ابداعات و اختراعات خود است كه به محيطزيست و مكان و مأواي زندگي خود، هيچ التفاتي نميكند يا اصلاً متوجه تغيير غيرطبيعي محيط نخواهد شد. بنابراين مشكلات چنين انسانهايي هر روز عميقتر و عميقتر ميشود تا در نهايت به بيتوجهيهاي او به چاهي عميق تبديل و آن چاه عاقبت انسان مدرن زيادهخواه را در كام خود خواهد برد و نيستي و تباهي او را رقم خواهد زد.
به اين صورت كه امروزه مظاهر چنين مدعايي به تدريج در حال عيان شدن است. چرا معضل پسماند (كه در كشور ما بلاتكليف مانده) معضلي قائم به خويش نيست. به اين مفهوم كه با فزوني يافتن حجم پسماندها و زباله، گذشته از آزار زايدالوصفي كه انسان بايد متحمل شود، منابع آب و خوانآبها و سفرههاي زيرزميني را نيز به واسطه ترشح شيرابهها، آلوده ميكنند. ضمن آنكه آلودگي هوا و توليد گازهاي گلخانهاي را نيز سبب ميشوند.
با اين حساب، زبالهها گذشته از حجم انبوهي كه به لحاظ مساحت اشغال ميكنند، چند عنصر حياتي براي حيات بشر را نيز تحتالشعاع خود قرار داده و نابود ميكنند، عناصري چون آب (از طريق نفوذ شيرابههايي كه از زبالههاي مدفون به سفرههاي زير زميني رسوخ ميكنند) و هوا (از طريق توليد گازهاي گلخانهاي و ايجاد بوي بد و تحملناپذير) و نابودي گونههاي گياهي و جانوري (به واسطه رهاسازي كيسههاي نايلوني و پلاستيكي در طبيعت و زيستگاهها) كه به گونهاي تداوم حيات آنان لازمه زندگي بشر به شمار ميرود.
