رسانهها بخشي جداييناپذير از زندگي مردم شدهاند. تلويزيون، نه صرفاً عاملي است كه زندگي طبيعي انسانها را به خطر اندازد و نه وسيلهاي است مطلقاً براي پيشبرد اهداف بشر. رسانهها ميتوانند اطلاعات مفيدي از مكانها، شرايط و قوانين گوناگون در اختيار كاربران قرار دهند.
تشويق مردم به حركت و شركت در همهپرسيها، بزرگترين فايده رسانهاي است و آگاهي از اخبار جهان از ديگر فوايد رسانههاست.
ميتوان در رسانه با معرفي بزرگان ادب، علم، دين، هنر و ورزش به ارائه الگوهايي براي افراد جامعه پرداخت. رسانهها در شرايط كنوني، بر شيوههاي زندگي و سليقههاي عموم مردم جامعه اثر ميگذارند و رسانههايي چون تلويزيون و ماهواره بيش از ساير ابزارهاي رسانهاي، در اين تأثير نقش دارند.
اين اثرگذاري نيز به دليل استفاده اغلب مردم از آنهاست كه در قالب برنامههاي سرگرمكننده، وابستگي افراد را نيز به خود بيشتر كردهاند.
رسانههاي جمعي، طي چند دهه گذشته توانستهاند بينندگان زيادي را به سوي خود جذب كنند و در نتيجه، موضوع سبك زندگي نيز خواهناخواه با آنها پيوندي تنگاتنگ پيدا كرده است. در واقع، رسانهها سبك زندگي را براي ما تعريف ميكنند و نقشه راهبردي ميكشند.
تفاوتهاي جنسيتي در تماشاي تلويزيون
زنان نسبت به مردان، فرصت بيشتري براي ديدن برنامههاي تلويزيوني دارند و بيشتر در معرض تأثيرپذيري برنامههاي تلويزيوني و به خصوص شبكههاي ماهوارهاي هستند و وقت قابل توجهي را به تماشاي برنامههاي رسانه، به خصوص تلويزيون اختصاص ميدهند. بين زنان و مردان از نظر استفاده از تلويزيون، تفاوت وجود دارد.
دكتر «سيدنورالدين رضويزاده» پژوهشگر پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات در اين باره ميگويد:«زنان، در مجموع نسبت به مردان وقت بيشتري براي تماشاي تلويزيون اختصاص ميدهند؛ طوري كه ۳۱ درصد مردان بيش از ۱۸۱ دقيقه در هفته تلويزيون تماشا ميكنند؛ در حالي كه تعداد بيشتري از زنان، ۴۲ درصد در هر روز اين ميزان تلويزيون تماشا ميكنند.»
نگاه آسيبشناسانه به تلويزيون
يكي از مسائلي كه در جامعه ما از تلويزيون و سينما تأثير زيادي پذيرفت، نوع روابط دختر و پسر قبل از ازدواج به روشي ظاهراً پسنديده است. عادي جلوه دادن اين دوستيها- حتي در خانوادههاي مذهبي- بعد از زماني طولاني، در فرهنگ ما جاي گرفت و كمكم اين موضوع در جامعه نهادينه شد.
موضوع ديگري كه رسانه، به خصوص سينما و تلويزيون در سبك زندگي ما ايجاد كرد، نوع پوشش زنان در جامعه است. سينما براي هرچه زيباتر جلوه دادن بازيگران و جذب بينندگان، دست خود را براي پوشيدن هر نوع لباس و استفاده از انواع آرايش باز گذاشت و با توجه به حس زيباييطلبي در افراد و علاقه به بازيگران مشهور، كمكم نوع لباس، سبك آرايش و نوع سخن گفتن بازيگران در خانوادهها اثر گذاشت.
با توجه به اينكه در سريالهاي ايراني، زنان فقير چادري بودند و زنان ثروتمند بدون چادر، تا حدودي اين فرهنگ در جامعه ما شكل گرفت كه بانوان چادري اغلب فقيرند و با توجه به علاقه مردم به پول و ثروت، تمايل آنها به چادر كمرنگ شد. شبكههاي ماهوارهاي به علت گستردگي و آزادي بيقيد و شرط، دست خود را در نشان دادن هر نوع برنامه ضداخلاقي در قالب سريال باز گذاشته و از هم گسستن كانون خانواده را هدف گرفته است.
تجملگرايي نيز از فرآوردههاي رسانه در دنياي كنوني است. با تبليغات و پيامهاي بازرگاني براي انواع كالاها و تكنولوژي پيشرفته، نشان دادن خانههاي مجلل با دكوراسيون بسيار زيبا و گرانبها و استفاده از اتومبيلهاي گرانقيمت در اكثر سريالهاي تلويزيوني، اين تصور ايجاد ميشود كه زندگي اكثر مردم اينگونه است و تمايل به تجملگرايي نيز در افراد جامعه بهوجود ميآيد و فرهنگ عمومي را تغيير ميدهد.
زندگي به سبك اينترنت و موبايل
ورود تكنولوژيهاي جديد اطلاعاتي و ارتباطي در سالهاي اخير تأثيراتي بر نگرش، هويت و سبك زندگي افراد داشته است. بيشك اينترنت و موبايل، به مردم بهويژه جوانان، اين امكان را ميدهد تا روابطي متفاوت و جديد را تجربه كنند. همين موضوع روابط بين افراد را نسبت به گذشته بسيار متفاوت كرده و سبك زندگي جديدي را ايجاد كرده و آسيبهايي را به وجود آورده است.
*
آمنه انتصاري
منابع: پايگاه اطلاعرساني حوزه- مجله پيام زن- خبرگزاري جمهوري اسلامي
